# İli Türkçesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_T%C3%BCrk%C3%A7esi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İli Türkçesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0li_T%C3%BCrk%C3%A7esi (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** İli Türkçesi
- **Kendi dilindeki adı:** İlı turkeşi
- **Ülkeler:** Sincan Uygur Özerk Bölgesi
- **Kişi sayısı:** 120 (1980, R. F. Hahn)
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Türk dilleri; Şaz Türkçesi; Uygur
- **İso:** tut; ili
- **Sil:** ili

**İli Türkçesi**, 1982 yılı verilerine göre [İli vadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_Nehri)nde [Gulca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca) şehri yakınında 120 konuşanı bulunan bir Türk lehçesidir. [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de ve olasılıkla [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'da konuşulmaktadır. Bu lehçeyi, [Kazak Özerk İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%28il%29) bölgesinde ihtiyar kişiler konuşurlar.

## Sınıflandırma

İli Türkçesi, Türk dilinin Çağatay öbeğine benzerlik gösterse de bazı özellikleri ile Kıpçak altkatman (dil) izlenimini uyandırır.[^1][^2]

İli Türkçesi dilindeki Çağatay ve Kıpçak özelliklerinin kıyaslaması aşağıdaki cetvelde gösterilmektedir:

## Coğrafi dağılım

Hiçbir ülkede resmî dil olarak konuşulmayan İli Türkçesi, ilk defa 1980 yılında Profesör [Franz Hahn Reinhard](https://turkipedia.org/tr/wiki/Franz_Hahn_Reinhard) adındaki dilbilimci tarafından saptanmış ve son otuz haneli yaklaşık olarak 120 Türk kökenli insanın [İli Kazak Özerk İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%28il%29)nde [İli Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_Nehri) ve yan kolları boyunca ve [Gulca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca) kenti yakınlarında yaşadıkları bildirilmiştir. Başka bir kaynakta 1991 yılında sayılarının iki yüz olduğu sanılmaktadır. Büyük bir olasılıkla bu dil [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'da konuşulmaktadır. Söylentilere göre bundan 200 yıl önce Fergana vadisinden (günümüz Özbekistan ve Kırgızistan) İli vadisine göç etmişlerdir.

## Sesler

## Dış bağlantılar

- [Ili Turki](http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ili)

[^1]: Zhào Xiāngrú and Reinhard F. Hahn (1989). "The Ili Turk People and Their Language". Central Asiatic Journal 33 (3/4): 261-285
[^2]: Reinhard F. Hahn (1991). "An Annotated Sample of Ili Turki". Acta Orientalia Academiae Scientiorum Hungaricae 45 (1): 31-53.