# İzmit Katliamı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmit_Katliam%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İzmit Katliamı, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0zmit_Katliam%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fc/Izmit_Ismidt_map_old_town.png) * (BlondhairGirl, CC-BY-SA-3.0)* - **Açıklama:** O dönem İzmit şehrinin planı - **Bölge:** İzmit - **Ölü:** 300'den fazla. - **İşleyen:** Yunan ordusu **İzmit katliamı** 24 Haziran 1921 tarihinde meydana geldi ve [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) gazeteci [Arnold Joseph Toynbee](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnold_Joseph_Toynbee)'nin tahminine göre 300'den fazla sivil [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) o gün öldürüldü.[^1][^2] Toynbee olaydan kısa bir süre sonra şehri ziyaret etti ve olayları belgeledi.[^3] Olaylar [Türk-Yunan Savaşı (1919-1922)](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi) sırasında Yunan kuvvetleri şehirden çekilirken meydana geldi ve şehir yağmalandı ve bir bölümü yandı.[^4] 29 Haziran 1921 günü İngiliz parlamentosu [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) çekilmesini ve olası zulümleri tartıştı.[^5] ## Arka plan İzmit (Antik Nikomedia) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a yakın kuzey batı [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da bir sahil kasabası. 19. yüzyılda burada Türkler, [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler), [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)lar ve [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) beraber oturuyorlardı. 1920 senesinde İngilizler şehrin yaklaşık 13.000 nüfusu olduğunu tahmin ediyorlardı.[^6] Osmanlı İmparatorluğu [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)nı katılmış ve savaşı kaybetmişti onun üzerine galip Müttefik ülkeler arasında bölünmeye başlandı. Mayıs 1919'de [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'e Yunan ordusunun çıkması Türk milliyetçi hareketinin büyümesi ile sonuçlandı. Sonunda Yunan ve Türk milliyetçi orduları arasında savaş patlak verdi. Bu sürede İzmit önce 6 Temmuz 1920 yılında İngiltere tarafından işgal edildi ve daha sonra İngilizler 27 Ekim 1920 yılında şehri [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'a bıraktı. İzmit 28 Haziran 1921 tarihinde Türkler tarafından yeniden alınmıştır. Bu zaman sürecinde İzmit'i çevreleyen bölgelerde Türkler ve Rumlar arasında karşılıklı şiddet olayları yaşandı. ## Toynbee'nin hatırası ![Birkaç bin kişinin sığındığı Fransız Koleji (Azize Barbara).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Izmit_french_college_St_Barbara.jpg) *Birkaç bin kişinin sığındığı Fransız Koleji (Azize Barbara). (BlondhairGirl, CC-BY-SA-3.0)* Toynbee, eşi ve müttefik yüksek komisyon temsilcisi ile birlikte bir teknede İzmit'e doğru yol alırken karada Yunan ordusunun çekilmesini takip etti. Yunan ordusu bu alanı tahliye ederken çevredeki köyleri ve [Karamürsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karam%C3%BCrsel) kasabasını ateşe verdiğini gördü ve[^7] şöyle aktardı: Yerel Hristiyanların çoğu Yunan ordusu ile birlikte kaçıyorlardı.[^8] Toynbee İzmit'te Yunan çekilişinden 35 saat sonra şehre girdi ve şehri yağmalanmış ve kısmen yanmış buldu.[^9] Sahilde Yunanların mallarını taşımaya zorlanan ve sonra da kurşuna dizilen Türk arabacılarının cesetlerini gördü ve aralarında bir veya iki Türk kadın cesedi.[^10] İzmit camileri, soyulmuş ve kirletilmişti, tarihi Pertev Paşa Camii'nin dışında ve içinde domuzlar kesilmişti.[^11] Türk dükkânları yağmalanmış, [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) dükkânların yağmalanması ise üzerlerine bir haç işareti ile engellenmişti.[^12] Toynbee'ye göre Türk nüfusunun genel bir katliam uğraması engellendi. Bunun sebebi öldürmeler başladıktan kısa bir süre sonra sokaklarda devriye gezmeye başlayan [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) subaylarının çabalarını oldu.[^13]Binlerce Türk mülteci Fransız papazlarının binasında korundu.[^14] Fakat Cuma 24 Haziran'da, Yunan çekilişinden üç buçuk gün önce, iki Türk mahallesinin (Bağçeşme ve Tabakhane)'nin erkek sakinleri gruplar halinde mezarlığa götürüldü ve 300'den fazla Türk orada idam edildi.[^15] İzmitli Hristiyanlarının çoğu kaçmıştı ve neredeyse hiçbiri geri dönmedi, taşınmaz mallarını kaybettiler.[^16] Toynbee'ye göre, Yunan hizmetinde'ki [Çerkesler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) İzmit'teki zulümlerde ikincil bir rol oynamıştı.[^17] [^1]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^2]: Özel, Sabahattin. Millî mücadelede İzmit-Adapazarı ve Atatürk. Derin, 2009, s. 241. [^3]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^4]: Lieberman, Benjamin. Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe. Rowman & Littlefield, 2013, s. 126. [^5]: GREECE AND TURKEY.. British Parliament/ HANSARD. [^6]: Prothero, G.W.. Anatolia. H.M. Stationery Office, 1920. [^7]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^8]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^9]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^10]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^11]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^12]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^13]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^14]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^15]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^16]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299. [^17]: Toynbee, Arnold Joseph. The Western question in Greece and Turkey. General Books LLC, 1922, s. 287–297–298–299.