# İrfan Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rfan_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İrfan Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0rfan_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/Mehmed_Hayreddin_%C4%B0rfan_Pasha.jpg) * (public-domain)* - **Adı:** İrfan Paşa - **Doğum tarihi:** Şubat 1815 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 24 Kasım 1888; (73 yaşında) - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Makam:** Edirne valisi - **Dönembaşı:** 1871 - **Dönemsonu:** 1871 **İrfan Paşa** (Şubat 1815, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 24 Kasım 1888, İstanbul), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamı ve şairdir. ## Hayatı Şubat 1815'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu. Asıl adı Mehmed Hayreddin İrfan’dır. Tevfik Küçük Mustafa Paşa'nın oğlu Seyyid Ahmed Efendi'nin oğlu Hafız Halil Efendi'nin oğludur.[^1] 1826’da defterdar mektupçusu odasında, daha sonra Mısır kethüdâsı Necib Efendi (Paşa) ile Edirne ve Vidin Valisi [Ağa Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fa_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın yanında kâtiplik yaptı (1834). Darphâne defterdarı Ali Rızâ Efendi’ye mühürdar (1835), Mansûre Defterdarlığı Mektûbî Kalemi’ne memur oldu (1836). İrfan Paşa, şıkk-ı evvel defterdarlığının [Maliye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maliye_Nez%C3%A2reti)'ne çevrildiği 1 Mart 1838 tarihinden itibaren bu teşkilâtın çeşitli kademelerinde görev almıştır. Kendine destek olan Maliye Nazırı [Musa Safveti Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa_Safvet%C3%AE_Pa%C5%9Fa)'nın azledilerek yerine onun halifelerinden [Mehmed Hasib Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Hasib_Pa%C5%9Fa)'nın tayin edilmesinde o da azledildi. Rivayete göre, Hasib Paşa nezaret erkanını toplayarak “Ben bu makamın ehli değilsen de kader sevk eyledi” anlamında bir nutuk söylemeye başladığında Müsteşar İrfân Bey, aslında kaderin sevkeylediğine ve gerçekte o makama uygun olmadığına işaret etmek için iki defa “Ona şüphe mi var efendim” demesi üzerine azledilmesi üzerine kendi arzusuyla emekli edilmiştir. Daha sonra yeniden memuriyete dönerek çeşitli tarihlerde [Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_V%C3%A2l%C3%A2-y%C4%B1_Ahk%C3%A2m-%C4%B1_Adliyye) ve Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliyye azalıklarına, Muhâkemât-ı Cezâiyye Dairesi Riyâset Vekâletine, [Mahmud Nedim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Nedim_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlığında paşalık rütbesiyle Edirne Valiliğine, Muhâkemât-ı Cezâiyye Riyâseti’ne, [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) Riyâseti Vekâletine, Memurîn Muhâkemât Dairesi ve Mahkeme-i Temyiz Riyasetlerine, [Hey’et-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan_%C3%BCyeleri_listesi) ve Sicill-i Ahvâl-i Memurîn Komisyonu azalıklarına ve komisyonun başkanlığına tayin edildi. Kendi isteğiyle 28 Temmuz 1886’da emekli edilmiştir. 24 Kasım 1888'de İstanbul'da ölüp [Kadıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y)'deki Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı'na defnedildi.[^2] İrfan Paşa’nın basılmış tek eseri olan Mecmûa-i İrfan Paşa (İstanbul 1287), şiir ve nesirlerden meydana gelen doksan iki sayfalık bir kitaptır. Târîh-i Atâ’nın ilk cildinin baş tarafındaki takrizler arasında kısa bir yazısı bulunan İrfan Paşa’ya edebiyat tarihlerinde yer verilmesi [Nâmık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'in kendisi için yazdığı tenkit dolayısıyladır. [^1]: Son Asır Türk Şairleri, İbnülemin Mahmut Kemal İnal, 2. cilt, s. 719. [^2]: İsmail Hakkı Aksoyak. İrfan Paşa. yesevi.edu.tr, 2 Ocak 2015.