# Şûrâ-yı Devlet

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şûrâ-yı Devlet, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet (CC-BY-SA-4.0)

![Şûrâ-yı Devlet'in bulunduğu Bâb-ı Âli binası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Bab-i_Ali.jpg)
*Şûrâ-yı Devlet'in bulunduğu Bâb-ı Âli binası (public-domain)*

- **Adı:** Şûrâ-yı Devlet
- **Öncül:** Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye
- **Ardıl:** Danıştay
- **Tür:** İdari Yargı
- **Statü:** Yüksek Mahkeme
- **Amaç:** İdari uyuşmazlıkları çözme; Yasa tasarısı hazırlama
- **Merkez:** İstanbul
- **Lider unvanı:** Reis
- **Lider adı:** Mithat Paşa (ilk); 1868-1869; 1876; Mehmed Tevfik Bey (son); 1921-1922

**Şûrâ-yı Devlet** ([Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca): **شوراى دولت**) [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde günümüzdeki [Danıştay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dan%C4%B1%C5%9Ftay_%28T%C3%BCrkiye%29)'a karşılık gelen yüksek yargı kurumudur. 1868-1922 yılları arasında görev yapmıştır.

Şûrâ-yı Devlet'in temelleri [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) tarafından 1837 yılında kurulmuş olan [Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_V%C3%A2l%C3%A2-y%C4%B1_Ahk%C3%A2m-%C4%B1_Adliyye) adındaki yüksek mahkemeye dayanır. Bu mahkeme günümüzdeki Danıştay ile Yargıtayın temelleri olan bir kurumdur. Daha sonra 1839 yılında [Gülhane Hattı Hümayunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1) ile Osmanlı halkının din ve mezhep farkı gözetilmeksizin can, mal, ırz ve namus gibi tabii haklarının kanun teminatı altına alınacağı devletçe vadedilmiş, böylece yeni bir hukuk devletinin temel prensipleri ortaya konmuş, idarenin (devletin) de hukuk kurallarına uyması gerekliliği Osmanlı'da kabul edilir bir fikir haline gelmiştir.

1868 yılında padişah [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz) döneminde [Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_V%C3%A2l%C3%A2-y%C4%B1_Ahk%C3%A2m-%C4%B1_Adliyye) ikiye ayrılarak Danıştay işlevini yapmak üzere Şûrâ-yı Devlet, Yargıtay işlevini yapmak üzere ise [Divan-ı Ahkâm-ı Adliyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_Ahk%C3%A2m-%C4%B1_Adliyye) adıyla iki kuruma ayrılmış, böylelikle, yargı ve yasama birbirinden ayrılmıştır. Bu iki yargı organından Şûrâ-yı Devlet'e hem kanun tasarılarını hazırlama hem de idari uyuşmazlıklara çözüm getirme şeklinde hem "kanun tasarı hazırlama" hem "yargı" görevi olarak iki görev verilmiştir. [Divan­-ı Ahkâm­-ı Adliyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_Ahk%C3%A2m-%C4%B1_Adliyye)'ye ise yalnızca "yargı" görevi verilmiştir.

Padişah [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'in 10 Mayıs 1868 günlü nutkuyla fiilen çalışmaya başlayan Şûrâ-yı Devlet'in[^1] görevi "Kavanin ve nizamat layihalarını tetkik ve tanzim, mesalihi mülkiyeyi tetkik, hükûmet ile eşhas beyninde mütehaddis deaviyi rü'yet ve memurini devletin tahkik ahvaliyle, muhakemelerini icra" olarak ifade edilmiştir. "Hükûmet ile eşhas beyninde mütehaddis davaları" görmek ve çözümlemek görevi, 1876 [Kanuni Esasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)si ile genel mahkemelere bırakıldığından, Şûrâ-yı Devlet'in yargısal görevi çok sınırlı kalmıştır.

Osmanlı döneminde 54 yıl görev yapan Şûrâ-yı Devlet, 4 Kasım 1922 tarihinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki bütün merkez kuruluşlarının [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) Hükûmeti'nin yönetimine geçmesiyle sona erdi.[^2] 669 sayılı Kanunla Şûrâ-yı Devlet'in yerine [Danıştay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dan%C4%B1%C5%9Ftay_%28T%C3%BCrkiye%29) kurulup, 6 Temmuz 1927 tarihinde çalışmaya başladı.

## Ayrıca bakınız

- [Şûrâ-yı Devlet reisleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet_reisleri_listesi)
- [Türkiye Danıştay başkanları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Dan%C4%B1%C5%9Ftay_ba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi)

[^1]: II. Meşrutiyet Döneminde Danıştay (Şura-yı Devlet), Erkan Tural, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, V:13, 2006, sayfa: 79-89. <http://web.deu.edu.tr/ataturkilkeleri/pdf/13ncusonhali/07-S13_erkantural_79-89.pdf>
[^2]: 1868'den 1922'ye Şura-yı Devlet Reisleri, Fethi Gedikli. <http://www.danistay.gov.tr/surayi_devlet_reisleri.htm>
