# İzladi Derbendi Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi_Derbendi_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İzladi Derbendi Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0zladi_Derbendi_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Sredna_gora_by_Elena_Tchotchkova.JPG/1280px-Sredna_gora_by_Elena_Tchotchkova.JPG) * (Original uploader was Elena Chochkova (Елена Чочкова) at bg.wikipedia, CC-BY-2.5)* - **Çatışma:** İzladi Derbendi Muharebesi - **Parçası:** 1437-1444 Osmanlı-Macar Savaşı - **Tarih:** 12-16 Aralık 1443 - **Yer:** İzladi, Osmanlı Devleti (günümüzde Bulgaristan) - **Sebep:** Macar-Haçlı ordusunun Osmanlı başkenti Edirne'yi ele geçirmek istemesi - **Sonuç:** Osmanlı zaferi; Haçlı ilerlemesi durduruldu - **Savaşan:** 25px Osmanlı Devleti; 20px|link=|alt= Macaristan Krallığı; 20px Polonya Krallığı; 20px Sırp Despotluğu; 20px Eflak Prensliği; 20px Eflak Voyvodalığı; 20px Papalık Devleti - **Komutan:** 25px II. Murad; 25px Kasım Paşa; 25px Turahan Bey; 25px İsa Bey; 20px|link=|alt= Ladislas; 20px|link=|alt= Hünyadi Yanoş; 20px Đurađ Branković; 20px Kardinal Cesarini - **Güç:** 16.000; 40.000 - **Kayıp:** Hafif; Savaş sırasında ağır kayıplar ve ardından gelen geri çekilme **İzladi Derbendi Muharebesi**, [1437-1444 Osmanlı-Macar Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Macar_Sava%C5%9F%C4%B1_%281437-1444%29)'nda bir evre. 1443 kışındaki uzun mesafeli seferiyle [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F%2C_S%C4%B1rbistan) ve [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'yı işgal ederek Osmanlı başkenti [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'yi ele geçirmeye çalışan Macar-Haçlı ordusu, Osmanlı padişahı [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) komutasındaki Türk ordusu tarafından [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'ın batısındaki [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi) geçidinde (*Derbent* Farsçada *dar geçit* anlamına gelmektedir) durduruldu (12-16 Aralık 1443). Macar-Haçlı ordusu ağırlıklarını terkederek geri çekilmeye başladı. Söz konusu seferde iki tarafın da ağır kayıplara uğraması sonucunda [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Macaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) barış müzakerelerine başladı ve 1444 yazında taraflar arasında [Edirne-Segedin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne-Segedin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalandı. ## Muharebe öncesi ![Tabur cenginde kullanılan araba kaleleri (wagenburg)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Wagenburg.jpg) *Tabur cenginde kullanılan araba kaleleri (wagenburg) (Wien Bildarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek (Cod 3062 fol. 148r); eingescannt aus: Alois Niederstätter: 1400 - 1522:das Jahrhundert der Mitte: an der Wende vom Mittelalter zur Neuzeit, aus der Reihe Österreichische Geschichte, Wien 1996, ISBN 3-8000-3532-4, public-domain)* [Papalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papal%C4%B1k_Devleti) ve [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'in desteğiyle Macar ordusu 1396 yılında hezimetle sonuçlanan ([Niğbolu Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fbolu_Muharebesi)) seferden 47 yıl sonra Osmanlı topraklarına yönelik tam teşekküllü bir saldırı harekâtı başladı. Krallığın, Papalık teşvikiyle gelen paralı askerlerin de katılımıyla, yaklaşık 15.000 kişiye ulaşan ordusu 22 Temmuz 1443'te [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budape%C5%9Fte)'dan harekete geçti. Macar komutan [Hunyadi Yanoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%A1nos_Hunyadi)'un komutasındaki yaklaşık 15.000 asker, Sırp Prensi [Brankoviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%90ura%C4%91_Brankovi%C4%87)'e (Osmanlı kaynaklarında *Vılkoğlu* olarak geçmektedir) bağlı 8.000 süvari ve 2.000 Eflaklı süvarinin [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'da bu orduya katılmasıyla 40.000'i aşkın askerden oluşan büyük bir Macar-Haçlı ordusu Osmanlı başkenti [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'yi hedefleyerek Ekim ayında Sırp Prensin kılavuzluğunda [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'yı geçti. Osmanlı birliklerinin bir bölümünün [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da bir bölümünün [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora)'da olması, bir bölümünün de kış mevsimi nedeniyle sancaklarına dağılması nedeniyle [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'de mevcut olan boşluktan yararlanan Macar-Haçlı ordusu Rumeli Beylerbeyi [Kasım Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Pa%C5%9Fa)'nın küçük çaplı birliğini püskürttükten sonra [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F)'i ele geçirdi. [Kasım Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Pa%C5%9Fa), [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey) ve [İshak Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0shak_Bey)'in öncü birlikleriyle yapılan çatışmaları kazandıktan sonra, 3 Kasım'da [Niş Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Muharebesi)'nde bu komutanların birleşik ordularını mağlup etti. Bu muharebede Macarların başarıyla uyguladıkları [tabur cengi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabur_cengi) taktikleri öne çıktı. Osmanlı Padişahı [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) Niş Muharebesi sırasında birliklerinin başında [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'daydı. Muharebenin kaybedilmesi üzerine ise [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'da tutunmanın güç olduğunu değerlendirdi. Macar-Haçlı cephesinde ise; Sırp Prensi Brankoviç'in seferin sonlandırılması fikrine karşın, Kral Ladislas ve Komutan Hunyadi Yanoş seferin sürdürülmesine karar verdiler. 9 Kasım'da ileri harekâtına devam eden Macar-Haçlı ordusu [Pirot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pirot_%28il%C3%A7e%29)'a girdi, ardından da 1 Aralık'ta önceden tahliye edilmiş olan [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'yı işgal etti. 4 Aralık 1443'te Macar-Haçlı ordusundaki Papalık temsilcisi Kardinal Cesarini Venedik Senatosu'na yazdığı mektupla "Sultan'ın kaçtığını" bildirdi.[^1] Halbuki II. Murad kaçmamış, taktiksel bir geri çekilme uygulayarak gerisindeki [Meriç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meri%C3%A7) vadisini koruma altına alacak şekilde Batı Balkan geçitlerini berkitmiş ve [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi) geçidinde (derbendinde) Macar-Haçlı ordusunu karşılamak için hazırlanmıştı. ## Muharebe ![Kral Ladislas](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Ladislas_the_Posthumous_001.jpg) *Kral Ladislas (public-domain)* Soğuk geçen kışın etkisiyle erimeye başlayan Macar-Haçlı ordusu 10 Aralık'ta geçitlere dayanarak kamp kurdu. Esasen tüm geçitler, iri kayalar ve tomruklarla kapanmış, stratejik yükseltiler de Türk askerleri tarafından tutulmuştu. Osmanlı savaş meclisinde ([Niş Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Muharebesi)'nde yenilgiye uğramış bulunan Rumeli Beylerbeyi Macar-Haçlı ordusuna karşı taarruz edilmesi fikrini savunurken [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey) ise ikmal hatları zayıflamış ve kış koşulları nedeniyle erimeye başlayan Macar-Haçlı ordusuna karşı savunmada kalıp yıpratma savaşı verilmesini teklif etti. Turahan Bey, açık sahadaki bir muharebede kanatları oluşturacak Rumeli ve Anadolu süverilerinin etkisiz kalacağını, merkezdeki yeniçerilerin de çevirme harekâtı için kafi gelemeyeceğini öne sürerek, taarruzun Macar-Haçlı ordusu geri çekilmeye mecbur kaldığı zaman düzenlenmesini önerdi. [İsa Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa_Bey) de bu iki öneriden [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey)'inkine daha yakın bir görüş benimsedi. Macar-Haçlı ordusu 12 Aralık'ta Kasım Paşa'nın kısıtlı sayıda süvariyle yaptığı kısmî taarruzla sarsıldı. 13-16 Aralık'ta da İzladi geçidine yönelik taarruzda da ilerleme sağlayamadığı gibi, ağır kayıplar verdi (*Aşıkpaşazâde* tarihine göre Macar-Haçlı ordusu geçidin içine bir süreliğine girmeyi başarırıken, *Oruç Bey*e göre ise Osmanlı birlikleri geçidin girişinde direnmeyi başardılar). Geçidi aşamayacağını anlayan Kral [Ladislas](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._W%C5%82adys%C5%82aw) ve komutasındaki birlikler 16 Aralık'ta geri çekilmeye başlarken, Macar komutan [Hunyadi Yanoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%A1nos_Hunyadi) da cephe gerisini tutarak Kral ve birliklerinin emniyetle çekilmelerini sağladı. Osmanlı okçuları geri çekilen Macar-Haçlı ordusunun üzerine ok yağdırırken, [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler ve [Azab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeb)lar hücuma geçtiler. Ancak, geri çekilen Macarların tabularının içine kapanmalarının ardından, [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey)'in tavsiyesiyle, hücum eden birlikler geri çekilerek eski mevkilerine döndüler.[^2] Ardından, Macar-Haçlı ordusu tüm ağırlıklarını da bırakarak [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya) yönünde geri çekilmeye başladı. ## Muharebe sonrası ![Hunyadi Yanoş](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Iancu_Hunedoara.jpg) *Hunyadi Yanoş (public-domain)* Geri çekilen Macar-Haçlı ordusunu takip eden Osmanlı ordusu 24 Aralık 1443'te [Meştiçe Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fti%C3%A7e_Muharebesi)'nde hasmına kayıplar verdirse de, yine taburlarına kapanan Macar-Haçlı ordusunu kesin bir yenilgiye uğratamadı. Geri çekilişini sürdüren Macar-Haçlı ordusunu takibi sürdüren Osmanlı birlikleri 2 Ocak 1444'te tuzağa düştüler ve [Kunoviçe Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kunovi%C3%A7e_Muharebesi)'nde yenilgiye uğradılar. Bu yenilginin ardından Macar-Haçlı ordusunu takibi bıraktılar. Öte yandan; İzladi Derbendi Muharebesi dönemin koşullarında aşağıdaki sonuçları doğurdu: - Sözkonusu muharebe; Macar-Haçlı ordusunun dönemin klasik sefer mevsiminin dışında icra ettiği ve [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin hazırlıksız yakalandığı iddia edilebilecek harekâtın durdurulması açısından büyük önem taşımaktadır. Nitekim, Macar-Haçlı ordusunun durdurulamaması halinde, [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi) geçidinden [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye kadar Osmanlı ordusunun yeniden savunma pozisyonu alabileceği herhangi bir doğal engel bulunmamaktaydı (Macar-Haçlı ordusunun önünde [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)-[Hasköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hask%C3%B6y)-[Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) doğrultusunda geniş bir ova vardı). - Macar-Haçlı ordusu [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'ye kadar, kışlamak üzere merkezlerine dağılmış Rumeli ordusundan toparlanabilen Türk birlikleriyle [Niş Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Muharebesi) hariç ufak çaplı çarpışmalar yaşamış, sefer sırasında merkezî Osmanlı ordusuyla gerçek anlamda ilk kez [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'de karşı karşıya gelmişti. Osmanlı ordusu [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) tehlikesi nedeniyle Anadolu askerlerini [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçirememiş, ayrıca sefer mevsimi olmaması nedeniyle Rumeli ordusunun kısıtlı bir bölümüyle Macar-Haçlı ordusunun karşısında savunma pozisyonu alabilmişti. Bununla birlikte, ikmal merkezlerinden giderek uzaklaşan Macar-Haçlı ordusunu olumsuz etkileyen kış koşulları ve coğrafi üstünlük stratejik noktaları tutmuş olan Osmanlı ordusundaydı. - [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'ye kadar Osmanlı birlikleri aşina olmadıkları Macar-Haçlı ordusunun [tabur cengi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabur_cengi) stratejisini alt edebilecek bir taktik üretememişler, dolayısıyla [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye yürüme hedefinde olan bu orduyu [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi) geçidinden önce durdurmayı başaramamışlardı. Buna karşılık, Macar-Haçlı ordusunun meydan muharebelerinde etkili olan tabur cengi taktiği dar geçide taarruz edilmesi gerektiğinde etkisiz kalmış, alıştığı savaş düzenini bozan Macar-Haçlı askerleri ağır kayıplar vermişti. - Macar-Haçlı ordusu durdurulsa da, Osmanlılar gerek [1426-1428 Osmanlı-Sırp Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1426-1428_Osmanl%C4%B1-S%C4%B1rp_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda gerek [1437-1444 Osmanlı-Macar Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Macar_Sava%C5%9F%C4%B1_%281437-1444%29)nın ilk dört yılında fethettikleri Sırbistan topraklarını kaybettiler. Gerek Rumeli cephesindeki tehlikenin geçmemiş olması gerek [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) tehlikesi nedeniyle iki cephede savaş riski Padişah [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ı Macaristan Krallığı'yla barışa yanaştırdı. Macarların da [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'yi alamadıkları gibi, kaydadeğer kayıplara uğramış olmaları aynı şekilde barış fikrini öne çıkardı. Bunun sonucunda 1444 yazında [Edirne-Segedin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne-Segedin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalandı. - Osmanlılar Macar-Haçlı ordusunu [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'de durdurmuş olmalarına karşın, bir Hristiyan ordusunun Osmanlı topraklarına bu kadar derinlemesine inebilmesi ve başkent [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'yi tehdit eder hale gelmesi Osmanlı tarafında sarsıntı yarattı. Edirne-Segedin Barışından sonra Padişah [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) tahttan feragat ederek yerini oğlu [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'e bıraktı. - [Macaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) da [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'deki yenilgisinden gerekli sonuçları çıkaramadı. Kaydadeğer kayıplarına ve tüm ağırlıklarını geride bırakmış olmasına rağmen Macar-Haçlı ordusu [Niş Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Muharebesi)'nde ele geçirdiği sayısı hayli kabarık Osmanlı sancakları ve [Kunoviçe Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kunovi%C3%A7e_Muharebesi)'nde esir ettikleri Mahmud Bey ile birlikte [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad) ve [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budape%C5%9Fte)'ya muzaffer bir şekilde girdi. Osmanlı ordusunu hazırlıksız yakalayarak sonbahar-kış döneminde baskın şeklinde sefer yapma fikri Kral Ladislas'ın [Edirne-Segedin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne-Segedin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı bozmaya yöneltti. Bu hatalı çıkarım, 1444 sonbaharındaki Haçlı ordularının Osmanlılar karşısında [Varna Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna_Muharebesi)'nde aldığı büyük hezimete yolaçtı (Macar-Haçlı orduları 1448'de [II. Kosova Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Kosova_Muharebesi)'nde ikinci bir bozguna daha uğrayacaklardı). - Papalığın teşvikine rağmen, Macar askeri ağırlıklı bir ordu Osmanlı başkentine yürürken, [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı kapatarak Türk birliklerinin [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçişlerini engellemek için kendisinden beklenen donanmayı göndermekten imtina etti. Macarlar, [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın birlikleriyle [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçebilmesini, [İzladi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zladi)'de direnip Macarlara ağır kayıplar verdirmesini ve [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'nin ele geçirilemeyişini Venedik'in donanma göndermemesine atfederek bu ülkeyi itham ettiler (bir yıl sonraki seferde Venedik donanması bu defa [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı kapatacak ve [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) Cenevizlilerin yardımıyla birliklerini [İstanbul Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'ndan [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçirmek zorunda kalacaktı. - Osmanlı ordusu Macarların [Hussit Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hussit_sava%C5%9Flar%C4%B1)'nda geliştirdikleri [tabur cengi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabur_cengi) taktiklerini gözlemleyip müteakip dönemde tatbik etmeye başladı. - [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne), [1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1828-1829_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'na kadar yaklaşık dört yüzyıl işgal tehdidiyle karşılaşmadı. ## Ayrıca bakınız - [1437-1444 Osmanlı-Macar Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Macar_Sava%C5%9F%C4%B1_%281437-1444%29) - [Niş Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Muharebesi) - [Edirne-Segedin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne-Segedin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) [^1]: "A History of the Crusades", Settons, Kenneth Meyer, Univ of Wisconsin Press (1969), 6. cilt s.270. [^2]: "The Holy Wars of King Wladislas and Sultan Murad: The Ottoman-Christian Conflict from 1438-1444", John Jefferson, Brill (2012), s. 221.