# İskender Lahdi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Lahdi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İskender Lahdi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0skender_Lahdi (CC-BY-SA-4.0) ![İskender lahdi, Ocak 2024](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Alexander_Sarcophagus%2C_Istanbul_Archaeological_Museums_2024_%281%29.jpg/1280px-Alexander_Sarcophagus%2C_Istanbul_Archaeological_Museums_2024_%281%29.jpg) *İskender lahdi, Ocak 2024 (Bjelica, CC-BY-SA-4.0)* **İskender Lahdi**, MÖ 4. yüzyıla ait, [Sidon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayda) Kralı [Abdalonymos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdalonimos)'a ait olduğu düşünülen kral [lahd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahit)i.[^1] Uzun cephesinde Makedonya Kralı [Büyük İskender](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender)'in [Persler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar)le yaptığı savaşlara ilişkin rölyefler bulunduğu için "İskender Lahdi" adıyla tanımlanmıştır.[^2] [Osman Hamdi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Hamdi_Bey) tarafından 1887 yılında Sayda'daki (eski adi Sidon) kral mezarlarında yapılan arkeolojik kazılarda bulunmuştur.[^3] [İstanbul Arkeoloji Müzeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Arkeoloji_M%C3%BCzeleri)'nde bulunan en önemli eser olarak kabul edilmektedir.[^4] ## Tarihçe İlk Türk arkeoloğu kabul edilen Osman Hamdi Bey, 1887 yılında [Sayda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayda)'da yaptığı kazılarda bir kral mezarlığı bulur. Bu mezarlarda 22 adet kral lahdi ortaya çıkarılır. Bu lahitler daha sonra antik dönem sanatının köşe taşlarını oluşturacaktır. Sayda Krallarına ait bir dizi kronolojik (zaman sırasına göre) lahdin yer altı mezar odalarına gömü­lü bulunması, uluslararası bir heyecan uyandırır ve haber Avrupa ve Amerika dergilerinde yer alır.[^5] İçlerinde en eskisi Mısır Firavunlarının kullan­dığı antropoid (insan biçimli) [Tabnit Lahdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabnit_Lahdi) olmak üzere, [Satrap Lahdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Satrap_Lahdi), [Likya Lahdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Likya_Lahdi), [Ağlayan Kadınlar Lahdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Flayan_Kad%C4%B1nlar_Lahdi) ve İskender Lahdi gibi önemli lahitler İstanbul'a taşınır. Bu kazılarda bulunan İskender Lahdi ise arkeoloji dünyasının başyapıtlarından sayılmaktadır.[^6] ## Özellikleri ![Lahdin uzun yüzlerinden birinde İskender Persleri bozguna uğratırken görülüyor.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Alexander_Sarcophagus.jpg/1280px-Alexander_Sarcophagus.jpg) *Lahdin uzun yüzlerinden birinde İskender Persleri bozguna uğratırken görülüyor. (No machine-readable author provided. Patrickneil assumed (based on copyright claims)., CC-BY-SA-2.5)* ![Baş kısımdan bir görüntü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Alexander_Sarcophagus%2C_Istanbul_Archaeological_Museums_2024_%282%29.jpg/1280px-Alexander_Sarcophagus%2C_Istanbul_Archaeological_Museums_2024_%282%29.jpg) *Baş kısımdan bir görüntü (Bjelica, CC-BY-SA-4.0)* Dünyanın en büyük lahitlerinden olup ağırlığı 25 tondur. Sayda Kral [Nekropol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nekropol)ü 3 nolu mezar odasında bulunmuştur. Lahit bir tekne ve bir kapaktan oluşur. Ölçüleri 2,12 x 3,18 x 1,67 metredir. Yunanistan'ın ünlü pentelikon mermerlerinden yapılmış ve boya da kullanılmış, boyaları kısmen uçmuştur. Üçgen [alınlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k)lı, çatı kapaklıdır.[^7] Lahdin en önemli sahnesi, belki de ana sah­nesi, uzun yüzlerinden birinde yer alan Persler ve Yunanlar arasındaki bir savaş sahnesidir. Savaş sahnesinin İskender'in MÖ 333 yılında kazandığı, ona [Fenike](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenikeliler) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) kapısını açan [Issos savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ssos_Muharebesi)nı temsil ettiği düşünülür. Bu savaşın sonuçlarından biri de, lahdin sahibi olduğu sanılan Abdalonymos'un yazgısının değişmesi ve bir süre sonra Sidon kralı olmasıdır. 1980'lerin başında iki Alman Chr. Wolters ile V. von Graeve, İskender Lahdi'ni ultraviyole floresans ışınlarıyla tarayarak, kimyasal ve fiziksel araştırmalar yaparak boyanın özgün olduğunu kanıtladılar.[^8] 1980'de antik eserlerin orijinal renklerini ortaya çıkarmak üzere [Alman Arkeoloji Enstitüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_Arkeoloji_Enstit%C3%BCs%C3%BC) ve [Alman Arkeoloji Vakfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_Arkeoloji_Vakf%C4%B1) bir çalışma başlattı. 25 yıl süren bu çalışmanın sonunda İskender Lahdinin de orijinal renklerle hazırlanmış bir rekonstrüksiyonu oluşturuldu ve dünyanın çeşitli müzelerinde gösterilmek üzere sergilere gönderildi.[^9] ## Betimlemeler Lahdin uzun yüzlerinin birinde [Makedonlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonlar) ile [Persler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) arasında bir savaş sahnesi, diğerinde ise dostluk içinde yapılan bir av sahnesi canlandırılmıştır. Savaş sahnesinin olduğu uzun yüzde, en solda atının üzerinde İskender gösterilir. İskender, [Herakles](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herakles) soyundan geldiğine inandığı için, başında [Nemea aslanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nemea_aslan%C4%B1)nın postu ile tasvir edilmiştir. Buna ek olarak, kulağının yanında, Mısır tanrılarından [Ammon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amon)'un simgesi olan koç boynuzu görülmektedir. Lahdin üzerindeki bu tasvirden dolayı lahdin ismi İskender ile bütünleşmiştir. Lahdin ön yüzünde solda atının üzerinde İskender gösterilmiştir. Yunanlar ile Pers askerleri kıyafetlerinden kolaylıkla ayırt edilebilir. Yunanlar kısa tunik veya pelerin giyerken, Pers askerlerinin pantolonlar, birkaç kattan oluşan uzun kollu gömlekler ve sadece gözleri ve yüzlerinin bir kıs­mını açıkta bırakacak şekilde saran başlıklar giydikleri göze çarpmaktadır.[^10] İskender komutanlarına tıraş olmalarını emrettiği için Makedon askerleri sakalsızdır. Buna karşın Pers askerlerinde bıyık görülür. ![Lahdin kısa yüzlerinden birinde yer alan av sahnesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Istanbul_-_Museo_archeol._-_Sarcofago_di_Alessandro%2C_sec._IV_a.C._-_Foto_G._Dall%27Orto_28-5-2006_03.jpg) *Lahdin kısa yüzlerinden birinde yer alan av sahnesi (G.dallorto, CC-BY-SA-2.5-IT)* Lahdin ikinci uzun yüzünde iki av sahnesi canlandırılmıştır. Burada Makedonyalıların Persler ile dostça ve ortaklaşa düzenledikleri geyik, panter ve aslan av sahneleri görülür. At ve arabalarla avlanmanın Yakındoğu uygarlıklarına ait bir özellik olduğu, İskender'in de [Fenike](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenikeliler)'de bu tür avlara katıldığı bilinmektedir.[^11][^12] Lahdin bir yüzünde savaşan iki kavmin bu yüzünde dostluk içinde bir aslan avı partisinde görüntülenmesi tarihsel süreç ile ilişkilidir. İskender'in [III. Darius](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Darius)'u [Issus](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ssos_Muharebesi)'ta yendikten sonra [Amanos dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nur_Da%C4%9Flar%C4%B1)nı aşıp Akdeniz kıyısını izleyerek Suriye'ye girdiği bilinmektedir. Pers yönetiminden hoşnut olmayan Sidon halkı, zengin kentlerinin kapısını Makedonya ordusuna açmış ve İskender'den kendilerine bir kral seçmesini istemişlerdir. İskender, Sidon'a kral seçecek zamanı olmadığından, bu işi [İfestion](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0festion)'a vermiştir. Onun bulduğu Abdalonymos ise Sidon krallık ailesiyle ancak uzaktan akraba olup, kral seçilinceye kadar kentin dışında sakin bir hayat sürmüştür. Adı, Farsça 'tanrıların hizmetçisi' anlamına gelen Abdalonymos'un, daha sonra kendi için hazırlattığı lahdin süslemelerinin arasına İskender'in ve İfestion'un tasvirlerinin konulmasının nedeni budur.[^13] Av sahnesi oldukça canlıdır. Sahnenin tam ortasında avlanan aslan bir Pers'e saldırmış ve dişlerini Pers'in atına geçirmiştir. Saldırıya uğrayan Pers mızrağını korkusuzca kaldırmış aslana saplamak üzeredir. Onun yardımına koşan atlı bir Makedon ile yaya bir Pers görünmektedir. Saldırıya uğrayan Pers'in yeni kral Abdalonymos, yardıma koşan Makedon'un ise İskender ya da generallerinden İfestion olabileceği ileri sürülmüştür.[^14] Yardıma koşan Pers ise aslanın arkasına öldürücü bir darbe vurmak üzere baltasını yukarı doğru kaldırmıştır. Aslan vücuduna aldığı darbelerden dolayı kanlar içindedir. Hareketler o ka­dar seri ve sert verilmiştir ki her avcının elbisesi hare­ketle orantılı dalgalı ve kar­maşık gösterilerek sanatsal bir şölen oluşturulmuştur.[^15] Lahdin kısa olan ön yüzünde de bir avlanma sahnesi yer alır. Bu sahnede sadece Persler yer alır. Beş Pers bir panter ya da parsa çok sayıda öldürücü darbe indirmiştir. Panterin yaralarından kan fışkırır. Panterden korkan bir at ters yöne doğru kaçmaya çalışırken, bir Pers atı zapt etmeye çalışmaktadır. Lahdin ön ve arka kısa yüzlerindeki [alınlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k)larda oldukça şaşırtıcı ve ortak temalı bir sahne yer alır. Bu sahnede Makedon askerleri birbirleri ile savaşmaktadır. Bir tarafta yerde ölü ya da yaralı bir asker çıplak ayaklı bir Makedon tarafından götürülmeye çalışılmakta, bir başka Makedon asker ise bir diğeri tarafından saçlarından yakalanmış durumdadır. Saçlarından yakalanan askerin yüzünden korku okunur. Diğer [alınlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k)ta da yerde ölü bir asker ve birbirleriyle çarpışan Makedon askerler görünür. Bir başka gariplik de Makedon askerleri hep sakalsız gösterildiği halde bu sahnelerde sakallı bir Makedon askerinin yer almasıdır. [Alınlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k) sahneleri lahdin en karmaşık ve yoruma açık bir sahneleridir. Bu sahnelerin İskender'in ölümünden sonra komutanları arasındaki çekişmeleri anlatmak için yapıldığı ve sakallı askerin [Philipp III. Arrhidaios](https://turkipedia.org/tr/wiki/Philipp_III._Arrhidaios) olduğu ileri sürülmüştür.[^16] Heykeltıraş, Arhidaios'u sakallı göstererek onun statüsünü göstermeye çalışmış olabilir. ![Lahdin uzun yüzündeki savaş sahnesinin renkli rekonstrüksiyonu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/NAMABG-Colored_Alexander_Sarcophagus_1_retouched.JPG/1280px-NAMABG-Colored_Alexander_Sarcophagus_1_retouched.JPG) *Lahdin uzun yüzündeki savaş sahnesinin renkli rekonstrüksiyonu (derivative work: User:G.dallorto ( talk ) NAMABG-Colored\_Alexander\_Sarcophagus\_1.JPG : Marsyas, CC-BY-SA-3.0)* Bezemelerin incelenmesi lahdi yapanların doğu süsleme sanatını çok iyi bildiğini göstermektedir. [Akroter](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akroter)in üst sırası yer yer sadece kanat parçaları kalmış kartallarla dönüşümlü olarak yerleştirilmiş kadın başlarından oluşmuştur. Eski Suriye'de kartalların ölülerin ruhlarını cennete taşıyan kuşlar olduğuna inanılırdı. Her iki [alınlığ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k)ın tepe akroterleri Pers [grifon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Griffon)ları ve bitkisel bezemelerle süslüdür. [Alınlığ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k)ın köşelerine lahdin koruyucusu olarak birer aslan oturtulmuştur.[^17] ## Boyalar ve renkler ![İskender Lahdi'nin yan yüzü (orijinal boyaları günümüze gelebilmiştir)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/%C4%B0skender_Lahdi_yan_y%C3%BCz%C3%BC.jpg/1280px-%C4%B0skender_Lahdi_yan_y%C3%BCz%C3%BC.jpg) *İskender Lahdi'nin yan yüzü (orijinal boyaları günümüze gelebilmiştir) (Afurkanakin, CC0-1.0)* Lahit oldukça canlı görünür. Bunun en önemli nedeni figürlerin tamamının yüksek kabartma olması ve boyanması, buna karşın arka zeminin boyanmayıp sadece cilalanarak bırakılmış olmasıdır. Boya ve renklerin bu şekilde seçilmesi boyanmış olan öndeki figürleri arka plandan ayırarak anlatılan savaş sahnesini daha canlı bir hale getirir. Makedonyalı asker ve komutanların giysi ve pelerinlerde kırmızının tonlarının kullanılması da muhtemelen onların kahramanlığını vurgulamak içindir. Turizm rehberi İsmail Altınçekiç lahdin renk zenginliğinden övgüyle bahsettikten sonra bir detayı şöyle anlatır:[^18] “Lahit’te menekşe, kırmızı, pembe, kahverengi, mavi, sarı, mor gibi gerçek renklerin tüm tonları kullanılmıştır. Bu renkliliğin ve ressamlık ustalığının en ayrıntılı ve özen­li gösterildiği sahne ise Pers bir askerin kendini korumak için kaldırdığı kalkanının iç yüzüne yapılmıştır. Kalkanı­nın iç yüzündeki Pers Büyük Kralı Darius'un kabul sahnesinin betimidir ve tüm ayrıntıları ile gösterilmiştir. Kalkanın boyutu düşünüldüğünde sahnenin buraya us­talıkla sığdırılması ve detaylarındaki ustalık hayret uyan­dırır. Usta olasılıkla çok ince ve sert fırçalar kullanmıştır ki giysilerdeki hiçbir ayrıntı gözden kaçınmamıştır.” Lahdi boyayan ressamların da yontucu kadar usta oldukları sanılmaktadır. Lahit bitirildiğinde gözler, kirpikler, dudaklar ve giysilerin mor, sarı, mavi, kırmızı ve menekşe rengiyle boyandığı, figürlerin tenine hafif vernik sürüldüğü anlaşılmaktadır.[^19] Bir iddiaya göre, [Philoxenus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eretrial%C4%B1_Philoxenus) adlı Eretrialı bir ressamın boyama işini yaptığı söylenir. Philoxenus'un savaş sahneleri içeren benzer resimler yaptığı söylen­cesi bu fikrin oluşmasında etkin olmalıdır.[^20] ## Lahdin kopyaları İskender lahdinin orijinalinden yüzde beş küçük olan bir kopyası 1999'da [Japonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Japonya)'nın Kaşivazaki kasabasındaki Türk köyüne götürülmek üzere Türkiye'de üretilmiştir.[^21] Lahdin orijinalinden yüzde beş küçük bir başka kopyası ise [Üsküp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCp)'te 2014 yılında açılan [Makedonya Ulusal Arkeoloji Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya_Ulusal_Arkeoloji_M%C3%BCzesi)'nde sergilenmektedir.[^22] ## Ayrıca bakınız - [Sayda Lahitleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayda_Lahitleri) ## Dış bağlantılar - [Lahdin her yönden resimleri](https://web.archive.org/web/20121231083949/http://www.definegizemi.com/forum/lahit-mezarlar/iskender-lahti-istanbul-arkeoloji-muzesi-t12383.html) [^1]: Ancient Greece: From the Archaic Period to the Death of Alexander the Great , Britannica Ansiklopedisi, s. 176 [^2]: Istanbul Arkeoloji Müzesi Sitesi , İskender Lahdi (30 Nisan 2012'de erişildi) [^3]: Kültür ve Turizm Bakanligi Resmi Sitesi [^4]: Istanbul Arkeoloji Müzesi Sitesi , İskender Lahdi (30 Nisan 2012'de erişildi) [^5]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^6]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^7]: Kültür ve Turizm Bakanligi Resmi Sitesi [^8]: 28 Haziran 2010 tarihli ntvmsnbc haberi , 1 Mayıs 2012'de erişildi [^9]: 28 Haziran 2010 tarihli ntvmsnbc haberi , 1 Mayıs 2012'de erişildi [^10]: http://www.muzelerhaftasi.gov.tr/osman_hamdi_bey/osmanhamdi_lahit.html 1 Mayıs 2012'de erişildi [^11]: Istanbul Arkeoloji Müzesi Sitesi , İskender Lahdi (30 Nisan 2012'de erişildi) [^12]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^13]: Istanbul Arkeoloji Müzesi Sitesi , İskender Lahdi (30 Nisan 2012'de erişildi) [^14]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^15]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^16]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^17]: http://www.muzelerhaftasi.gov.tr/osman_hamdi_bey/osmanhamdi_lahit.html 1 Mayıs 2012'de erişildi [^18]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^19]: http://www.muzelerhaftasi.gov.tr/osman_hamdi_bey/osmanhamdi_lahit.html 1 Mayıs 2012'de erişildi [^20]: Türkei Reise, İskender Lahdi ve Hikayesi , (30 Nisan 2012'da erişildi) [^21]: Ali Ulusraspa, Japonlara iskender lahdi, Porttakal.com 13.04.1999. [^22]: Büyük İskender'in Lahdinin Kopyası İçin Türkiye'ye Teşekkür, Yenibalkan.com, 20.10.2014.