# İngiliz Muhipleri Cemiyeti > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiliz_Muhipleri_Cemiyeti > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İngiliz Muhipleri Cemiyeti, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0ngiliz_Muhipleri_Cemiyeti (CC-BY-SA-4.0) ![İngiliz Muhipleri Cemiyeti kimlik kartı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/%C4%B0ngiliz_muhipleri_cemiyeti.jpg) *İngiliz Muhipleri Cemiyeti kimlik kartı (Tarihsel bilgi, CC-BY-SA-4.0)* **İngiliz Muhipleri Cemiyeti** ([İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) Dostları Derneği), [Sait Molla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sait_Molla) gibi üyeleri bünyesinde bulundurmuş ve hararetli bir şekilde [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) [Mandasını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manda_%28diplomasi%29) savunan mandacı cemiyet.[^1][^2] 20 Mayıs 1919'da kuruldu.[^3][^4] İngilizlerden para yardımı alan bu cemiyet, Anadolu'da karışıklıklar çıkarmayı ve Kurtuluş Savaşı'nı engellemeyi amaçladı. Kurtuluş Savaşı'na karşı yapılan tüm yıkıcı eylemlerin ve örgütlenmelerin destekleyicisi oldu.[^5][^6] [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) casusluğu görevini de yürüten Muhipler Cemiyeti üyeleri, İngiliz ajanı [Frew](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Frew)’un talimatıyla, İstanbul’un en yoksul semtlerindeki [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ailelerine her gün çok miktarda et dağıtarak işe başladı.[^7] [Hürriyet ve İtilaf Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1) ile iş birliği yapmıştır.[^8] İstanbul'un işgalinden sonra özellikle kentin zenginleri ve ileri gelenleri, mevcut durumlarını muhafaza etmek ve işgalden menfaat sağlamak maksadıyla bu derneğe üye olmuşlardır.[^9] İngiliz ekonomik sermayesiyle güçlenen teşkilat, desteklediği diğer yan kuruluşlarla Anadolu’da oluşan [Kuvâ-yı Milliye’yi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) yok etmeye yönelik hareketini hızlandırdı.[^10] [Marmara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_Denizi) ve [Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi) bölgelerinde çıkan isyanlar dahil, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)-[Bozkır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozk%C4%B1r) ayaklanmaları ile [Konya Delibaş Mehmet İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya_Ayaklanmas%C4%B1) hareketinde de büyük rolleri olan cemiyetin yayın organı “İstanbul” [gazete](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazete)siydi.[^11] [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) millî kuvvetlerin [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya hakim olmalarıyla siyaset sahnesinden silindiler.[^12] [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), [Nutku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nutuk_%28Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk%29)nda bu dernek ile ilgili şunları söylemiştir:[^13] *İstanbul'da çeşitli maksatlarla gizli ve açık olmak üzere kurulmuş, parti veya dernek adı altında birtakım kuruluşlar da vardı.* *İstanbul'da önemli sayılabilecek kuruluşlardan biri İngiliz Muhipleri Cemiyeti (12) idi. Bu addan, İngilizlere dost olanların kurduğu bir dernek anlaşılmasın. Bence, bu derneği kuranlar kendi şahıslarını ve kendi çıkarlarını gözetenler ile, kendi çıkarlarının korunma çaresini Lloyd George (Loyt Corc) hükûmeti aracılığı ile İngiliz himâyesini sağlamakta arayanlardır. Bu zavallıların, İngiliz Devleti'nin Osmanlı Devleti'ni bir bütün olarak korumak ve himaye etmek isteğinde olup olamayacağını bir defa olsun dikkate alıp almadıkları, üzerinde düşünülmeye değer.* *Bu derneğe girenlerin başında Osmanlı Padişahı ve Halîfe-i Rûy-i Zemîn unvanını taşıyan Vahdettin, Damat Ferit Paşa, Dahiliye Nâzırı olan Ali Kemal, Âdil ve Mehmet Ali Beyler ile Sait Molla bulunuyordu. Dernekte *[*Rahip Frew*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Frew)* (Fru) gibi İngiliz milletinden bazı macera heveslileri de vardı. Yapılan işlemlerden ve gösterilen faaliyetlerden anlaşıldığına göre, derneğin başkanı *[*Rahip Frew*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Frew)* idi: * *Bu derneğin iki yönü ve iki ayrı niteliği vardı. Biri açık yönü ve usulüne uygun teşebbüslerle İngiliz himâyesini sağlama amacına yönelmiş olan niteliği idi. Öteki de gizli yönüydü. Asıl faaliyet bu gizli yöndeydi. Memleket içinde örgütlenerek isyan ve ihtilâl çıkarmak, millî şuuru felce uğratmak, yabancı müdahalesini kolaylaştırmak gibi haince teşebbüsler, derneğin bu gizli kolu tarafından idare edilmekte idi. Sait Molla 'nın derneğin açıktan yaptığı çalışmalarında olduğu gibi gizli çalışmalarında da ondan daha çok rol oynadığı görülecektir. Bu dernek hakkında söylediklerim, sırası geldikçe yapacağım açıklamalar ve gereğinde göstereceğim belgelerle daha kolay anlaşılacaktır.* ## Üyeleri !["İngiltere Himayesi". Sait Molla'nın 20 Mayıs 1919 tarihli Türkçe İstanbul gazetesindeki manda taraftarı yazısı (sağ köşede)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/11/%C4%B0ngiltere_Himayesi.jpg) *"İngiltere Himayesi". Sait Molla'nın 20 Mayıs 1919 tarihli Türkçe İstanbul gazetesindeki manda taraftarı yazısı (sağ köşede) (Tolga Gerger, CC-BY-SA-4.0)* - İngiliz rahip, ajan ve misyoner [Robert Frew](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Frew) - Kâmil Paşazade Şevket Bey - [Abdullah Cevdet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_Cevdet) - [Sait Molla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sait_Molla) - Dahiliye Nazırı, gazeteci [Ali Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal) - Filozof, şair [Rıza Tevfik](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C4%B1za_Tevfik_B%C3%B6l%C3%BCkba%C5%9F%C4%B1) ## Dış bağlantılar - [İngiliz Muhibler Cemiyeti Hakkında Bazı Notlar ve Belgeler (Doç. Dr. Mehmet Demiryürek)](http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/789/10126.pdf) [^1]: Türkiye Cumhuriyet - Kültür ve Turizm Bakanlığı [^2]: Rize İl Kültür ve turizm Müdürlüğü [^3]: Selçuk Üniversitesi [^4]: Atatürk Kronolojisi - 1919 Yılı [^5]: Türkiye Cumhuriyet - Kültür ve Turizm Bakanlığı [^6]: Rize İl Kültür ve turizm Müdürlüğü [^7]: Selçuk Üniversitesi [^8]: Selçuk Üniversitesi [^9]: Atatürk Araştırma Merkezi [^10]: Selçuk Üniversitesi [^11]: Selçuk Üniversitesi [^12]: Selçuk Üniversitesi [^13]: Atatürk Araştırma Merkezi