# İzmir-Afyonkarahisar demiryolu
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir-Afyonkarahisar_demiryolu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İzmir-Afyonkarahisar demiryolu, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0zmir-Afyonkarahisar_demiryolu (CC-BY-SA-4.0)
* (B'Tian Dorsam, CC-BY-SA-3.0)*
* (Text and integration: Btian P. Dorsam, CC-BY-SA-4.0)*
- **Sistem:** TCDD
- **Durum:** İşletmede
- **Bölge:** 3. & 7. Bölge
- **Başlangıç:** İzmir Basmane Garı
- **Bitiş:** Afyonkarahisar Ali Çetinkaya Garı
- **İstasyonlar:** 75
- **Açılış:** 1865 – 1895
- **Sahibi:** The Smyrna Cassaba Railway (1865 – 1893); Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (1893 – 1934); TCDD (1934 – Günümüz)
- **İşletmeci:** The Smyrna Cassaba Railway (1865 – 1893); Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (1893 – 1934); TCDD (1934 – 2016); TCDD Taşımacılık (2016 – Günümüz)
- **Depo:** İzmir, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar
- **Açıklık:** Standart (1435 mm)
- **El:** 25 kV AA Katener (Basmane – Manisa)
- **Website:** http://www.tcdd.gov.tr
**İzmir-Basmane – Manisa – Afyonkarahisar demiryolu**, [İzmir-Basmane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane_Gar%C4%B1) – [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa_Gar%C4%B1) – [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya_Gar%C4%B1) arasında bulunan [TCDD](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Devlet_Demiryollar%C4%B1)'ye ait ana [demiryolu hattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demiryolu_hatt%C4%B1)dır.
[Ege Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_B%C3%B6lgesi)'ni [İç Anadolu Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ne bağlayan ve Türkiye'nin **en eski ikinci demiryolu hattı** olan hat, [TCDD](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Devlet_Demiryollar%C4%B1) [3.](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_3._B%C3%B6lge) ve [7. Bölge](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_7._B%C3%B6lge)'nin sorumluluk alanı içerisinde yer almakta ve [TCDD Taşımacılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k) tarafından işletilen [İzmir Mavi Treni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Mavi_Treni), [Konya Mavi Treni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya_Mavi_Treni), [6 Eylül Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/6_Eyl%C3%BCl_Ekspresi), [17 Eylül Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/17_Eyl%C3%BCl_Ekspresi), [Ege Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Ekspresi) ve [Pamukkale Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pamukkale_Ekspresi) [Anahat Trenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_Anahat_Trenleri)'ne[^1] ve [Basmane – Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane-U%C5%9Fak_B%C3%B6lgesel_Treni), [Basmane – Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane-Ala%C5%9Fehir_B%C3%B6lgesel_Treni) ve [Manisa – Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa-Ala%C5%9Fehir_B%C3%B6lgesel_Treni) [Bölgesel Trenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_b%C3%B6lgesel_trenleri_listesi)'ne[^2] ile [İZBAN A.Ş.](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ZBAN) tarafından işletilen [Banliyö Trenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_Banliy%C3%B6_Trenleri)'ne[^3] hizmet vermektedir.
## Tarihçe
*Hattın bitiş noktası Afyonkarahisar Ali Çetinkaya Garı (bluetime93, CC-BY-SA-4.0)*
[Osmanlı hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti), İngiliz sermayeli [The Smyrna Cassaba Railway / İzmir – Kasaba Demiryolu (SCR) Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements)'ne 4 Temmuz 1863'te [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane_Gar%C4%B1)'den [Kasaba (Turgutlu)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgutlu_Tren_%C4%B0stasyonu)'ya demiryolu inşa edilmesi için imtiyaz vermiştir. 1864'te inşasına başlanan demiryolu hattı 10 Ekim 1865'te [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa_Gar%C4%B1)'ya, 10 Ocak 1866'da ise [Kasaba (Turgutlu)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgutlu_Tren_%C4%B0stasyonu)'ya ulaşarak hizmete girmiştir.[^4]
[SCR Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements) 1866'da mevcut hattın [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa_Gar%C4%B1)'dan [Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir_Tren_%C4%B0stasyonu)'e uzatılması için yeni bir imtiyaz elde etmiş ve aynı yıl hattın inşasına başlanmıştır. Ancak Mayıs 1866'da başlayan [borsa krizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1866_ekonomik_krizi) sonucunda şirket iflas etmiş ve [Osmanlı hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti) tarafından iflastan kurtarılmıştır. Ardından [Osmanlı hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti)'nin mali desteği ile şirket tarafından inşasına devam edilen hat, 13 Mart 1875'te hizmete girmiştir. SCR Şirketi 1887'de mevcut hattın [Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir_Tren_%C4%B0stasyonu)'den [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar_%C5%9Eehir_Gar%C4%B1)'a uzatılması için yeni bir imtiyaz daha elde etmiş ve aynı yıl inşasına başlanan hat, yine [Osmanlı hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti)'nin mali desteği ile 1890'da hizmete girmiştir. Ancak, İngiliz sermayeli SCR Şirketi sürekli olarak yeni mali desteklere ihtiyaç duyduğundan, [Osmanlı hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_h%C3%BCk%C3%BBmeti) SCR Şirketi'ni satın almış ve feshetmiştir. Bu şirkete ait olan demiryolu hatları da 17 Şubat 1893'te *-*[*Compagnie Internationale des Wagons-Lits / Uluslararası Yataklı Vagon Şirketi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Compagnie_Internationale_des_Wagons-Lits)*'nin sahibi olan-* [Belçikalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bel%C3%A7ikal%C4%B1lar) girişimci [Georges Nagelmackers](https://turkipedia.org/tr/wiki/Georges_Nagelmackers)'a satılmıştır. Nagelmackers, mevcut hatları işletmek ve yeni hatlar inşa etmek amacıyla 16 Temmuz 1893'te Fransız sermayeli [Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements / Osmanlı İzmir – Kasaba Demiryolu ve Uzantıları Şirketi (SCP)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements)'ni kurmuştur.[^5]
[SCP Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements), [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar_%28il%29)'da demiryolu inşa faaliyetleri yürüten [Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie / Osmanlı Anadolu Demiryolları (CFOA) Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Chemins_de_Fer_Ottomans_d%27Anatolie) ile 1899 yılında bir protokol imzalamıştır. Bu protokol gereğince şirketlerin sahibi olduğu demiryolu hatları 1900'de [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya_Gar%C4%B1)'da birbirine bağlanmıştır.[^6]
1923'te [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin kurulmasından sonra alınan **demiryollarının millileştirilmesi** kararı kapsamında [SCP Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements) 1 Temmuz 1934'te [TCDD](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Devlet_Demiryollar%C4%B1) tarafından satın alınarak feshedilmiş ve şirkete ait tüm demiryolu hatları TCDD'nin denetimine girmiştir.[^7]
Hat, [TCDD](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Devlet_Demiryollar%C4%B1) tarafından devralındıktan sonra, 26 Mart 1936'da hizmete giren [Afyonkarahisar – Karakuyu demiryolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar-Karakuyu_demiryolu) aracılığı ile [İzmir-Alsancak – Eğirdir demiryolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir-E%C4%9Firdir_demiryolu)'na bağlanmıştır.[^8]
## Tren Hatları
### A. TCDD Taşımacılık Tarafından İşletilen Hatlar
***'1. ***[***Anahat Trenleri***](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_Anahat_Trenleri)[^9]
- [İzmir Mavi Treni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Mavi_Treni)
- [Konya Mavi Treni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya_Mavi_Treni)
- [6 Eylül Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/6_Eyl%C3%BCl_Ekspresi)
- [17 Eylül Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/17_Eyl%C3%BCl_Ekspresi)
- [Ege Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Ekspresi)
- [Pamukkale Ekspresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pamukkale_Ekspresi)
***'2. ***[***Bölgesel Trenler***](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_b%C3%B6lgesel_trenleri_listesi)[^10]
- [Basmane – Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane-U%C5%9Fak_B%C3%B6lgesel_Treni)
- [Basmane – Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmane-Ala%C5%9Fehir_B%C3%B6lgesel_Treni)
- [Manisa – Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa-Ala%C5%9Fehir_B%C3%B6lgesel_Treni)
### B. İZBAN A.Ş. Tarafından İşletilen Tren Hatları
***'1. ***[***Banliyö Trenleri***](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCDD_Ta%C5%9F%C4%B1mac%C4%B1l%C4%B1k_Banliy%C3%B6_Trenleri)[^11]
- [**Merkez Hattı**](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ZBAN)
## Dış bağlantılar
- [TCDD resmî sitesi](https://www.tcdd.gov.tr/)
- [TCDD Taşımacılık resmî sitesi](https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/)
- [İZBAN resmî sitesi](https://www.izban.com.tr/)
[^1]: Anahat Trenleri.
[^2]: Bölgesel Trenler.
[^3]: İZBAN Banliyö Treni.
[^4]: SCP History.
[^5]: SCP History.
[^6]: SCP History.
[^7]: A Short History of Turkish Railways.
[^8]: Ortak, Şaban. Cumhuriyet Türkiyesi'nin Tamamlanması Gereken Bir Projesi: Afyon-Antalya Demiryolu Hattı İnşaatı. 2008, s. 83-115.
[^9]: Anahat Trenleri.
[^10]: Bölgesel Trenler.
[^11]: İZBAN Banliyö Treni.