# İlk Öğretmen

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lk_%C3%96%C4%9Fretmen
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İlk Öğretmen, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0lk_%C3%96%C4%9Fretmen (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/KG_Ag_Teacher_a.jpg)
* (National Bank of the Kyrgyz Republic, public-domain)*

- **Özgünad:** Биринчи мугалим
- **Yazar:** Cengiz Aytmatov
- **Dil:** Kırgızca
- **Yayım:** 1961

***İlk Öğretmen*** (veya *İlk Öğretmenim*), [Cengiz Aytmatov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Aytmatov)'un 1961 yılında yazdığı bir kitaptır. Povest Kırgızca yazılmış ve yazar tarafından A. Dmitriyeva ile Rusçaya çevrilmiştir.[^1] Rusça çevirisi ilk olarak Temmuz 1962'de Novyi Mir dergisinde yayımlanmıştır.[^2]

## Konusu

Yüzyıllar boyunca göçebe bir yaşam tarzını benimseyen, yerleşik hayatı köylerde sürdüren Kırgızlar, [Bolşevik Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi)’nin ardından [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'ne katılarak yeni bir düzen kurmaya çalışırlar. Bunun için hayallerini gerçekleştirmeye uğraşan insanlar kimi zaman toplumdaki direnci kurmak zorunda kalırlar.

Düyşen adlı genç Sovyet devriminin ideallerine içtenlikle inanmış birisidir. Edindiği eğitim onu değiştirmiş, ufkunu genişletmiştir. Öğretmen olduğu köyde çocukların eğitim görebilmeleri için uğraşır ve bir okul yapmak için elinden geleni yapar. Hem köyün, hem de kendisinin yazgısını değiştirecek olan bu çaba acıklı bir öykünün de başlamasına neden olacaktır. Ailesi tarafından istemediği biriyle zorla evlendirilen Altınay adlı bir genç kızın okuyabilmesi için mücadele edecektir.[^3]

## Film

Öykü, 1965 yılında filme alınmıştır. O dönem Kırgızistan, [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) içerisinde yer aldığı için, Rusça "Первый учитель / Pervyy uchitel" (İngilizce: ) adıyla Sovyet filmi olarak Kırgız oyuncularla çekilmiştir. Kitap ile yaklaşık olarak aynı konu akışına sahip olarak ilerlemektedir. 1920'lerde [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu)'dan terhis olan bir asker, [Komünist Parti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi_Kom%C3%BCnist_Partisi) tarafından insanları eğitmek üzere Kırgızistan'ın uzak bir köyüne gönderilir. Ancak idealist öğretmen, yüzyıllardır süregelen yerel geleneklerle yüzleşmeye başlayacaktır, geleneklerin en azından bazılarının doğru işlemediğini görecektir.[^4]

![2009 yılı Kırgızistan pulunda kitap görseli](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ab/Stamps_of_Kyrgyzstan%2C_2009-581.jpg)
*2009 yılı Kırgızistan pulunda kitap görseli (Post of Kyrgyzstan, public-domain)*

## Dış bağlantılar

- [İlk Öğretmen](https://kitap.yazarokur.com/ilk-ogretmen) (Kitap Özeti, Firdevs AÇAR)

[^1]: Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 20. <https://new.bizdin.kg/media/books/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf>
[^2]: Айтматов, Чингиз. Первый учитель. Известия Советов депутатов трудящихся СССР, 1962, s. 3-33.
[^3]: İlk Öğretmenim, Cengiz Aytmatov, Nora Yayınevi, Çevirmen: Mehmet Özgül, 2018 (kitaptan özetlenen bilgi)
[^4]: Konchalovsky Retrospective: 1 – The First Teacher (1965) , Cinetalk, Sandro Forte, 16 October 2017 <https://cinetalk.net/2017/10/16/konchalovsky-retrospective-1-the-first-teacher-1965/>