# Şah Melik > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Melik > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Şah Melik, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eah_Melik (CC-BY-SA-4.0) - **Eşi:** Altuncan Hatun - **Çocukları:** Enuşirvan (Altuncan Hatun'dan) - **Hanedan:** Harezmşahlar Devleti (valilikle) - **Babası:** Ali - **Doğum tarihi:** ? - **Doğum yeri:** Oğuz Yabguluğu - **Ölüm tarihi:** 1042 - **Ölüm yeri:** Mekran, Belucistan - **Dini:** İslam **Şah Melik** (d. (?), [Oğuz Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu) - ö. 1042, [Mekran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekran), [Belucistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belucistan)), [Yengi-kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otrar) ve [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend) [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)ı [Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu)'nun başı; [Harezmşahlar Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti)'nin valisi ve daha sonra da hükümdarı *(1041-1042).* 1042'de [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) tarafından öldürüldü.[^1][^2] Sonradan [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Sultanı [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'in eşi olacak olan [Altuncan Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altuncan_Hatun)'un ilk kocası idi. ## Hayatı *Şah Melik,* [Yabgu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu) *(*[*Oğuzlar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)*'ın *[*anane*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelenek)*vî önderi)* sıfatını taşımakta idi. 1034 yılında [Yabgular](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu)'ın düşmanları olan [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1), [Gazneli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler) Valisi 'un davetiyle [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'e girdiler. ### Harezm valiliği ve şahlığı [Gazneliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)'in Türk köle komutanı ve Harezm Valisi [Altuntaş Harezmşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altunta%C5%9F_Harezm%C5%9Fah) (H. 408-23/M. 1017-32) yılları arasındaki On Beş yıllık valiliği sırasında [Gazneli Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Gaznev%C3%AE) ile [Mesud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mesud_%28Gazneli%29)'a bağlı kalmıştı. Harezm eyaletinin sınırlarını kuzeyden gelen Oḡuz ve Kıpçak akınlarına karşı başarılı bir şekilde savunmuştu. Buhara yakınlarında Debusiye adı verilen bir mevkideki savaşta ağır yaralanan Altuntaş'ın kısa bir süre sonra ölümü üzerine Altuntaş'ın oğlu Harun Harezm'de onun yerine de fakto vali olarak geçti. Gelgelelim, Harun'un bu tutumundan şüphelenen Mesud onu sadece *"Halifetu'd-Dar"* sıfatıyle resmi Harzemşah sıfatını verdiği kendi oğlu Saʿid'in yardımcısı olarak tanıdı. Altuntaş'ın kurmuş olduğu ordunun kuvvetini Türkmenler'den alması H. 421 / M. 1030 yıllarından sonra [Gazneli Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Gaznev%C3%AE) ve daha sonra da Mesud'un bir hayli tedirgin olmasına neden olmuştu. Altuntaş'ın ölümü üzerinden henüz İki sene geçmeden Harun, [Ali Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Tigin) ve Selçuklular ile (H. 425 / M. 1034) ittifak kurarak açıkça Sultan Mesud'a karşı isyan etti. Fekat bir yıl sonra Mesud kendi muhafızlarına Harun'a karşı başarılı bir suikast düzenlettirdi. Harun'un katledilmesi üzerine Altuntaş'ın diğer oğlu Selçuklular'ın müttefiği ve Mesud'un yeminli bir düşmanı olarak Harezm'in mutlak hakimi konumuna yükseldi. İşte böyle bir ortamda Sultan Mesud akıllıca bir karar alarak H. 430 / M. 1038) yılında [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)'dan fekat [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun düşmanı olan [Oğuz Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu)'nun [yabgu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu)su [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend)li Şah Melik'i Harezm Valisi olarak atadı. Şah Melik H. 432 / M. 1041 yılına kadar Harezm'de mutlak hakimiyeti eline geçirdi. İsmail Handan'ın ise Selçuklular'a sığımaktan başka bir çaresi kalmamıştı. Böylece *Şah Melik* Harezm Başkenti [Gürgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zencan)'da hükümdar *(Harezm-Şah)* olarak ilan edildi. Bu vakte gelene kadar da Sultan Mesud ölmüş ve Gazneliler'in Harezm'deki hakimiyetleri sona ermiş bulunuyordu.[^3] ### İdamı Bununla beraber [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) Şah Melik'in Harezm'de uzun süre kalmasına izin vermeyeceklerdi. [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Sultanı [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) ve kardeşi [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) 1042 yılında Harezm'e girerek Şah Melik'i buradan kovdular. Eski toprakları olan [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend) ve [Yengi-kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otrar)'in [Kıpçaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) tarafından işgali üzerine oralara geri dönemeyerek önce [Kirman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman)'a oradan da [Mekran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekran)'a kaçan Şah Melik burada yakalanarak [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) tarafından öldürüldü. Karısı [Altuncan Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altuncan_Hatun)'da [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) ile evlendirildi. ## Bibliography - "ALTUNTAŠ" *Encyclopædia Iranica.* 15 Nisan 2020. \ [^1]: Ann K. S. Lambton. Continuity and Change in Medieval Persia. SUNY Press, 1 Ocak 1988, s. 262. [^2]: Türk dünyası araştırmaları - Issue 173. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2008, s. 112. [^3]: Encyclopædia Iranica, ALTUNTAŠ.