# Şecere-i Terakime
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eecere-i_Terakime
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şecere-i Terakime, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eecere-i_Terakime (CC-BY-SA-4.0)
***Şecere-i Terakime*** (Çağatayca: شجرهٔ تراکمه [*Türkmenler*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)*in Soyağacı"), *[*Hiva Hanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)* ve tarihçi *[*Ebu'l Gazi Bahadır Han*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu%27l-Gazi_Bahad%C4%B1r_Han)* tarafından 1659'da tamamlanan *[*Çağatayca*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca)* bir tarih eseridir.*[^1]
*Şecere-i Terakime,* Ebu'l Gazi Bahadır Han'ın [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) tarihi hakkında büyük öneme sahip iki eserinden birisidir. [*Şecere-i Türk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eecere-i_T%C3%BCrk%C3%AE) adlı diğer eseri ise oğlu tarafından 1665'te tamamlanmıştır.[^2] *Şecere-i Terakime* [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)in eski çağlardan beri tarihini, tüm Türkmenlerin kadim atalarının doğumunu ile yaşamını ve tüm [Türk halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)nın atası olan [Oğuz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan)'ın [Avrasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrasya)'nın çeşitli ülkelerini ve bölgelerini fethetmek için yaptığı seferleri ve [Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) Türkmen hanlarının [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'daki hakimiyetini anlatır. *Şecere-i Terakime*, sayısız Türkmen halk efsanesini, masalını, etnonimlerin etimolojileri, atasözlerini ve deyişlerini anlattığı için aynı zamanda önemli bir edebi eserdir.
Ebu'l Gazi'nin söylediğine göre *Şecere-i Terakime,* önceki Oğuznamelerin "hatalar ve farklılıklarla" dolu olduğuna ve Türkmenlerin efsane kökenleri hakkında resmi bir belgenin olması gerektiğine inanan *Türkmen mollaları, şeyhleri ve beylerinin* isteği üzerine yazılmıştır.
## Ebu'l Gâzî Bahâdır Hân
Ebu'l-Gâzî Bahâdır Hân; eserlerini Çağatayca yazan Hiva Hanı ve Türk halklarının önde gelen tarihçilerinden biriydi. 1603 yılında [Hive Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda, [Urgenç](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6hne_%C3%9Crgen%C3%A7)'te doğdu. Kendisi ve kardeşleri arasında bir güç mücadelesi çıktıktan sonra [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'daki [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) sarayına kaçtı. 1629'dan 1639'a kadar [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_tarihi) ve [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1) tarihini inceleyerek sürgünde yaşadı. 1644 veya 1645'te, yirmi yıl boyunca tahta çıktı. 1663'te [Hive](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive)'de öldü.[^3]
## İçerik
*Oğuz Kağan'ı tasvir eden 100 Türkmenistan Manatı banknot (Central Bank of Turkmenistan, public-domain)*
*Şecere-i Terakime* üç bölüme ayrılabilir: [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'dan bir bölüm ([Adem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82dem)'in hikâyesi); Oğuz Han ve soyundan gelenlerin öyküsünü içeren Oğuz-Türkmen destanına dayanan bilgiler; ve Oğuz boylarının (özellikle [Salur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salur_boyu) efsanesi) kökeni, bölünmesi ve bölgeleri hakkında [sözlü gelenek](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BC_gelenek) yoluyla edinilen bilgiler, Tamga, Ongonlar ve diğerleri hakkında bilgiler.[^4]
*Şecere-i Terakime,* [Reşidüddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AE)'in Oğuz Han ve Türkmenlerin kökeni hakkında halihazırda [Müslümanlaştırılmış](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) ve Moğollaştırılmış (fetih sonrası) versiyonunu kabaca takip eder. Ancak bu eserde Oğuz Han, [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) ve Moğol geleneksel tarihine tamamen entegre olmuştur. Hikâye, [Adem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82dem)'in inişinden başlayıp [Nuh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuh) tufanına kadar devam eder. Tufandan sonra Nuh, üç oğlunu dünyanın çeşitli yerlerine gönderir: [Ham](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ham) [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'a [Sam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sam) İran'a ve [Yafes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafes) Idil ve Ural nehirlerinin kıyılarına gitmiştir. Yafes'in Türk, Hazar, Saqlab, Rus, Ming, [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in), Kemeri ve Tarikh adında sekiz oğlu vardı. Ölürken halefi olarak Türk'ü seçti.
## Baskı
- Ebülgâzî Bahadır Han (Harezm Hanı), *Şecere-i Terakime*, Simurg, 1996, ,
## Ayrıca bakınız
- [Oğuz Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)
- [Türk halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)
- [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)
- [Dede Korkut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dede_Korkut_Kitab%C4%B1)
- [Hive Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
[^1]: History of civilizations of Central Asia. UNESCO Publishing, 2003, s. 133.
[^2]: The Genealogical History of the Tartars, Translated into French from the Tartar Manuscript Written in the Mughal Language by Abu al-Ghazi Bahadur, Khan of Khowarazm, Supplemented by a Large Number of Reliable and Curious Notes on the Present State of Northern Asia with the Requisite Geographic Maps and from French into Russian at the Academy of Sciences.
[^3]: Gulomov Y. Xorazmning sugʻorilishi tarixi (History of irrigation in Khwarazm), in Uzbek language; T. 1959
[^4]: Genealogy of the Turkmens. Introduction (in Russian). M. AS USSR, 1958.