# İnekler Gölü Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nekler_G%C3%B6l%C3%BC_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İnekler Gölü Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nekler_G%C3%B6l%C3%BC_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Tarih:** 682 – 687
- **Bölge:** İnekler Gölü ile Tula Irmağı arası
- **Sebep:** Tang-Dokuz Oğuz-Kitan ittifakının Göktürklerin aleyhine harekete geçmesi
- **Sonuç:** Kesin Göktürk zaferi; Baz Kağan'ın öldürülmesi.
- **Savaşan:** Dokuz Oğuzlar; 25px İkinci Göktürk Kağanlığı
- **Komutan:** Baz Kağan; Tengri Kağan; (Baz Kağan'ın oğlu); General Ku; Tongra Eşim; 25px İlteriş Kağan; 25px Tonyukuk; 25px Eletmiş Yabgu
- **Güç:** 6,000; 2,000
- **Kayıp:** Ağır; Az

**İnekler Gölü Savaşı**, 682 yılında [İkinci Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)lar arasında yapılan savaştır.

## Öncesi

[Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), 682 yılında [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)i [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) hâkimiyetinden kurtarmak için büyük mücadeleyi başlattı. [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) bağımsızlıklarına kavuşmak için daha önce de birçok kez ayaklanmışlardı. Ancak bu ayaklanmalar [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) tarafından bastırılmıştı. [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) halkını toplayarak Çugay-Ḳuz Dağı'na çıktı. [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın takipçileri 5,000 kişi kadardı. [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) ilk iş olarak [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)ların sürülerini yağmalattı. Zamanla güçlenen [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), kardeşi [Bögü Çor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'u [*şad*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fad), diğer kardeşi Tuo-hsi-fu'yu da (Eletmiš Yabgu) [*yabgu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu) tayin etti. Bir süre sonra da [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi)in elinde hapiste bulunan [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk) kurtularak [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'a katıldı. [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk) hapiste kaldığı süre boyunca [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)'ı yakından tanımış ve zayıf yönlerini öğrenmişti. [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'a *Apa Tarkan* unvanı ile birlikte atların ve askeri işlerin sorumluluğunu verdi.

## Savaş

[Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)dan bir kaçak, [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'a geldi[^1] ve şöyle bilgi verdi:

“Dokuz Oğuzlar yeni bir kağan seçmişler ve Tang'a General Ku'yu, Kitanlara ise Tongra Eşim adında bir kişiyi ulaştırmışlardı. Dokuz Oğuz kağanı, sayıları az olan Göktürklerin günden güne geliştiklerini, güçlendiklerini kağanları Kutluk Kağan'ın çok cesur olduğunu, sözcüleri Tonyukuk'un akıllı olduğunu, bu iki kişinin var oldukça hem Çinlileri hem Kitanları öldüreceğini, kuşkusuz Oğuzları da öldüreceğini ileri sürmüştü.[^2]”

Sonra kaçak, bu kağanın [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) ve [Kitanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kitanlar) ile bir ittifak kurduklarını bildirdi. [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)lar, [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) ve [Kitanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kitanlar)ın kurmuş oldukları bu ittifaka göre [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)lar kuzeyden, [Kitanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kitanlar) doğudan ve [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) de güneyden saldıracak ve [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) ortadan kaldırılacaktı.[^3] [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk) bu gelişmeler üzerine [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'a böyle bir ittifakın, daha yeni kurulmuş [Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın sonu olabileceğini,[^4] bir şeyin zayıf iken onu yenmenin kolay olduğunu, güçlendiğinde ise onunla savaşmanın güçleşeceğini söyledi.[^5] Bunun üzerine [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'a orduyu istediği gibi yönetme yetkisini verdi. Ordunun komuta yetkisini eline alan [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk), [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile Kök Ong (Ongin) ırmağını geçerek [Ötüken](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96t%C3%BCken) dağlarına doğru ilerledi. [Dokuz Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) da inekleri ve yük arabalarıyla [Tula Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tula_Nehri)'na doğru geldiler.[^6] İnekler Gölü ile [Tula Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tula_Nehri) dolaylarından [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) ordusu [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerine saldırdı.[^7] [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) ordusu 6,000 kişiden, [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ise 2,000 kişiden oluşmasına rağmen [Tonyukuk Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'na göre *Tanrı yardım ettiği için*[^8] [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) ordusunu yenmeyi başardı. [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)lar ağır bir bozguna uğradıkları gibi çekilenleri de ırmağa düşüp boğuldu. [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)ların kağanı Baz Kağan öldürüldü.

## Sonuç

Savaştan sonra [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler), [Ötüken](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96t%C3%BCken)'i ele geçirdiler, [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar)ların kalıntıları ile birçok [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) boyu [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)e bağlılıklarını bildirdiler.[^9] [Kutluk Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'a ise devleti toparlayan, düzenleyen anlamında *İlteriş* unvanı verildi. Böylece [İkinci Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) resmen kurulmuş oldu. Bu savaş tarihte [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kurulduğu [Dandanakan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dandanakan_Muharebesi) ile [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kurulduğu [Koyunhisar Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bafeus_Muharebesi) ile benzerlikler gösterir.

## Ayrıca bakınız

- [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)
- [Bolçu Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C3%A7u_Muharebesi)
- [Bayırku Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1rku_Seferi)

[^1]: Tonyukuk Yazıtı, 8. satır.
[^2]: Tonyukuk Yazıtı, 9. ve 10. satırlar.
[^3]: Tonyukuk Yazıtı, 11. satır.
[^4]: Tonyukuk Yazıtı, 12. ve 13. satırlar.
[^5]: Tonyukuk Yazıtı, 14. satır.
[^6]: Tonyukuk Yazıtı, güney yüzü, 15. satır.
[^7]: Tonyukuk Yazıtı, 15. satır.
[^8]: Tonyukuk Yazıtı, güney yüzü, 16. satır.
[^9]: Tonyukuk Yazıtı, 16. ve 17. satırlar. Ayrıca bkz. Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü, s. 107 ve de T. Tekin, Tonyukuk Yazıtı, s. 5-8.