# İbrahim bin Mesud > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_bin_Mesud > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İbrahim bin Mesud, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_bin_Mesud (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/IbrahimGhaznavidCoin.jpg) * (Classical Numismatic Group ; \[1\], CC-BY-SA-3.0)* - **Unvan:** Gazne Sultanı; Zahir ad-Dawlah - **Veraset:** Gazneliler Sultanı - **Hüküm süresi:** 4 Nisan 1059 – 25 Ağustos 1099 - **Önce gelen:** Ferruhzad - **Sonra gelen:** III. Mesud - **Doğum yeri:** Gazneliler - **Ölüm tarihi:** 25 Ağustos 1099; (66 yaşında) - **Ölüm yeri:** Ağustos - **Defin tarihi:** 25–26 Ağustos 1099 - **Defin yeri:** III. Mesud Sarayı - **Çocukları:** III. Mesud - **Tam ismi:** İbrahim bin Mesud - **Hanedan:** Sebüktegin Hanedanı - **Babası:** I. Mesud - **Dini:** Sünnilik ![Hattat ve müzehhip Osman b. Hüseyin el-Varrak el-Gaznevi'nin İbrahim için hazırladığı Kur'an sayfası. Kalın ve köşeli yazıyla yazılmış Kur'an metni, daha açık ve yuvarlak yazıyla yazılmış Farsça tercüme ve tefsiri, Ebu Nasr Ahmed b. Muhammed Haddadi (ö. 1009'dan sonra). Kur'an metnine eşlik eden Farsça tercüme ve tefsiriyle birlikte en erken tarihli el yazmasıdır. Gazne (muhtemelen), 1091. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Page_from_the_Qur%27an_of_Sultan_Ibrahim_%28TKS_EH_209%29.jpg/1280px-Page_from_the_Qur%27an_of_Sultan_Ibrahim_%28TKS_EH_209%29.jpg) *Hattat ve müzehhip Osman b. Hüseyin el-Varrak el-Gaznevi'nin İbrahim için hazırladığı Kur'an sayfası. Kalın ve köşeli yazıyla yazılmış Kur'an metni, daha açık ve yuvarlak yazıyla yazılmış Farsça tercüme ve tefsiri, Ebu Nasr Ahmed b. Muhammed Haddadi (ö. 1009'dan sonra). Kur'an metnine eşlik eden Farsça tercüme ve tefsiriyle birlikte en erken tarihli el yazmasıdır. Gazne (muhtemelen), 1091. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi (Osman b. Hosayn al-Warraq al-Ghaznavi, public-domain)* **Gazneli İbrahim** (d. 1033 - ö. 1099), Nisan 1059'dan 1099'daki ölümüne kadar [Gazneli İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)'nun sultanıdır. Bargund kalesinde hapsedilmiş olup, 1052'de gaspçı [Tuğrul'un](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul_Bozan) katliamından kaçan Gazneli prenslerinden birisidir. Kardeşi [Ferruhzad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferruhzad) iktidara geldikten sonra İbrahim, şair Mesud Sa'd Salman'ın daha sonra on yıl boyunca hapsedileceği aynı kale olan Nay kalesine gönderilmiştir. Ferruh'un ölümünün ardından İbrahim, Gaznelilerin hayatta kalan son erkeği olarak tanınmıştır. Kendisini Nay'dan almak için askeri bir refakatçi gönderilmiş ve 6 Nisan 1059'da Gazne'ye girmiştir. İbrahim'in saltanatı, [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile yapılan anlaşmalar ve kültürel alışverişler nedeniyle Gazneliler İmparatorluğu için *altın çağ olarak* kabul edilmiştir. ## Hayatı İbrahim, babasının [Gurgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgan) ve [Taberistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taberistan) seferi sırasında (yaklaşık 1033) doğmuştur. 40 oğlu ve 36 kızı olduğu rivayet edilir. Bu kızlardan biri tarihçi [Cüzcani'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Minh%C3%A2c-%C4%B1_Sir%C3%A2c_C%C3%BBzc%C3%A2n%C3%AE) büyük büyük büyükbabasıyla evlenmiştir. İbrahim'in oğlu Mesud, Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile Gazneliler İmparatorluğu arasındaki barışın bir koşulu olarak Selçuklu Sultanı [Melikşah'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah) kızı [Cevher Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevher_Hatun) ile evlenmiştir. İbrahim her yıl [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ı elle kopyalayıp [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'deki halifeye göndermiştir. ## Saltanatı İbrahim, Gazneli imparatorluğunda toplumsal barış ve ekonomik refahın yeniden sağlanması için kardeşi Ferruhzad tarafından başlatılan güçlü bir politika başlatmış ve kasabaları ve yerleşim yerlerini yeniden inşa etmiştir. İbrahim, bilinmeyen bir zamanda [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)i Ebu Sehl Hujandi'yi de bilinmeyen bir nedenle tutuklamıştır. 1060 yılında [Gur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gur_%28il%29) ileri gelenlerinin isteği üzerine İbrahim bölgeyi işgal etmiş ve hükümdarı [Abbas bin Şîs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abbas_bin_%C5%9E%C3%AEs)'i tahttan indirmiş. Daha sonra onun oğlu [Muhammed bin Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_Abbas)'ı Gurlu tahtına oturtmuştur. İbrahim, 1063-1070 yılları arasında oğlu Mahmud'u 40.000 süvariden oluşan bir *gazi* ordusuyla doğu [Pencap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pencap)'taki Doaba'ya akın düzenlemesi için göndermiştir. Mahmud'un Hindistan'a yaptığı başarılı seferlerin ardından İbrahim, onu önce Hindistan valisi olarak atamıştır. [Agra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Agra) ve Kannauj şehirlerini geçici olarak işgal etmiştir. Ayrıca Malwa'ya saldırmış ve onu ele geçirmiştir. Ancak bilinmeyen sebeplerden dolayı Mahmud gözden düşmüştür, Nay Kalesi'ne hapsedilmiş ve kardeşi Mesud onun yerine Hindistan valisi olarak geçmiştir. Batı topraklarından mahrum bırakılan bölge, Malwa'nın Paramara'sı ve Kannauj'un Gahadvala'sı gibi Hint yöneticilerinin sert direnişiyle karşılaştığı Kuzey Hindistan'daki baskınlardan elde edilen zenginliklerle giderek daha fazla ayakta kalıyordu. [Selçuklularla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) 14 yıl süren barıştan sonra İbrahim, Ocak 1073'te Sakalkant'a bir ordu göndermiştir. Ordusu ilk başta başarılı olmuş ve Selçuklu Sultanı [Melikşah'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah) amcası Osman Çağrı Bey'i esir alarak Gazne'ye göndermiştir. Ancak Selçuklu [*Emiri*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29) Gümüştegin Bilge Beg ve [Anuş Tegin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anu%C5%9F_Tegin)'in önderlik ettiği bir ordu, Sakalkand'ı harap eden Gazneli ordusunu püskürtmüştür. 1077/8'de İbrahim, Abdülhamid Şirazi'yi vezir olarak atamıştır. İbrahim, 1079 yılında [Hindistan'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_alt_k%C4%B1tas%C4%B1) bir sefer düzenlemiş ve [Lahor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahor)'a 120 *parasang* (480 mil) uzaklıktaki Pakpattan'daki bir kaleyi kuşatmış ve 13 Ağustos 1079'da ele geçirmiştir. Lahor'daki askeri komutan Abdul Najam Zarir Shaybani, Hindu şehirleri [Varanasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varanasi), Thanesar ve Kannauj'a başarılı baskınlar düzenlemiştir. İbrahim'in saltanatının bir diğer önemli başarısı da torunu [Şirzad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirzad)'ın valiliği döneminde Lahor'un büyük bir kültür merkezi olarak yükselmesidir. ## Ölümü İbrahim, 40 yıllık saltanatının ardından 25 Ağustos 1099'da ölmüştür. Mezarı, Orta Çağ Gazne'sinin kuzeydoğu kesiminde, Sultan III. Mesud Sarayı'ndaki Şeyh Radiddin Ali Lala'nın mezarının yakınında yer almaktadır.[^1] [^1]: Qasr-i Mas'ud-i Sivvum. Archnet.