Şehzade Yahya

Şehzade Yahya (1585-1649), III. Murad'ın oğlu olduğunu iddia eden kişidir. Buna göre Annesi Trabzon İmparatorluğu'nda hüküm sürmüş Komninos Hanedanı'ndan gelmektedir. Ağabeyi III. Mehmed tahta çıkınca tüm erkek kardeşlerini öldürtünce ileride benzer bir kaderi paylaşmaması için annesi tarafından saraydan kaçırıldığı öne sürülmüştür. Bugünkü Makedonya topraklarında bir manastıra bırakılmış ve Hristiyan olarak vaftiz edilmiştir.^{[1]Medici arşivleri 22 Aralık 2011 tarihinde erişilmiştir} Taht iddiasıyla Avrupa kentlerinde dolaşarak çeşitli hükümdarlardan destek arayışında olmuş ancak başarılı olamamıştır. Bu hükümdarların bazıları ve modern tarihçilerin önemli bir bölümü tarafından sahtekâr olarak değerlendirilmiştir.

Hayatı

Ağabeyi III. Mehmed'in 1603 yılında hayatını kaybetmesinin ardından kendisinden küçük yeğeni I. Ahmet tahta geçer. Hayattaki en büyük şehzade olan Yahya tahtın kendi hakkı olduğunu iddia ederek hayatını Osmanlı tahtına geçebilmek amacına adayacaktır.^{[2]Ancak buna rağmen bu dönemdeki Osmanlı pratiği şehzadelerin çeşitli illerde valilik görevi yapmaları, sonrasında da tahtın boşalmasıyla beraber kardeşlerine karşı hak iddia etmeleri şeklindeydi}

Taht kavgası

1603 yılından sonra Avrupa'da sürekli olarak davasına destek arayan Şehzade Yahya Floransa, Madrid, Roma, Kraków, Anvers ve Prag başta olmak üzere çok sayıda şehri ve ülkeyi gezer.^{[3]Malcolm, Noel, Kosovo : a short history New York, Harper Perennial, 1999 s.122-124} 1614-1617 yılları arasında Sırp Ortodoks Kilisesiyle birlikte Nobırda ve Şar Dağlarında çeşitli ayaklanma girişimlerine karışmış, sipahi kılığında yolculuk etmiştir.^{[3]Malcolm, Noel, Kosovo : a short history New York, Harper Perennial, 1999 s.122-124} Bu dönemin ardından Kazakların desteğiyle meydana getirdiği donanmayla İstanbul'a saldırsa da başarılı olamayacaktır.^{[3]Malcolm, Noel, Kosovo : a short history New York, Harper Perennial, 1999 s.122-124} Sonraki dönemde çeşitli Avrupa saraylarında destek arama çabalarını sürdürür. 1643 yılında Nobırda'ya döner. 1649 yılında Karadağ'da çatışmaların içinde hastalanarak hayatını kaybedecektir.

Tarihi önemi

17. yüzyılın başlarındaki dönemde özellikle Balkanlarda dinler arasındaki geçişkenlik günümüzden farklı olarak çok kesin çizgilerle ayrılmamıştır. Özellikle Osmanlı şehzadelerinin büyük çoğunluğunun Hristiyan geçmişli annelerden olduğu hatırlanırsa bu durum daha da iyi kavranabilir. Balkanlar bölgesinde Osmanlı askeri varlığını kabul etmiş görünse de gizlice bağımsızlık idealini hayatta tutma geleneği İskender Bey gibi örnekleri yaratmıştır.^{[4]28 Eylül 2008 tarihli Reuters haberi 22 Aralık 2011 tarihinde erişilmiştir} Bu açıdan bakıldığında Osmanlı egemenliğini tanımak istemeyen bölge halkları için Şehzade Yahya'nın varlığı kullanılabilir olsa da Yahya'nın tahta geçerse Osmanlı topraklarında Hristiyanlığı yayacağı tamamen bir spekülasyondur.^{[5]Bu türden bir makale 22 Aralık 2011 tarihinde erişilmiştir}

Popüler kültürdeki yeri

8 Ekim 2015'te başlayan Muhteşem Yüzyıl Kösem adlı Türk dizisinde Şehzade Yahya karakterini Berk Cankat canlandırmıştır.