# İran Sefaretnâmesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_Sefaretn%C3%A2mesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İran Sefaretnâmesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0ran_Sefaretn%C3%A2mesi (CC-BY-SA-4.0)

**İran Sefaretnâmesi**, 1811 yılında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) elçisi olarak [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran)'a giden [Yâsincizâde Abdülvehhab Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi)'nin Bozoklu Osman Şakir Efendi tarafından kaleme alınan elçilik raporudur.

İran Sefaretnâmesi, dönemin [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) şehirlerinin sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerinden bahsederken aynı zamanda resimli olmasıyla diğerlerinden ayrılmaktadır. [Millet Yazma Eser Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Millet_Yazma_Eser_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)'nde kayıtlı bulunmaktadır.[^1] [Sultan II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) döneminde [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile İran arasında dostluk bağlarını güçlendirmek, huzursuzluk yaratan birkaç sorunun çözümüne ortamhazırlamak ve [Rusya İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı ittifak sağlamak amacıyla bir sefaret heyeti oluşturulmuştur. Bu heyette [Yâsincizâde Abdülvehhab Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi) büyükelçi, Bozoklu Osman Şakir Efendi[^2] de Farsça tercüman olarak görevlendirilmiştir. Görüşmeler neticesinde sorunların çözümlenememesi üzerine [Abdülvehhab Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi) ziyaretini uzatarak [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e geçmiş, yine de sonuç alınamayacağını anlayınca [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'den ayrılmak durumunda kalmıştır. [Mehmed Tâhir Münif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnif_Pa%C5%9Fa), 1872-77 yıllarında [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran)'da [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) elçilik görevinde iken kaleme aldığı risâlesinde,[^3] [Abdülvehhâb Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi)'nin elçiliğine dair bilgiler vermiştir. Kâmil ve fazilet dolu biri olduğundan, [İranlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ranl%C4%B1lar)'ın onun varlığından, konuşma ve davranışlarından çok hoşlandığını yazmıştır. [Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnif_Pa%C5%9Fa), İran şahı [Feth Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feth_Ali_%C5%9Eah)'nin inşa ettirdiği [Nigâristan Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadabad_Saray%C4%B1)'nın duvarlarına [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sefirlerinin tasvirlerini yaptırdığını ve bunların arasında [Abdülvehhâb Efend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi)i'nin de resminin olduğunu bildirmekte; kendi risâlesinde de bu bilgileri ve resimleri aktardığını yazarak [Abdülvehhâb Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasincizade_Abd%C3%BClvehhab_Efendi)'nin ve maiyetindeki Osman Şâkir Efendi'nin resimlerine yer vermiştir. Netice itibarıyla [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1) ile [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya karşı ittifak kurma girişimleri olumsuzlukla sonuçlanmıştır. Eser bilinmeyen bir sebepten yarım kalmıştır. Eserde İran'da [Zencan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zencan), [Ebher](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebher), [Kazvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazvin) ve [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran)'ın resimleri yapılmışsa da sayfalar boş bırakılarak açıklamalara yer verilmemiştir.

[^1]: Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi (1.8.0.2026). <https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=594784&materialType=KT&query=Osmanl%C4%B1+%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu+_+Sefaretnameler.>
[^2]: Faik Reşit Unat, Osmanlı Sefirleri ve Sefaretnameleri, Ankara 1987, s. 206; A. Zeki Memioğlu, “Musavver İran Sefaretnâmesi (1811)”, AÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı 17 (2001), s. 238
[^3]: Musavver Süferâ - Münîf Paşa’nın İran Risâlesi - Tahran 1874 - Libra Kitap. <https://www.librakitap.com.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=795&Itemid=105>
