# Şatuo > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eatuo > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Şatuo, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eatuo (CC-BY-SA-4.0) **Şatuo** veya **Şatuo Türkleri**[^1] ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 沙陀突厥; [pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): **Shātuó Tūjué**; veya **Sha-t'o)** dokuzuncu yüzyılın sonlarından onuncu yüzyıla kadar [Kuzey Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_%C3%87in) siyasetini büyük ölçüde etkileyen bir Türk kabilesiydi. [Beş Hanedan ve On Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9F_Hanedan_On_Krall%C4%B1k) döneminde beş hanedandan üçü, [Hou Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Tang_%285_Hanedan%29), [Hou Jin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Jin_%285_Hanedan%29) ve [Hou Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Han_%285_Hanedan%29)'ı ve on krallıktan biri olan Kuzey Han'ı kurdukları belirtiliyor. Şatuo Türklerinin kurduğu kısa ömürlü krallıklar daha sonra [Song hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Song_Hanedan%C4%B1) tarafından fethedildi ve yoğun Çinli nüfusu nedeniyle tamamen asimile oldular. ## Kökenleri ### Çiğil Şatuo kabilesi, çoğunlukla [Batı Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Çiğil kabilesinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9Fil)[^2][^3] türemiştir ve bu kabile, topluca [Yueban](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96rp%C3%BCn) olarak bilinen dört [Çuy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uy_Vadisi) kabilesinden oluşan bir gruba aitti. Yueban devleti, [Tiele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiele) tarafından yok edildiği 480'lerin sonuna kadar ayakta kalmıştı. Devletin yıkılmasından sonra Yuebanlar dört kabile kurdu - Çiğil, Çumi, Çumuhun ve Çuban. Bu kabileler daha sonra [İlk Türk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda ve sonrasında büyük öneme sahip oldular.[^4] Çuyue ve Çumi, baskın [Onoq](https://turkipedia.org/tr/wiki/On-ok) (On Ok) Birliğine ait değilken, Çumukun ve Çuban bu birliğin içindeydi.[^5] ### Tiele Bazı kaynaklar ise Şatuo'nun [Tiele'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiele)den geldiğini iddia etmektedir. [Hou Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Tang_%285_Hanedan%29) askeri komiseri Şatuo [Li Keyong](https://turkipedia.org/tr/wiki/Li_Keyong)'un kitabesi (jieduşi), klanının atasının "rakipsiz bir general olan [Seyanto devletinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyanto_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) efendisi Yidu" (益度、薛延陀國君、無敵將軍)[^6] olduğunu belirtir. Diğer Çinli tarihçiler ise Şatuo'nun kökenini \*Bayar (拔也 Baye)[^7] ~ \*Bayïrku (拔也古 Bayegu)[^8][^9] isimli Tiele şefine kadar takip etmiştir. ## Tarihi [Cungarya havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungarya_havzas%C4%B1)ndan [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'in kuzey kesmine giren Şatuo'lardan [Li Keyong](https://turkipedia.org/tr/wiki/Li_Keyong) (李克用) [Tang Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)'nın son döneminde meydana gelen [Huang Chao](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huang_Chao)'nun (黄巢) isyanını [Ya Jun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya_Jun) (鴉軍 Yā Jūn; anlamı: Karga Ordusu; Siyah renkli üniformayı giyidikleri için) adlı seçkin atlılar ile bastırıp ün ve güç kazanmıştı. Fakat Li Keyong'un rakibi [Zhu Quanzhong](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zhu_Quanzhong) (朱全忠), Li Keyoung ile güç mücadelesini kazanarak [Hou Liang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Liang_%285_Hanedan%29)'u kurmuştu ([Beş Hanedan On Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9F_Hanedan_On_Krall%C4%B1k) döneminin başlangıcı). Li Keyong'un oğlu [Li Cunxu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Li_Cunxu) (李存勖) Hou Liang'i yıkarak [Hou Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Tang_%285_Hanedan%29) (後唐; MS 923-936) kurmuştur. Ardından [Li Cunxu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Li_Cunxu) (李存勖)'nun üvey oğlu ve üçüncü imparatoru olan [Li Siyuan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Li_Siyuan) (李嗣源)'ın üvey oğlu [Shi Jingtang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Shi_Jingtang) (石敬瑭) Hou Tang'ı yıkarak [Hou Jin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Jin_%285_Hanedan%29) (後晉 MS 936-946) kurmuştur. [Hou Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Han_%285_Hanedan%29) (後漢; MS 947-950) ve [Hou Zhou](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hou_Zhou_%285_Hanedan%29) (後周; MS 951-960) da Şatuo askerî gücüne bağlı generaller tarafından kurulmuştur. Şatuo, Çin'i birleştiren [Kuzey Song Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Song_Hanedan%C4%B1)'nın (北宋; 960-1127) askerî teşkilatında da etkli olmuştu. ## Dış bağlantılar - [Şato Türkleri'nin Kültür Tarihine Dair Notlar](http://www.ttk.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=1885) - [Şato Türkleri S.116](http://ahmettasagil.files.wordpress.com/2010/10/toles.pdf) [^1]: Golden, Peter B.. The Ethnogonic Tales of the Türks. 25 Temmuz 2018, s. 291-327. [^2]: Atwood, Christopher. The Notion of Tribe in Medieval China: Ouyang Xiu and the Shatuo Dynastic Myth. 1 Ocak 2010, s. 593-621. [^3]: Zuev Yu.A., "Horse Tamgas from Vassal Princedoms (Translation of Chinese composition "Tanghuyao" of 8-10th centuries)", Kazakh SSR Academy of Sciences, Alma-Ata, I960, p. 127 (In Russian). [^4]: Гумилев Л. Н. Хунну в Китае. IX. Огни гаснут. [^5]: Gumilev L.N., "Ancient Turks", Moscow, 1967, Ch. 16. [^6]: "Representations of Descent: Origin and Migration Stories of the Ninth- and Tenth-century Turkic Shatuo". 2019, s. 62-63. [^7]: Xue Juzheng. Jiu Wudaishi, vol. 25. [^8]: Xin Wudaishi, vol. 4. [^9]: Representations of Descent: Origin and Migration Stories of the Ninth- and Tenth-century Turkic Shatuo.