# İspenç > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spen%C3%A7 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İspenç, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0spen%C3%A7 (CC-BY-SA-4.0) **İspenç**, tarımla uğraşan [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) [reaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reaya)dan [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin topladığı [vergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vergi)dir. [Çift resmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ift_resmi)nin (Osmanlılar'da çiftçinin elindeki toprak için ödemekle yükümlü olduğu bir vergi türü)[^1] yerini almış olan bir vergi olup her yetişkin [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_Hristiyanl%C4%B1k) erkeğin ödemesi gereken kişisel bir vergidir ve 25 akça değerindedir. Bu vergiyi ödeyenler çift resmi vergisi ödemezlerdi.[^2] ## Etimoloji İspence kelimesinin etimolojisine dair bilgiler yetersizdir. [Joseph](https://turkipedia.org/tr/wiki/Joseph_von_Hammer-Purgstall) [von Hammer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Joseph_von_Hammer-Purgstall)'a göre kelimenin kökeni [pencik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pen%C3%A7ik_Kanunu)ten gelmekte,[^3] [Ćiro Truhelka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%86iro_Truhelka)'ya göre ise "*spenza*"ya dayanmaktadır.[^4] Bununla birlikte, [Halil İnalcık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_%C4%B0nalc%C4%B1k)'a göre, [Paul Wittek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paul_Wittek) ve Dušanka Bojanić-Lukač’ın, ispencenin [Slavca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slav_dilleri) “mahallî feodal bey” anlamına gelen *župan* ile (jupan) ilgili olarak *županitsa*nın Türkçeye geçmiş şekli olduğu şeklindeki açıklamaları akla yatkın görünmektedir.[^5] ## Tarihçe Osmanlılardan önce Sırp Duşan Kanununa ([Sırpça](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rp%C3%A7a): *Dušanov zakonik*) göre köylü, [pronija](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pronoia) (Osmanlı'daki [timar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29)ın karşılığı) sahibi için iki gün çalışır, bir gün bağda hizmet eder ve bir gün hep birlikte ot biçerdi. Bunun dışında yılda bir [hyperpyron](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0perpiron) (Bizans altın parası) verirdi. 14. yüzyılın ikinci yarısında bir hyperpyron yaklaşık 25 Osmanlı akçasına eşittir. Muhtemelen ispencenin kökeni, senede bir verilen bu vergiye dayanıyordu.[^6] 15. yüzyılın ilk yarısına ait defterlerde kelime “ispenc” ve “ispence” şeklinde kaydedilmiştir. Bu vergiye dair en eski kayıt [I. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid) dönemine kadar (1389-1402) uzanmaktadır.[^7] [^1]: Feridun Emecen, "ÇİFT RESMİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cift-resmi (24.04.2025). [^2]: İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar -I. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2021, s. 235. [^3]: J. von Hammer, Des osmanischen Reichs Staatsverfassung und Staatsverwaltung, I-II, Wien 1815. 213. [^4]: C. Truhelka, “Bosnada Arazi Meselesinin Tarihî Esasları” (çev. Köprülüzade Ahmet Cemal), THİTM, I (1931), s. 63. [^5]: İnalcık, Halil. İSPENCE. 2001. [^6]: İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar -I. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2021, s. 235. [^7]: İnalcık, Halil. İSPENCE. 2001.