# İsmail Hakkı (1846 doğumlu yazar)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_(1846_do%C4%9Fumlu_yazar)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İsmail Hakkı (1846 doğumlu yazar), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_%281846_do%C4%9Fumlu_yazar%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1846
- **Doğum yeri:** Manastır, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 1912
- **Ölüm yeri:** Anadoluhisarı, Osmanlı İmparatorluğu
- **Çocuklar:** Asım Arar
- **Akrabalar:** Torunu: İsmail Hakkı Arar; Torununun çocuğu Ahmet Asım Arar

**Manastırlı İsmail Hakkı**, son devir Osmanlı alimidir.

## Hayatı

Dedesi [Vaka-i Hayriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaka-i_Hayriye) esnasında Konya'dan kaçarak [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r%2C_Kuzey_Makedonya)'a gitti ve oraya yerleşmiştir. İsmail Hakkı Manastır'da doğmuştur. İlk öğrenimini Manastır'da gördükten sonra İstanbul'a gidip tahsiline devam etmiştir. [Dolmabahçe Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Camii), [Süleymaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii), [Sultan Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Camii) ve [Ayasofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya) camilerinde vaaz vermiştir. Öte yandan Eyüp Askerî Rüşdiyesi'nde Arapça, [Mekteb-i Hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'ta fıkıh, [Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BChendishane-i_Berr%C3%AE-i_H%C3%BCm%C3%A2y%C3%BBn) ile [Askeri Tıbbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_T%C4%B1bbiye-i_%C5%9E%C3%A2h%C3%A2ne)'de akaid muallimliği, [Mekteb-i Mülkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_%C3%9Cniversitesi_Siyasal_Bilgiler_Fak%C3%BCltesi)'de tefsir, hadis ve kelâm müderrisliği görevlerinde bulunmuştur. 1899'da İstanbul [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)'da usûl-i fıkıh ve tefsir müderrisliği yapmıştır. 16 Aralık 1908'de [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine seçilmiş ve bu görevi yürütürken [V. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Mehmed) ile birlikte Rumeli seyahatine çıkmıştır. 5 Aralık 1912'de [Anadoluhisarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hisar%C4%B1)'ndaki evinde ölmüştür, cenazesi [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii) Haziresi'ne defnedilmiştir.

Oğlu [Asım Arar](https://turkipedia.org/tr/wiki/As%C4%B1m_Arar), [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün özel doktorluğunu yapmış, torunu [İsmail Hakkı Arar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Arar) da Devlet, Adalet ve Millî Eğitim bakanlıkları görevlerinde bulunmuştur.

## Eserleri

- Hâce-i Lisân-ı Osmânî (İstanbul 1294).
- Tercümetü'r-Risâleti'l-Hamîdiyye (Beyyinât-ı Ahmediyye)
- Ahkâm-ı Şehr-i Sıyâm
- Mevâhibü'r-raḥmân fî menâḳıbi'l-İmâm Ebî Ḥanîfe en-Nuʿmân
- Metâlib-i İrfâniyye ve Îzâhât-ı Nûniyye (İstanbul 1312)
- Vesâilü'l-felâh fî mesâili'n-nikâh (İstanbul 1313)
- Mevâidü'l-in‘âm fî akāidi'l-İslâm (İstanbul 1314)
- Tefsîr-i Sûre-i Yâsîn (İstanbul 1316).
- Telhîsü'l-kelâm fî berâhîni akāidi'l-İslâm (İstanbul 1324)
- Mevâiz (İstanbul 1324, 1331).
- Şerhu's-sadr bi-fezâili Leyleti'l-kadr (İstanbul 1325).
- Kitâbü'l-vesâyâ ve'l-ferâiz (İstanbul 1326).
- Kosova Sahrâsı Mev‘izası (Selânik 1327)
- Usûl-i Fıkıh (İstanbul 1328)
- Hak ve Hakîkat (İstanbul 1329)
- Mebâdî-i Fârisî. Bir nüshası [Süleymaniye Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Yazma_Eser_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)'nde bulunmaktadır (Hamidiye, nr. 843)
- Füyûzâtü'l-meliki'l-allâm fî kerâmeti Abdisselâm. Abdülkerim Bermutî'ye dair eserin tercümesi olup bir nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde mevcuttur (nr. 4672)
- Şerhu Mi‘yâri'l-adâle. Bir nüshası İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde kayıtlıdır (TY, nr. 9549)