# İncirköylü Hasan Refet Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncirk%C3%B6yl%C3%BC_Hasan_Refet_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İncirköylü Hasan Refet Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0ncirk%C3%B6yl%C3%BC_Hasan_Refet_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/%C4%B0ncirk%C3%B6yl%C3%BC_Hasan_Refet_Pasha.jpg)
* (public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 1793
- **Doğum yeri:** Малка (Кабардино-Балкария), Kabarda, Çerkesya
- **Ölüm tarihi:** 22 Haziran 1901; (107-108 yaşlarında)
- **Ölüm yeri:** Sarıyer, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Yattığı yer:** Eyüpsultan, İstanbul, Türkiye
- **Rütbesi:** 55x55pik Müşîr

**İncirköylü Hasan Refet Paşa** (d. 1793, Малка (Кабардино-Балкария) – ö. 22 Haziran 1901, [Sarıyer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1yer)), [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) asıllı Osmanlı [Müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)i ve [Sudan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_Sudan) valisidir. Neredeyse [süper asırlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCper_as%C4%B1rl%C4%B1k) ömrüyle yedi padişâhın saltanâtına şâhit oldu. [Deli Fuad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Fuad_Pa%C5%9Fa)'nın babasıdır.

## Hayatı

### İlk yılları

Hasan Refet, 1793'te [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) kabilesi olan [Kabardeyler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabardeyler)'in Aşabey (günümüz Малка (Кабардино-Балкария)) köyünde aristokrat Tığu ailesine doğdu. Bu aşiret, yalnızca Aşabey'de yaşardılar.[^1][^2][^3][^4] Babası İslâm Bey idi. Genç yaşlarında ailesi, [Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1787-1792_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın ardından[^5] [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) baskısından kaçarak Sultan [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) devrinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a sığındı.[^6] Sarayda [*haseki*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasekiler) rütbesi almasını, [Şehzâde Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un hocalığını yapmış olan eniştesi (ablasının eşi) Mehmed Şâkir Efendi sayesinde elde etti. Gençlik yıllarını eniştesinin [İncirköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncirk%C3%B6y%2C_Beykoz)'deki [yalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yal%C4%B1)sında geçirdiği için kendisine *İncirköylü* denilmeye başlandı.[^7] Hasan Refet askerî kariyerine devam ederek Teşrifat-ı Askerî'de memur oldu. Bu vazifeyle [1839-1841 Osmanlı-Mısır Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1839-1841_Osmanl%C4%B1-M%C4%B1s%C4%B1r_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'te [Ağa Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fa_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın [yâver](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_subay%C4%B1)i olarak görev yaptı.[^8]

### Mısır Eyaleti'ne göçü

1839'da oğlu [Fuad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Fuad_Pa%C5%9Fa) ile birlikte, yarı bağımsız bir şekilde [Kavalalı Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa) tarafından idare edilen [Mısır Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'ne göç etti. Hasan Refet Paşa, Mısır'da bulunduğu dönemde bir süre [Sudan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_Sudan) valiliği görevini üstlendi. Sudan halkı, [hurma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hurma) ve [pamuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pamuk) mahsullerini ancak onun sayesinde tanıdı.[^9]

### Son yılları

![Hasan Refet Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9f/M%C3%BC%C5%9Fir_Fuad_Pa%C5%9Fan%C4%B1n_babas%C4%B1_M%C3%BC%C5%9Fir_Hasan_Refet_Pa%C5%9Fa.jpg)
*Hasan Refet Paşa'nın portresi (Mr rqasimzade, CC0-1.0)*

1869'da oğluyla birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönerek, 30 yıl sonra tekrar [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin hizmetine geçtiler. O sırada kendisi [*ferîk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk), oğlu Fuad ise [*miralay*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) rütbesindeydi.[^10] Hasan Refet Paşa, 1878'de [*ferîk-i evvel*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk-i_evvel) oldu ve Haziran 1888'de [*müşîr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr) rütbesine terfi etti.[^11]

İncirköylü Hasan Refet Paşa, 22 Haziran 1901'de [Sarıyer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1yer)'de 107-108 yaşlarında öldü. [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan)'da, [Eyüp Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_Camii)'nin yakınındaki eski bir kubbenin altında defnedildi.[^12] Neredeyse [süper asırlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCper_as%C4%B1rl%C4%B1k) ömrü boyunca [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'den [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'e kadar yedi padişâhın hükümranlık dönemine tanıklık etti; bu durum, o dönemin şartlarında dikkate değer bir vakaydı.[^13]

### Özel hayatı ve ailesi

Hasan Refet Paşa iki defa evlendi. İlk eşi erken yaşta öldü.[^14] Birden fazla çocuğu oldu, bunlar arasında en tanınmışı ise [Deli Fuad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Fuad_Pa%C5%9Fa) idi. Kendisi hakkında, "İki metreye yakın boyu, heybetli fiziği ve bu sıfatıyla, özellikle [Cuma selamlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuma_selaml%C4%B1%C4%9F%C4%B1) törenlerinde devlet adamları ve paşalara baş olan Hasan Refet Paşa'ya halk tarafından *Paşalar Onbaşısı* lakabı verilmiştir" şeklinde tanımlar yapıldı.[^15]

[^1]: Думанова, В. М.. МАТЕРИАЛЫ Я. М. ШАРДАНОВА ПО ОБЫЧНОМУ ПРАВУ КАБАРДИНЦЕВ ПЕРВОЙ ПОЛОВИНЫ XIX ВЕКА. ЭЛЬБРУС, 1986, s. 7. <https://www.zolka.ru/books/perepis_1825.pdf>
[^2]: ПОСЕМЕЙНЫЙ СПИСОК Узденям всех степеней и вольноотпущенникам аула юнкера Казия Ашабова . ss. 154-155. <https://www.zolka.ru/wp-content/uploads/2016/04/ashabovo_1862.pdf>
[^3]: Ажиба, Р. А.. АБАЗА В КАБАРДЕ Документы, материалы, исследования. МЕЖДУНАРОДНЫЙ ЦЕНТР КАВКАЗОВЕДЕНИЯ, 2017, s. 103, 445. <https://abkhazworld.com/aw/Pdf/Abaza_v_Kabarde_2017.pdf>
[^4]: КАРМОВ, Р. К.. ТРАНСФОРМАЦИЯ ОБЩЕСТВЕННОПОЛИТИЧЕСКОГО УСТРОЙСТВА НАРОДОВ ЦЕНТРАЛЬНОГО И ЗАПАДНОГО КАВКАЗА В ИСТОЧНИКАХ (1732–1892 гг.). 2017. <http://apsnyteka.org/file/Transformaciya_obshestvenno_politicheskogo_ustroystva_narodov_Centralnogo_i_Zapadnogo_Kavkaza_v_istochnikakh_1732-1892_BLIKI_6_2017.pdf>
[^5]: Umar, Bilge. Türkiye Halkının Ortaçağ Tarihi. İnkılâp Yayınları, 1998, s. 275. <https://archive.org/details/bilge-umar-turkiye-halkinin-ortacag-tarihi-inkilap-yayinlari>
[^6]: Dadyan, Saro. Sergüzeşt-i İstanbul. Yeditepe Yayınevi, 2019. <https://www.yeditepeyayinevi.com/urun/serguzest-i-istanbul-saro-dadyan-9786052070598>
[^7]: Durmuş, Ersin. Yeni Belgeler Işığında Mehmed Şâkir Efendi. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği, 2018, s. 181. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/diledeara/issue/36689/417666>
[^8]: Pakalın, Mehmet Z.. Sicill-i Osmanî Zeyli: Halil Bey-Haşim Bey. Türk Tarih Kurumu, 2008, s. 97. <https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=547151&materialType=KT&query=Osmanl%C4%B1+%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu+_+Biyografiler+_+1896-1922.>
[^9]: Berzeg, Sefer E.. Soçi'nin Sürgündeki Sahipleri: Çerkes-Vubıhlar. Kafkasya Gerçeği, 1998, s. 91. <https://g.co/kgs/YFLWjYd>
[^10]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Kasım 1996, s. 1777-1778. <https://archive.org/details/sicill-i.osmani_01/Sicill-i.Osmani_06/>
[^11]: Pakalın, Mehmet Z.. Sicill-i Osmanî Zeyli: Halil Bey-Haşim Bey. Türk Tarih Kurumu, 2008, s. 97. <https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=547151&materialType=KT&query=Osmanl%C4%B1+%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu+_+Biyografiler+_+1896-1922.>
[^12]: Şehsuvaroğlu, Bedi N.. Hekim bir Siyası̂mizin Portresi: Büyükelçi Dr. A. Hulûsi Fuad Tugay. 1972, s. 56. <https://g.co/kgs/dCvTE9m>
[^13]: Pakalın, Mehmet Z.. Sicill-i Osmanî Zeyli: Halil Bey-Haşim Bey. Türk Tarih Kurumu, 2008, s. 97. <https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=547151&materialType=KT&query=Osmanl%C4%B1+%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu+_+Biyografiler+_+1896-1922.>
[^14]: Şehsuvaroğlu, Bedi N.. Hekim bir Siyası̂mizin Portresi: Büyükelçi Dr. A. Hulûsi Fuad Tugay. 1972, s. 56. <https://g.co/kgs/dCvTE9m>
[^15]: Berzeg, Sefer E.. Soçi'nin Sürgündeki Sahipleri: Çerkes-Vubıhlar. Kafkasya Gerçeği, 1998, s. 91. <https://g.co/kgs/YFLWjYd>