# İl-İtmiş Bilge Kağatun

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0l-%C4%B0tmi%C5%9F_Bilge_Ka%C4%9Fatun
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İl-İtmiş Bilge Kağatun, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0l-%C4%B0tmi%C5%9F_Bilge_Ka%C4%9Fatun (CC-BY-SA-4.0)

- **Eşi:** Bilge Kağan
- **Hanedan:** Aşide
- **Babası:** Tonyukuk
- **Meslek:** Hatun

**İl-İtmiş Bilge Kağatun**[^1] ([Eski Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_%C3%87ince): 骨咄祿婆匐米瑞可敦, [Pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): *Ku-to-lu Mǐ ruì P’o-fu K’e-tun*[^2]), hukuki olarak [Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın son hükümdarıdır. Çince adı **P'o-f'o**'dur.[^3] Bu adın Eski Türklerde "dirayetli"[^4] anlamında kullanılan "Bügü" ismi olabileceği düşünülmüştür.[^5] Pelliot ise söz başındaki p harfinin Eski Çincede \*s olduğunu savunarak GökTürkçe \*Sebeg unvanına denk geldiğini ileri sürmüştür.[^6] Aslen ülkeyi hiçbir zaman yönetmemiştir. [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'un kızı, [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan)'ın eşi, [Bilge Kutluk Tengri Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Kutluk_Tengri)'ın annesidir

## Yaşamı

[II. Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda başdanışmanlık yapan [Bilge Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'un kızıdır. Göktürklerin soylu kabilelerinden [Aşide](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina) sülalesindendir.[^7] [Kulun Beg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kulun_Beg)'in de \>Çin tarafından mağlup edilmesiyle birlikte; II. Göktürk Devleti tamamen dağılmıştır. Bunun üzerine Bilge Kağatun, Çin'e sığınmıştır. Burada kendisine prenses unvanı verilmiş, Çin hükümdarı tarafından Türk boylarının hükümdarı olarak atanmıştır.[^8]

## Bilge Kağan cinayeti ile ilişkisi

Türk araştırmacı Ahmet Akyol'un iddiasına göre [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) cinayetinin faili Buyruk Çor değildir. Ona göre, bu cinayeti işleyen kişi İl-İtmiş Bilge'dir.[^9] Bu iddiaya göre, Çinlilerle büyük bir ticaret anlaşması yapmaya hazırlanan Bilge Kağan, bu anlaşma sayesinde Çinli bir prensesle evlenmek istemiştir. Bunun üzerine eşi tarafından zehirlenmiştir.

[^1]: Maier, Pieter (2007), Türkische Reiche
[^2]: Erkoç, Hayrettin İhsan (2008), Eski Türklerde Devlet Teşkilâtı (Gök Türk Dönemi), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler enstitüsü: Yükseklisans tezi, s. 36
[^3]: Meydan Larousse (1985), Büyük Lûgat ve Ansiklopedi - 5. cilt - Sayfa 269.
[^4]: Gabain, Eski Türkçenin Grameri, TDK Yayınları.
[^5]: Eski Türk Adlarının Çinceden Orijinal Hâline Çevrilmesi. <http://simitcay.com/2016/02/21/10791/>
[^6]: Erkoç, Hayrettin İhsan (2008), Eski Türklerde Devlet Teşkilâtı (Gök Türk Dönemi), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler enstitüsü: Yükseklisans tezi, s. 36
[^7]: Meydan Larousse (1985), Büyük Lûgat ve Ansiklopedi - 5. cilt - Sayfa 269.
[^8]: Ahmet Taşağıl: Göktürkler, AKDTYK Yayınları, Ankara, 2012, ISBN 978-975-16-2460-4 ss.359-62
[^9]: Kim ve Neden Zehirledi ?. <http://www.ahmetakyol.net/index.php?option=com_content&task=view&id=3456&Itemid=43>