# İmroz Deniz Muharebesi (1912) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mroz_Deniz_Muharebesi_(1912) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İmroz Deniz Muharebesi (1912), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mroz_Deniz_Muharebesi_%281912%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Battle_Elli.jpg/1280px-Battle_Elli.jpg) * (Vasileios Hatzis, public-domain)* - **Çatışma:** İmroz Deniz Muharebesi - **Parçası:** Birinci Balkan Savaşı - **Tarih:** 16 Aralık (Jülyen takvimi: 3 Aralık) 1912 - **Yer:** Çanakkale Boğazı açıkları - **Sonuç:** Sonuçsuz - **Savaşan:** Yunanistan Krallığı; Osmanlı İmparatorluğu - **Komutan:** Tuğamiral Pavlos Kunduriotis; Albay Ramiz Bey - **Güç:** 1 zırhlı kruvazör (Yeoryos Averof); 3 sahil savunma zırhlısı (İdra sınıfı zırhlı); 4 muhrip (Aetos, Yeraks, Panthir ve Leon); 2 ön dretnot zırhlı (Barbaros Hayreddin, Turgut Reis); 2 zırhlı korvet (Asar-ı Tevfik, Mesudiye); 1 korumalı kruvazör (Mecidiye); 4 muhrip (Muâvenet-i Milliye, Yâdigâr-ı Millet, Taşoz, Basra) - **Kayıp:** 1 ölü, 1 veya 7 yaralı; 1 ölü, 1 yaralı veya 5 ölü **İmroz Deniz Muharebesi** ya da **Elli (Seddülbahir) Deniz Muharebesi** (Ναυμαχία της 'Ελλης), [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında 16 Aralık 1912 tarihinde 1. Dünya savaşında, Ege denizinde [Seddülbahir Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sedd%C3%BClbahir_Kalesi) (Elli Burnu) ve [İmroz](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k%C3%A7eada) adası açıklarında Osmanlı ve Yunan deniz güçleri arasında meydana gelmiştir. Osmanlı donanması bu harekât ile Çanakkale Boğazı çıkışındaki Yunan ablukasını kırmayı amaçlamaktaydı. Yunanların [Pavlos Kunduriotis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pavlos_Kunduriotis) komutasındaki bir [zırhlı kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C4%B1rhl%C4%B1_kruvaz%C3%B6r), üç [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot) ve dört [muhribinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhrip); Osmanlıların Ramiz Numan Bey komutasındaki iki ön dretnot, iki [zırhlı korvet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demir_z%C4%B1rhl%C4%B1_sava%C5%9F_gemisi), bir [kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kruvaz%C3%B6r) ve dört muhribi ile karşı karşıya geldiği [deniz muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_harbi), [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1) boyunca gerçekleşen en büyük deniz çatışmasıdır. İmroz Deniz Muharebesinde Çanakkale Boğazı'ndan çıkan Osmanlı filosu, bölgede devriyede olan Yunan filosuyla karşılaştı. Filoların ana gücünü oluşturan zırhlılar çatışmaya girdiler. Yunan [*Averof*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeoryos_Averof_%28z%C4%B1rhl%C4%B1_kruvaz%C3%B6r%29) zırhlısı hız avantajını kullanmak üzere diğer zırhlılardan ayrılarak Osmanlı filosuyla tek başına çatıştı. Ardından iki taraf da çatışmayı keserek limanlarına çekildi. Bir saatten uzun süren ve iki tarafın gemilerinin de hafif hasar aldığı muharebe askeri açıdan sonuçsuz şekilde sona erdi, iki taraf da zafer ilan etti. Osmanlı filosu gemilerin bakımsız olması, eğitim eksikliği ve komutanlar arasındaki anlaşmazlıklar sebebiyle muharebede etkili olamazken, Yunan gemileri Osmanlıların Ege Denizi'ne açılmalarını önleyerek stratejik bir başarı kazandı. Muharebe sonrasında Yunanlar Ege'de daha fazla adayı işgale yönlendi ve Kuzey Ege denizinde kendi avantajlarına olan stratejik durumu korudu. Osmanlı donanmasıysa Yunan ablukasını kıramadığı için Çanakkale Boğazı'nda kaldı, daha sonra Ege Denizi'ni hakimiyet altına almak için tekrar çaba sarf etti. ## Arka plan Birinci Balkan Savaşı'nda [Yunanistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın başarısına en büyük katkılardan biri donanmasından gelmişti. Ege Denizi'nde hareket eden Yunan donanması, 18 Ekim'de Selanik'te [*Feth-i Bülend*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feth-i_B%C3%BClend) zırhlı korvetini batırmış, 9 Kasım'da bir Türk gambotunu [Kidonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kidonya)'da kendi kendini batırmaya zorlamıştı. Yunan donanması Osmanlı İmparatorluğu'nun Ege'deki ikmal hatları üzerinde büyük baskı oluşturmuş, Osmanlı ordusunun Ege'de asker taşımasını engellemişti. Balkan orduları sahaya 670.000 asker çıkartmışken; Osmanlılar sadece 350.000 askeri cepheye çekebilmiş, Anadolu ve Suriye'den gelen 250.000 asker ulaşım sorunları sebebiyle İzmir'de ve Suriye'nin çeşitli yerlerinde kalmıştı. [Yunanistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [bırakışma](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCtareke) imzalamayı reddederek [Bulgaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Sırbistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile birlikte [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı abluka altına almaya devam etmeye karar verdi. Osmanlı Devleti ise hem bu ablukayı kaldırmak hem de kara muharebelerindeki yenilgilerinden sonra maneviyatı bozulmuş olan vatandaşlarına moral vermek için denizde bir zafer kazanmaya çalıştı. Bunun için [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'na mensup, daha önce Bulgar güçlerine karşı [Marmara Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_Denizi) ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyılarında üslenmiş zırhlı filo Çanakkale Boğazı istikametine yollanarak yoğun bir şekilde muharebe için hazırlanmaya başlandı. Yunan donanma komutanlığı Osmanlılara karşı nihai bir zafer kazanma hedefindeydi, ancak bu muharebeyi sadece Osmanlı donanması Ege'ye çıkarsa yapacak, denize çıkmazsa muharebeye zorlamayacaktı. [Yunanistan Donanma Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Donanma_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28Yunanistan%29) ise küçük torpido botlarla Çanakkale Boğazı'na girerek taarruz etme düşüncesine sahipti ancak bu planlar uygulanmayacaktı. ### Harekat kararının alınması 21 Kasım 1912'de Yunan donanması büyük olasılıkla Amiral [Kunduriotis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pavlos_Kunduriotis)'in Başbakan [Venizelos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eleftherios_Venizelos)'u yönlendirmesi ile Birleşik Krallık'tan izin alarak [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29)'ye asker çıkartmış, 23 Kasım'da bir Yunan [torpido botu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torpido_botu) [Ayvalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayval%C4%B1k) limanına girince *Karadeniz* ticaret gemisi ateş açılacağı zannıyla kendisini batırmıştı. Ertesi gün Osmanlı [Başkomutanlık Vekaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harbiye_Nez%C3%A2reti) Yunanların donanma koruması altında [Saros Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saros_K%C3%B6rfezi)'ne çıkartma yapacağı ve [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'teki Bulgar güçlerinin Yunan vapurlarıyla [Dedeağaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dedea%C4%9Fa%C3%A7)'a sevk edildiği istihbaratı almıştı. Tüm bu gelişmeler, Osmanlı donanmasının Ege'ye çıkması sorununu yeniden gündeme getirdi. 25 Kasım'da ordu yanlarını destekleme görevinin [*İclaliye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0claliye) ve [*Necm-i Şevket*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necm-i_%C5%9Eevket) gibi eski gemilere bırakılarak, donanmanın Çanakkale'ye gitmesi emredildi. Bahriye Nezareti bu emre itiraz etmese de, Bulgarların [Mimarsinan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimarsinan%2C_B%C3%BCy%C3%BCk%C3%A7ekmece) bölgesindeki sırtlarda mevzi hazırladığını bildirip, [Büyükçekmece](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk%C3%A7ekmece) bölgesinde kalmanın ve ordu kanatlarını korumanın daha iyi olacağına dair bildirimde bulundu. Aynı gün Dahiliye Nezareti, [Burhaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burhaniye) eşrafından gelen bilgiye dayanarak Midilli'den gelen Yunan güçlerinin [Çandarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87andarl%C4%B1%2C_Dikili) açıklarından kuzeye döndüğünü, bu hareketin olası bir Saros çıkartmasına hazırlık olabileceğini değerlendirdi. Donanma komutanı Albay Tahir Burak çıkartma olacağını düşünmüyordu; Başkomutanlık Vekaleti ise donanma komutanı ile aynı görüşte değildi ve çıkartma olasılığına karşı donanmanın orduyu koruma görevini bırakıp Ege'ye açılmasını istiyordu. 25 Kasım'da ateşkes görüşmeleri başladığı için Osmanlı donanmasına düşman ateşine maruz kalmadıkça ateş etmeme emri verildi. Bahriye Nezareti'nin teklifiyle 27 ve 29 Kasım'da donanma komutanının değiştirilmesi görüşüldü. 29 Kasım'da Başkomutan vekili [Nâzım Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2z%C4%B1m_Pa%C5%9Fa),[^1] donanmanın derhal Çanakkale'ye gitmesi, *Hamidiye* katılıncaya kadar ana kuvvetin harekât yapmamasını, sadece muhriplerle boğaz önündeki Yunan kuvvetlerine taarruz yapılması emrini verdi. Ertesi gün [*Barbaros Hayreddin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29) ve [*Turgut Reis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_Reis_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29) [zırhlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C4%B1rhl%C4%B1)ları, [*Numûne-i Hamiyet*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Num%C3%BBne-i_Hamiyet), [*Gayret-i Vataniye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayret-i_Vataniye), [*Samsun*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun_%28muhrip%29) ve [*Basra*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28muhrip%29) muhripleri, [*Demirhisar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demirhisar_%28torpido_botu%29), [*Sultanhisar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanhisar_%28torpido_botu%29) ve [*Hamidabat*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamidabat_%28torpido_botu%29) torpidobotları ve *Tirimüjgan* onarım gemisi Çanakkale'ye hareket etti. [*Mecidiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_%28kruvaz%C3%B6r%29) Karadeniz'de, diğer gemiler ise Haliç'te onarımdaydı. 7 Aralık'ta donanma komutan vekili Albay Tahir Burak görevden alındı, yerine yardımcısı Albay Ramiz Bey getirildi. 11 Kasım'da dört muhripten oluşan bir müstakil tümen kurularak başına bakımda olan *Hamidiye*nin komutanı Önyüzbaşı [Hüseyin Rauf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rauf_Orbay) (Orbay) atandı. Aynı harekât alanı içinde donanma komutanının [Hürriyet ve İtilaf](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1), müstakil tümen komutanının [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) taraftarı olması ve siyasi sebeplerle birbiriyle anlaşamaması, Osmanlıların koordinasyonunu azaltıyordu. ## Kuvvetler ### Osmanlı gücü Osmanlı Donanması, [''Brandenburg'' sınıfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brandenburg_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_z%C4%B1rhl%C4%B1) iki [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot) zırhlı *Barbaros Hayreddin* ve *Turgut Reis*, [*Asar-ı Tevfik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asar-%C4%B1_Tevfik) ve [*Mesudiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesudiye_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29) zırhlı korvetleri, [*Mecidiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_%28kruvaz%C3%B6r%29) [zırhlı kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C4%B1rhl%C4%B1_kruvaz%C3%B6r)ü ve dört [muhrip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhrip)ten oluşturulan filo ile Çanakkale Boğazı'na intikal etti. Osmanlı gemileri 9'a 8 sayı üstünlüğüne haiz olsa da bir kısmı 1890'lardan kalma ve Alman donanmasından emekli olup alınan bu gemilerin hiçbiri Yunanların 1910 yapımı modern [*Averof*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeoryos_Averof_%28z%C4%B1rhl%C4%B1_kruvaz%C3%B6r%29) zırhlı kruvazörü ve daha modern haldeki Yunan gemileri ile baş edecek durumda değildi. Yunanların *Averof* atağına karşı Osmanlılar yeni Alman [zırhlı kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C4%B1rhl%C4%B1_kruvaz%C3%B6r)ü veya [muharebe kruvazörü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muharebe_kruvaz%C3%B6r%C3%BC) tipinde bir gemi almaya çalıştılarsa da yüksek maliyet nedeniyle bu plan rafa kaldırılmış, onun yerine 1890'lardan kalma ve Alman donanmasından emekli SMS *Kurfürst Friedrich Wilhelm* (*Barbaros Hayreddin*) ve SMS *Weißenburg* (*Turgut Reis*) gemileri alınmıştı. 1912 yazında bu gemilerin bakımı Osmanlıların mali durumu nedeniyle aksamıştı: Telefonları çalışmıyordu, mühimmat asansörleri ve mesafe ölçerler yerinden sökülmüş, pompalar korozyona uğramış, su geçirmez kapılarının çoğu artık kapanmaz durumdaydı, personelin eğitimi ve taktik bilgisi de yetersizdi. ### Yunan gücü Savaşın başında Yunan donanmasının toplam gücü, Osmanlılara karşı nispeten zayıftı. Yunan gemileri ile Osmanlı gemileri yakın sayılarda olmasına rağmen eski Yunan gemilerinin düşük hızı ve Osmanlıların gerektiğinde Çanakkale Boğazı'nın kurmasına geri çekilebilmesi, Yunanlar için muharebeyi istedikleri zaman ve yerde yapma açısından bir dezavantaj oluşturuyordu. Yunan donanması [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni) adasındaki [Mondros limanını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros) ileri üs olarak kullanıyordu. Ana güç modern *Averof* zırhlı kruvazörü ile [''İdra'' sınıfı zırhlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dra_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_f%C4%B1rkateyn) [*İdra*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dra_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29), [*Spetse*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Spetse) ve [*Psara*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Psara)dan oluşuyordu. *İdra* sınıfı [1866-1869 Girit İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit_%C4%B0syan%C4%B1_%281866-1869%29) sırasında Yunan donanmasının Osmanlılara karşı başarısızlığının ardından 1885'te sipariş edilmiş demir zırhlılardı. Ayrıca Albay Bratsanos komutasında dört muhrip, iki torpidobot ve bir denizaltıdan oluşan karakol kuvveti [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada)'da üslenmiş, Çanakkale Boğazı önünde devriye görevi almıştı. Yunan muhripleri Osmanlı muhriplerine kıyasla hem tonaj, hem de silah gücü olarak daha üstündü. Yunan donanmasının en önemli eksikliği ise eğitimdi; hafif filoda yer alan gemilerin üçte biri (altı muhrip ve [*Delfin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Delfin_%28denizalt%C4%B1%29) denizaltısı) I. Balkan Savaşı'nın başlamasının ardından filoya katılmıştı. Zisis Fotakis'e göre Yunanların iki avantajından ilki, bu cephedeki en hızlı gemi olan *Averof*tu. *Averof* filodaki eski Fransız yapımı zırhlılara göre 9 knot daha hızlıydı, bu sebeple diğer gemilerden bağımsız şekilde de kullanılabiliyordu. İkinci avantaj ise 310 tonluk Fransız yapımı *Delfin* denizaltısıydı. *Delfin* savaşın başlamasından sonra filoya katıldığı için mürettebat eğitimi zayıftı, ancak Osmanlıların denizaltılara karşı silah veya eğitiminin olmaması sayesinde önemli bir tehditti. Yine de Yunanların elindeki tek denizaltı olması sebebiyle birçok farklı görev verildiğinden bu muharebede yer almadı. ## Muharebe ![Savaştaki birlik manevraları: Mavi gemiler (Yunanlar); Çanakkale Boğazı girişinde Kırmızı gemilere karşı (Osmanlılar) T geçişi pozisyonu almaya çalışırken. Osmanlı Donanması Boğaz çıkışında en başta amiral gemisi Barbaros Hayreddin olmak üzere dikey konumda sıralı dizi halinde hareket etmektedir. Daha yavaş olan zırhlılardan ayrılan Averof ise filonun gerisinden bağımsız şekilde Osmanlı hattının pruvasından T geçişi yapmaya çalışmış, Osmanlı filosu geri dönerek Boğazlar'ın müstahkem mevkilerinin korumasına dönmüştür.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Battle_of_Elli_fleet_maneuvers.svg/1280px-Battle_of_Elli_fleet_maneuvers.svg.png) *Savaştaki birlik manevraları: Mavi gemiler (Yunanlar); Çanakkale Boğazı girişinde Kırmızı gemilere karşı (Osmanlılar) T geçişi pozisyonu almaya çalışırken. Osmanlı Donanması Boğaz çıkışında en başta amiral gemisi Barbaros Hayreddin olmak üzere dikey konumda sıralı dizi halinde hareket etmektedir. Daha yavaş olan zırhlılardan ayrılan Averof ise filonun gerisinden bağımsız şekilde Osmanlı hattının pruvasından T geçişi yapmaya çalışmış, Osmanlı filosu geri dönerek Boğazlar'ın müstahkem mevkilerinin korumasına dönmüştür. (SAİT71 Bu W3C belirsiz vektörel grafik Inkscape ile oluşturuldu ., CC-BY-SA-4.0)* ![Averofun toplarından birinin bir Osmanlı mermisi tarafından vurulan yükleme mekanizması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Naval_battle_of_Elli_Averof_shell_damage.jpg/1280px-Naval_battle_of_Elli_Averof_shell_damage.jpg) *Averofun toplarından birinin bir Osmanlı mermisi tarafından vurulan yükleme mekanizması (Badseed, CC-BY-SA-3.0)* 14 Aralık'ta Osmanlı Donanması komutan vekili Albay Ramiz, tüm gemi komutanlarını *Barbaros* zırhlısında toplayarak bir toplantı yaptı. Bu toplantıda muharebe planları hazırlandı. Plana göre çatışmaya İmroz-Çanakkale Boğazı-Bozcaada üçgeninde, müstahkem mevzilerin menzili içerisinde girilecekti. Yunan donanması 14 Aralık günü *Mecidiye*nin harekâtı sebebiyle denize çıkmış, 14-15 Aralık gecesini İmroz'un kuzeyinde geçirmiş, 15 Aralık'ta boğazı gözlemlemiş, ardından bazı muhripleri Bozcaada'ya ikmale gönderip ana kuvvetiyle 15-16 Aralık gecesini yine İmroz'un kuzeyinde geçirmişti. Osmanlı filosunun denize çıkmasını beklemekte, çıkmadıkları takdirde Bozcaada'ya konuşlandırılan kömür gemilerinden ikmal yapmayı planlamaktaydı. 16 Aralık 1912 günü sabah 06.00'da ana Yunan kuvveti İmroz'un kuzeyinde başta *Averof*, ardında 3 *İdra* sınıfından oluşan ana savaş hattı ve bu hattın Çanakkale tarafını perdeleyen 4 muhripten (*Leon*, *Panthir*, *Yeraks*, *Aetos*) oluşan bir düzende yol alıyordu. Saat 07.00'de Hüseyin Rauf komutasındaki birinci muhrip tümeni, beş dakika sonra Yarbay Hakkı Eşref komutasındaki ikinci muhrip tümeni harekete geçti. Makine arızasından ötürü *Basra* üçüncü tümene katıldı. Yoğun sis sebebiyle taraflar Osmanlı donanmasının çıkışı esnasında birbirini görmedi. Saat 08.15'te Birinci Muhrip Tümeni Yunan ana gücünü gördü, hemen geri dönerek düşman varlığını Albay Ramiz'e bildirdi ve komutan Hüseyin Rauf Yunanların [T geçişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T_ge%C3%A7i%C5%9Fi) yapmayı hedeflediğini tahmin ederek donanmanın Seddülbahir'e yakın geçerek [Kumkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumkale) yönüne seyretmesini önerdi. Müstahkem mevki komutanlığı da Albay Ramiz'e 4 zırhlı, 5 muhribin Zığındere önünde olduğunu, ayrıca 5 muhrip ve bir [denizaltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizalt%C4%B1)nın Bozcaada önünde bulunduğunu bildirmişti. Albay Ramiz, Ertuğrul ve Orhaniye tabyalarının 240 mm'lik toplarının düşman filosunun yaklaşmasını engelleyeceğini düşündüğünden Rauf'un teklifini uygun bulmadı. Amiral Kunduriotis Osmanlı donanması hakkında ilk haberi Boğaz önünde devriyede olan muhriplerden biri olan [*Velos*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Velos)tan aldı. Sisin kısa süre açılması ile *Mecidiye*yi gören muhrip, diğer Osmanlı muhriplerinin de bölgede olduğu kanısına vardı. Boğaz üstünde yükselen duman, tüm Osmanlı kuvvetinin denize açıldığı kanısını veriyordu. Hemen sonra *Reşitpaşa* hastane gemisinin de boğazdan çıkması Yunan komutanın kanısını güçlendirdi. Yunan donanması muharebeye hazırlanmaya başlarken, Bozcaada'daki muhriplere de süratle ana kuvvete katılma emri verildi. Osmanlı donanması 247,5 rotasıyla boğazdan çıkarken, saat 09.05'te Seddülbahir'i bordaladığı esnada Yunan kuvvetini tam pruva istikametinde, 12.000 metre mesafede gördü. Yunan donanması da Osmanlıları yaklaşık aynı esnada görmüştü. Deniz sakindi, güneş arkalarında olduğu ve esen hafif lodos ise baca dumanlarını Yunanlara doğru sürüklediği için Osmanlı gemileri daha avantajlı bir durumdaydı. Albay Ramiz Yunan donanmasının denizaltı saldırı yapmak için üzerine çekmeye çalıştığını düşünerek saat 09.20'de rotasını batıya çevirdi, hızını 10 mile çıkardı ve torpido hücumuna hazır olunması emri verdi. Saat 09.35'te rotasını kuzeybatıya çevirdi. Osmanlıların bu hareketi üzerine Kunduriotis de rotasını kuzeye çevirdi, tüm diğer Osmanlı ve Yunan gemilerine kıyasla üstün hıza sahip *Averof* Amiral Kunduriotis'in savaş hattının en önde yer alırken daha yavaş ve eski olan *İdra* sınıfı zırhlılar bir arada, düşman gemilerinin yaklaşmasını bekliyordu. Bu esnada Osmanlı donanması kuzeye döndü; ancak bu dönüş esnasında *Mesudiye* savaş hattından Yunanlara doğru 500 m dışarı çıktı, yerini *Asar-ı Tevfik* aldı. Saat 09.40'ta her iki hat, kuzeye doğru birbirine yaklaşan hatlar üzerindeydiler. Aralarındaki mesafe Yunanlarca 14 km, Osmanlılarca 8 km olarak ölçüldü. Osmanlı hattı Yunanlardan biraz daha ilerideydi, dört Osmanlı gemisinin birden *Averof* üzerine ateş etmeleri olasıydı. İlk ateşi saat 09.40'ta "ateşe başla" flamasını çeken *Barbaros Hayreddin* açtı. Ardındaki *Turgut Reis* de *Barbaros*un ateşe başladığı noktaya geldiğinde muharebeye katıldı. *Mesudiye* ise aynı noktaya geldiğinde dümeninde yaşadığı ufak bir sorun sebebiyle dönemedi ve düşman hattına 500 metre yaklaştı, *Asar-ı Tevfik* üçüncü gemi pozisyonunu aldı. Bu olay, Yunan gemilerine T geçişi yapma şansının kaçırılmasına sebep oldu, filo *Mesudiye*nin yerini alabilmesi için 6 mil hıza düştü. İlk atışlar isabetli görünse de, *Mesudiye* ve *Asar-ı Tevfik*in de çatışmaya katılması ve önceden kararlaştırıldığı üzere *Averof*a nişan almaları ile hangi merminin hangi gemiden atıldığı belli olmadığında topçu ateşinin isabeti arttırılamadı. Yunanlar da aynı şekilde ateşlerini *Barbaros Hayreddin*e odakladı. İlk isabeti *Mesudiye* sağladı, 234 mm'lik bir mermi ile *Averof*un bacasını vurdu, bir asker öldü, altı asker yaralandı, çeşitli ekipman hasar gördü. Biraz sonra *Averof*un iskele başomuzluk taretine *Barbaros*un 280 mm'lik bir mermisi isabet etti ve tareti savaş dışı bıraktı. Uzak mesafeden Osmanlılara karşı sonuç alamayacağını anlayan Kunduriotis, *Averof*u yavaş zırhlılardan ayırıp Osmanlı hattını T vaziyetine almayı kararlaştırdı. Hızını 20 mile çıkartarak 22,5 rotasına döndü. Osmanlı hattı karşı bir manevra yapmamış; *Averof* hatta 5.000 metreye kadar yaklaşmıştı. Bu sırada Yunan muhripleri de top menziline girmişti; Osmanlı muhripleri bölgede olmadığından zırhlılar hem *Averof*, hem de muhriplere aynı anda ateş açmak zorunda kalmıştı. Aynı esnada bir Yunan mermisi *Barbaros*un iskele bordasını delerek zırhlı güvertede patladı, bir buhar borusunu patlattı, yangın çıkardı ve bir eri öldürdü. İki dakika sonra ikinci bir mermi çanaklığa isabet ederek [mesafe ölçer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesafe_%C3%B6l%C3%A7er)i parçaladı ve bir eri yaraladı. Saat 10.07 itibarıyla Osmanlı zırhlıları 10 mil hızla kuzeye rotadaydılar; *Averof*, *Barbaros*un iskele başomuzluğunda 3 km, üç Yunan zırhlısı ise *Barbaros*un bordasında ve 7 km mesafedeydi. Osmanlı birinci muhrip tümeni ise *Averof*a yaklaşık 4 km uzaklıktaydı. Osmanlı komutanı muharebenin kendi aleyhine döneceğini düşünerek geri dönmeye karar verdi, dönüşün çabuk olması için her gemiyi olduğu yerde 180 derece çevirdi. Bu manevra ile topçu atışlarının yeniden tanzim edilmesi gerekiyordu; buna rağmen Osmanlı gemileri saat 10.20'de *Averof*a biri zırhlı güverteyi çatlatan, biri köprü üstünde patlayan, biri iskele başomuzlukta zırhsız bir yere isabet eden üç ağır mermi isabet ettirmişti. 10.25'te tamamlanan manevrayla Osmanlı savaş hattındaki gemilerin sırası tersine döndü. Durum karşısında Kunduriotis muharebeyi keserek eski zırhlılara katılmaya karar verdi, 10.30'da *İdra* sınıfı zırhlılara katıldı ve saat 10.50'de ateş kesme flaması çekildi. 11.55'te *Averof* ve *İdra* sınıfı zırhlılar buluşarak Mondros'a yola çıktılar. Osmanlı filosu ise bir süre güneydoğuya devam etti, 11.05'te tamamlanan hasar kontrolünün ardından muharebeye mani bir durum olmadığını görülmesi üzerine yeniden Yunanlarla çatışmaya girme amacıyla kuzeydoğuya döndü. *Averof*un karşılık vermemesi ve *Mesudiye* ile *Asar-ı Tevfik*in saatte 8 mil hızı geçememeleri sebebiyle Çanakkale'ye geri dönüldü. Birinci Muhrip Tümeni'ni [Karanlık Liman](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCzelyal%C4%B1%2C_%C3%87anakkale)'a bırakan filo, saat 14.30'da [Nara Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nara_Burnu)'na demirledi. Birinci Muhrip Tümeni ufukta şüpheli bulutlar görünce derhal demir alarak batı-kuzeybatı yönünde 15 mil hızla keşif harekâtı yaptı; saat 15.50'de [Yeniköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenik%C3%B6y%2C_Gelibolu) önlerinde denizaltıları korumakta olduğu düşünülen bir tekneye ateş açtı, ikinci merminin ardından Tavşan Adası dolayında Yunan filotillasının ateşine maruz kalarak geri çekildi. Muhripler 17.30'da Nara'ya demirlediler. Yunan donanması da saat 21.55'te [Mondros Limanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros)'na demirledi. ## Sonuç ![Günümüzde müze gemi olan Averof](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Averof_Today.jpg/1280px-Averof_Today.jpg) *Günümüzde müze gemi olan Averof (en:Pmoshs . Transferred to Commons by SV1XV, CC-BY-SA-3.0)* Muharebe askeri açıdan sonuçsuz şekilde sona erdi, iki taraf da zafer ilan etti. Osmanlılar [Barbaros Hayreddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa)'nın [Preveze Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze_Deniz_Muharebesi)'nde kullandığı bayrağı deniz müzesinden getirtip, *Barbaros Hayreddin* zırhlısının direğine çekmiş, Yunanlar ise *Averof*taki donanma komutanı huzurunda bir resmi geçit yapmıştı. Yunanlar Kuzey Ege'de kendi avantajlarına olan durumu korudu. Osmanlı donanması Yunan ablukasını kıramadığı için Çanakkale Boğazı'nda kaldı, daha sonra tekrar Ege Denizi'ni hakimiyet altına almak için çaba sarf etti. Muharebede her iki taraf da çok az hasar almıştı. *Barbaros Hayreddin*e isabet eden bir büyük, bir küçük mermi dışında Osmanlı gemileri yara almamıştı; bir er ölmüş ve bir er yaralanmıştı. Eski olmalarından ötürü kendi topçu atışlarının sarsıntısıyla bazı arızalar baş göstermişti. *Averof* beş büyük, on beş orta ve küçük mermi isabeti almış, ön bacası ve pruva direği hasar görmüş, bir er ölmüş ve bir er yaralanmıştı. *Spetse* bir büyük, üç küçük isabet; *İdra* ise bir isabet almıştı. Osmanlı gemileri Nara Burnu'nda onarıma alınırken, Yunan gemileri denizde kalmaya devam edebilecek durumdaydı. Muharebe Yunan basınına büyük bir zafer olarak yansıdı. 4 Aralık tarihli [*Akropolis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akropolis_%28gazete%29) gazetesi "Yunan ateşine karşılık Türk donanmasının çekildiği" muharebeyi manşetinden verdi, donanmanın 1821'deki [bağımsızlık savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_%C4%B0syan%C4%B1) ruhunu yansıttığını yazdı; diğer gazetelerde de benzer haberler yer aldı. Çağdaş Yunan tarihyazımında da muharebe savaşın sonucuna dair önemli etki sahibi olan bir zafer olarak görülmektedir.[^2] Donanma çevrelerindeyse Amiral Kunduriotis, *Averof*u topçu ateşine maruz bırakarak "gereksiz yere" riske attığı için eleştirilere hedef oldu. Kral [I. Yeoryos](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Yeoryos), amirale yazdığı telgrafta şu ifadeleri kullandı: "Sana ihtiyat ve olgunluk tavsiyesinde bulunmak mecburiyetindeyim. Tanrı aşkına, lütfen fevri hareketlerde bulunma. \[...\] Böylesi değerli bir kumandan ve amiralin kendi hayatını, denizcilerimizin hayatını, gemilerimizi bu şekilde tehlikeye atmasına izin yoktur. Gemiler yok olursa zavallı Yunanistan'ın başına ne geleceğini düşünüyor musun? \[...\] Yaşasın değerli kumandan Kunduriotis'in filosu!". Kunduriotis, yıllar sonra konuyla ilgili yazdığında suçlamalara cevap olarak "Savaş gemileri süs değildir. Tarih bize gösteriyor ki, hiçbir millet gemilerin tehlikeye girmesini ve hatta gerekirse batırılmasını mukadderat olarak görmeden denizlerin hâkimi olamaz." ifadelerini kullandı.[^3] Ege Denizi'ndeki siyasi durum Osmanlı donanmasını yeniden Yunanlarla çatışmaya girmesini, Yunanların ise Osmanlı harekâtı öncesinde [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29) ve [Sakız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1) adalarını bir an önce almasını gerektiriyordu. İmroz Muharebesi sonrasında Yunanlar, tüm yardımcı kruvazörlerini Midilli'ye sevk ederek önce bu adayı, daha sonra Sakız'ı işgale karar verdiler. Midilli'nin öncelikli hedef olarak seçilmesi, İzmir Körfezi ve Ayvalık bölgesini ablukaya almaya elverişli olmasından kaynaklanıyordu. 17 Aralık'ta Yunan harekâtı karşısında Midilli'deki Osmanlı gücü Çanakkale'den yardım istedi, ancak takviye alamadılar. Osmanlı donanmasının İzmir'e gönderilmesi düşüncesi de Bozcaada Yunan kontrolünde olduğu için uygulanamadı. Osmanlı donanması bir ay sonra Ege hakimiyeti için [Mondros Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_Deniz_Muharebesi)'nde bu yeniden Yunan donanmasıyla karşı karşıya gelecekti. Yunan kruvazörü [''Elli''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elli_%28kruvaz%C3%B6r%29)'nin adı bu muharebeden gelmektedir. Balkan savaşlarındaki en büyük deniz muharebesidir. ## Dış bağlantılar - [Osmanlı’nın Son Deniz Başarısı İmroz Deniz Savaşı (16 Aralık 1912)](https://www.canakkaletravel.com/yazi/osmanlinin-son-deniz-basarisi-imroz-deniz-savasi-16-aralik-1912.html) [^1]: Er, Serkan. Balkan Harbi'nde Osmanlı Ordusunun Seferberlik Planı. Tarih Dergisi, 2014, s. 155. [^2]: Papona, Manoli. Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ. Yunanistan Donanma Tarihi Enstitüsü. [^3]: Markezinis, Spiros. Πολιτική ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος 1828-1964: η μεγάλη εξόρμησις (1910-1922). Papiros, 1967, s. 40.