# İsmail Hakkı Dümbüllü > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_D%C3%BCmb%C3%BCll%C3%BC > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İsmail Hakkı Dümbüllü, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_D%C3%BCmb%C3%BCll%C3%BC (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Ölüm sebebi:** Trafik kazası - **Yattığı yer:** Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul - **Diğer adları:** Halk komiği - **Meslek:** Oyuncu **İsmail Hakkı Dümbüllü** (1899, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 5 Kasım 1973, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [geleneksel Türk tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu)nun son temsilcisi, [orta oyunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_oyunu)[^1] ve [tulûat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu) sanatçısıdır. Yaşadığı dönemin en ünlü güldürü sanatçılarındandır. [Kel Hasan Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel_Hasan_Efendi)'nin yanında çalışarak [tulûat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu) sanatını öğrendi. Sözlü kültür tiyatro geleneklerini radyo, sinema gibi mecralara da aktarıp geleneksel Türk tiyatro sanatının daha çok kişi tarafından bilinir hâle gelmesi ve [orta oyunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_oyunu) türünün devamlılığını sağlamada etkili oldu. *Gözlemeci*, *Kavuklu'ya Hile*, *Çifte Hamamlar*, *Ters Biyav* ve [*Kanlı Nigâr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanl%C4%B1_Nigar_%28oyun%29) oynadığı oyunlar arasında en çok bilinenlerdir. 1940'lı yılların sonlarında sinemada bir ‘halk komiği’ tanımlamasıyla yıldızlaşan Dümbüllü;[^2] oynadığı filmlerde en çok [Nasreddin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca) tiplemesi ile özdeşleşmiştir.[^3] Hocası [Kel Hasan Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel_Hasan_Efendi)'nin orta oyununu temsil eden kavuğunu ve tuluat sanatının simgesi kabul edilen fesini devralmıştır. ## Yaşamı 1897 yılında İstanbul'un [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar) semtinde doğdu. Babası padişah [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in silahşorlarından Zeynel Abidin Efendi, annesi Fatma Azize Hanım idi.[^4] Ailesi ona "*İsmail Hakkı*" adını verdi. Üsküdar İttihat-ı Terakki Mektebinde ilköğrenimini tamamladıktan sonra askerî ortaokula devam etti. Tiyatro merakı yüzünden askerî ortaokuldan atıldı.[^5] Tiyatroya Karagöz Hüseyin'in sahnesinde amatör olarak başladı. 1917'den itibaren [Kel Hasan Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel_Hasan_Efendi)'nin tiyatrolarında profesyonel olarak sahneye çıktı. 1926 yılına kadar Kel Hasan'ın yanında çalışarak [tuluat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu) geleneğini öğrendi. [Kavuklu Hamdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavuklu_Hamdi), [Komik Naşid Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C5%9Fit_%C3%96zcan), Küçük İsmail Efendi, [Abdürrezzak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCrrezzak_Abdi_Efendi) gibi dönemin ünlü orta oyuncuları ile çalışma fırsatı buldu. Kantocu Peruz Hanım'ın söylediği "*Dümbüllü*" kantosuna bir gazel ekleyerek söylemesi nedeniyle "*Dümbüllü İsmail*" olarak tanındı. Kel Hasan'ın bir konuşmasında, kardeşi Recep Sefa'ya “*oğlum sen dramatik adamsın, hiçbir zaman komik olmazsın, işte komiklik bu adama mahsustur, benden sonra bu adam bu sanatın ehli gözüküyor*” dediği aktarılmaktadır. İsmail Dümbüllü, 1928'de Tevfik İnce ile [Direklerarası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Direkleraras%C4%B1)'nda *Hilal Tiyatrosu****nu kurdu.***[^6]*** Kendisi orta oyunundaki ***[***Kavuklu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavuklu)***'nun yeni şekli olan *****Uşak***** rolüne çıkarken, Tevfik İnce ***[***Pişekar***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pi%C5%9Fekar)*** karakterinin yeni şekli olan Jön (evin beyi) rolüne çıkıyordu.***[^7]*** 1933'ten sonra birlikte Anadolu turnelerine çıktılar. Gezginci tiyatroyu geleneksel oyunla birleştirerek halka sundular. *****Gözlemeci, Kavuklu'ya Hile, Çifte Hamamlar, Ters Biyav ve **[**Kanlı Nigâr**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanl%C4%B1_Nigar_%28oyun%29)*** oynadığı oyunlar arasında en çok bilinenlerdi.***[^8] Dümbüllü, sanatını tiyatro dışında radyoda da icra etti. Tuluat ve orta oyunu dağarcığından oyunları radyoda canlandırarak radyo yayınlarını geleneksel Türk tiyatrosunu halka anlatma aracı olarak kullandı. [TRT İstanbul Radyosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_%C4%B0stanbul_Radyosu)’nda on beş günde bir yayımlanan ve sunuculuğunu [Orhan Boran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Boran)’ın yaptığı müzik eğlence programında Dümbüllü’nün Tevfik İnce ile birlikte rol aldıkları bölüm dinleyicilerden büyük ilgi gördü.[^9] Dönemin ünlü komedyenlerinin âşık atışması gibi sahnede birbiriyle atıştıkları *“Türkiye Komikler Müsabakası”* adlı yarışmalarda sıklıkla Naşit Bey ile karşılaştı. Naşid Efendi'nin 1943 yılında ölümünden sonra orta oyunu geleneğini sürdüren en önemli isim Dümbüllü oldu.[^10] 1946 yılında Emine Feriha Hanım ile evlendi. 1946 yılından itibaren elliye yakın sinema filminde rol aldı. *Harman Sonu* (1946), *Keloğlan* (1948), *Dümbüllü Macera Peşinde* (1948), *İncili Çavuş* (1951), *Nasreddin Hoca* (1965) gibi filmlerde rol aldı. Oynadığı filmlerde en çok [Nasreddin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca) tiplemesi ile özdeşleşti.[^11] ![Antalya'da bulunan İsmail Dümbüllü kabartması.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Lyyudmyla_Mysko_%E2%80%9CComic_Actor_Ismail_Dumbullu%E2%80%9D%2C_2013%2C_marble%2C_200x200x70_cm%2C_Antalya%2C_Turkey..jpg) *Antalya'da bulunan İsmail Dümbüllü kabartması. (Lyudamy, CC-BY-SA-4.0)* Türk tiyatrosunda geleneğin simgesi olan kavuğu ve fesi “*Kanlı Nigar*” oyununu [Altan Karındaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altan_Kar%C4%B1nda%C5%9F)’la birlikte [Arena Tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arena_Tiyatrosu)’nda sahneleyen [Münir Özkul](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnir_%C3%96zkul)’a 17 Nisan 1968 tarihinde seyirci huzurunda sürpriz olarak teslim etti.[^12] 1968'den sonra zaman zaman sahneye çıkmaya, radyo oyunlarında yer almaya devam etti. 1970’te, [Nurhan Damcıoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nurhan_Damc%C4%B1o%C4%9Flu) ve [Halit Akçatepe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halit_Ak%C3%A7atepe) ile birlikte Çalıkuşu Opereti’nde rol aldı. Geçirdiği bir [trafik kazası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trafik_kazas%C4%B1)ndan sonra 5 Kasım 1973’te 75 yaşına öldü. Cenazesi, 30 Ekim 1973 tarihinde açılan [Boğaziçi Köprüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/15_Temmuz_%C5%9Eehitler_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC) üzerinden geçirilen ilk kişi olan Dümbüllü [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'daki [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedilmiştir. ## Kel Hasan'ın fesi ve kavuğu Dümbüllü'nün, hocası [Kel Hasan Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel_Hasan_Efendi)'den devraldığı kavuğu ile fesi; Türk tiyatro oyuncuları arasında geleneksel bir törenle devredilmektedir. Bu [kavuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavuk) ve [fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes_%28ba%C5%9Fl%C4%B1k%29), Türk tiyatro oyunculuğu mirasını temsil eder. Kavuk [güldürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komedi) geleneğini, fes [tulû'at](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu) sanatını temsil etmektedir. Dümbüllü kavuğu ve fesi 1968'de [Münir Özkul](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnir_%C3%96zkul)'a devretmiştir. Münir Özkul, Dümbüllü'den aldığı kavuğu [Ortaoyuncular Tiyatro Topluluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ortaoyuncular)’nun kurucusu [Ferhan Şensoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferhan_%C5%9Eensoy)’a 1989'da devretti; fesi ise [Müjdat Gezen](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCjdat_Gezen)'e verdi. Kavuk 2016 yılında Ferhan Şensoy tarafından [Rasim Öztekin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rasim_%C3%96ztekin)'e; fes ise Müjdat Gezen tarafından 2017de Baba Sahne'nin açılışında [Şevket Çoruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_%C3%87oruh)’a devredildi.[^13] Rasim Öztekin 2020 Ağustos ayı itibarıyla tiyatrodan malülen[^14] emekli olmuş olması nedeniyle kavuğu *"büyük özverilerle *[*Baba Sahne*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba_Sahne)*'yi kuran, zorlu şartlarda tiyatro yapmaya ve tiyatroyu yaşatmaya çalışan *[*Şevket Çoruh*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_%C3%87oruh)*'a Türk tiyatrosuna bugüne kadar yaptığı ve yapacağı katkılardan dolayı"* devredeceğini açıklamış,[^15] 20 Eylül 2020 tarihinde [Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemil_Topuzlu_A%C3%A7%C4%B1khava_Tiyatrosu)'nda düzenlenen özel bir devir-teslim töreniyle kavuk Çoruh'a devredilmiştir. Böylece fes ve kavuk 52 sene sonra üçüncü sefer tek bir sanatçıda buluşmuştur. ## Filmografisi - 1945: *Bu Kadar* - 1946: *Kızılırmak - Karakoyun* - 1947: *Kılıbıklar* - 1948: *Dümbüllü Macera Peşinde* - 1948: *Keloğlan* - 1950: [*Harman Sonu Dönüşü*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harman_Sonu_D%C3%B6n%C3%BC%C5%9F%C3%BC) - 1950: [*Sihirli Define*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sihirli_Define) - 1951: [*İncili Çavuş*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncili_%C3%87avu%C5%9F) - 1951: *Ne Sihirdir Ne Keramet* - 1952: *Dümbüllü Sporcu* - 1952: *Vur Patlasın Çal Oynasın* - 1952: *Yıldızlar Revüsü* - 1953: *Kırk Gün Kırk Gece* - 1954: *Bayram Gecesi* - 1954: *Canlı Karagöz (Mihriban Sultan)* - 1954: *Dümbüllü Tarzan* - 1954: *Fındıkçı Gelin* - 1954: *Nasreddin Hoca ve Timurlenk* - 1959: *Şeytan Mayası* - 1962: *Ekmek Parası* - 1962: *Gol Kralı Cafer* - 1963: *Temem Bilakis* - 1965: *İstanbul Kazan Ben Kepçe* - 1965: *Nasreddin Hoca* - 1965: *Serseri Aşık* - 1965: *Soytarı* - 1971: *Nasreddin Hoca* ## Ayrıca bakınız - [Tulûat tiyatrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tul%C3%BBat_tiyatrosu) ## Dış bağlantılar - [TSA](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Sinemas%C4%B1_Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1)'de [İsmail Hakkı Dümbüllü](https://www.tsa.org.tr/tr/kisi/kisigoster/229/ismail-hakki-dumbullu) [^1]: TSA' da İsmail Hakkı Dümbüllü. tsa.org.tr. [^2]: Ünal, Murat. Türk Halk Tiyatrosu'nun Sinemaya Etkileri. Art-Sanat Dergisi, Sayı 9, Yıl 2018. [^3]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^4]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^5]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^6]: Karakuş, Damla. İsmail Dümbüllü kimdir. Ensonhaber.com sitesi. [^7]: Durmaz, Uğur. Geleneksel Türk Tiyatrosunda “Kavuk”: Bir Simgenin İşlevi, Özellikleri, Temsilcileri ve Dünden Bugüne Yolculuğu. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi Cilt 4, Sayı 9, Yıl:2018. [^8]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^9]: Durmaz, Uğur. Geleneksel Türk Tiyatrosunda “Kavuk”: Bir Simgenin İşlevi, Özellikleri, Temsilcileri ve Dünden Bugüne Yolculuğu. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi Cilt 4, Sayı 9, Yıl:2018. [^10]: Durmaz, Uğur. Geleneksel Türk Tiyatrosunda “Kavuk”: Bir Simgenin İşlevi, Özellikleri, Temsilcileri ve Dünden Bugüne Yolculuğu. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi Cilt 4, Sayı 9, Yıl:2018. [^11]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^12]: Asilyazıcı, Hayati. İsmail Dümbüllü’den beri. Aydınlık gazetesi, 9 Ekim 2016. [^13]: Dümbüllü'nün Fesi Artık Şevket Çoruk'ta. 3 Nisan 2017. [^14]: 6. Kavuklu belli oldu. [^15]: 6. Kavuklu belli oldu.