# İbrahim Heski > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Heski > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: İbrahim Heski, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Heski (CC-BY-SA-4.0) **İbrahim Heski** (*Ibrahim Pasha Haski Tello*,[^1][^2][^3] Kürtçe: *Biroyê Heskê Têlî*; ? - 25 Temmuz 1931, [Siyahçeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyah%C3%A7e%C5%9Fme), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)), [Celali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasenan) aşiretine mensup olan [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) kökenli [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) isyancı ve siyasetçi. ## Hayat Babası Hesk ve annesi Têlî'nin oğlu olarak dünyaya geldi.[^4] İbrahim, Celali aşiretinin kollarından Hesesori aşiretine mensuptu. Çeşitli kaynaklarda "İbrahim Ağa", "İbrahim Paşa", "Heskizâde İbrahim", "Bırho", "Bro Haski Tello", "Bro Haski Talu" adlarıyla bahsedilmektedir. Britanyalı yazar ve maceracı [Rosita Forbes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rosita_Forbes) kendi eserinde *the hero of the region was a wild and gallant freebooter called Ibrahim Agha Huske Tello* diye anlattı.[^5] İbrahim, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Rusya İmparatorluk Ordusu'na karşı savaştı. ### Birinci Ağrı İsyanı 1925 yılında [Şeyh Said İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said_%C4%B0syan%C4%B1)'nın başarısız olmasından sonra Ağrı Dağı'na sığındı. 1926 yılında, Hasenanlı, Celali, Haydaranlı aşiretlerini komuta ederek [Birinci Ağrı İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_A%C4%9Fr%C4%B1_Harek%C3%A2t%C4%B1)'nı başlattı.[^6] Mayıs 16 tarihinde Demirkapı bölgesinde Türk Ordusu'nun 9. Tümen 28. Piyade Alayı ve bir Jandarma alayı isyancılara üstünlük sağlayamadı. Türk birlikleri (28. Piyade Alayı) [Doğubeyazıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fubayaz%C4%B1t)'a kadar çekildi.[^7] 16/17 Haziran tarihlerinde İbrahim ve onun kuvvetleri 28. ve 34. alaylar tarafından kuşatıldıysa da Yukarı Demirkapı yoluyla İran'a kaçmaya başarabildi.[^8] ### Ağrı Cumhuriyeti 28 Ekim 1927 tarihinde [Hoybun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoybun) örgütü, [Kürdistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan)'ın bağımsızlığını ilan etti.[^9] İbrahim ise [Ağrı Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fr%C4%B1_Cumhuriyeti)'nin başkanı oldu[^10] ve Hoybun tarafından Bağımsız Kürdistan'ın Ağrı Eyaleti'nin valiliğine atandı.[^11] Oğulları İlhami, Ömer, Davut ve kardeşleri Ahmet ve Eyüp de Ağrı ayaklanmasına katıldılar. Ahmet ve 100 yaşındaki annesi ayaklanma sırasında çatışmada öldü.[^12] Ağrı ayaklanmalarının ardından, adamlarıyla birlikte İran'a çekildi. ## Maku ayaklanması ve ölümü 1931 yılında [Maku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maku) civarında Fars (İran) Ordusu ile Kürtler arasında şiddetli çatışma yaşandığında[^13] Albay Muhammed Ali Han'ın komutasındaki 2. Azerbaycan Tugayı bununla uğraştı ve takviye kuvveti olarak Tabriz ve Erdebil'den Albay [Kalb Ali Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalb_Ali_Han_Nah%C3%A7%C4%B1vanski)'ın komutasındaki birlikleri gönderildi.[^14] 25 Temmuz tarihinde, [Çaldıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_%C5%9Fehristan%C4%B1)'ın [Siyahçeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyah%C3%A7e%C5%9Fme) civarında meydana gelen çatışmada, isyancılardan Kalb Ali Han öldürüldü ve Kürt tarafı da başta İbrahim ve onun kardeşleri olmak üzere üç ya da dört asi elebaşını kaybetti.[^15] [^1]: Gérard Chaliand, A People without a country: the Kurds and Kurdistan, Zed Books, 1993, ISBN 978-1-85649-194-5, p. 55. [^2]: Dana Adams Schmidt, Journey among brave men, Little, Brown, 1964, p. 57. [^3]: Erhard Franz, Kurden und Kurdentum: Zeitgeschichte eines Volkes und seiner Nationalbewegungen, Deutsches Orient-Institut, 1986, ISBN 3-89173-006-3, p. 140. [^4]: Rohat Alakom, Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması, Avesta, 1998, ISBN 975-7112-45-3, p. 82. [^5]: Rosita Forbes, Conflict: Angora to Afghanistan, Cassell, 1931, p. 264. [^6]: Faik Bulut, Devletin Gözüyle Türkiye'de Kürt İsyanları, Yön Yayıncılık, 1991, p. 79. [^7]: Bulut, ibid, p. 80. [^8]: Bulut, ibid, p. 83. [^9]: Dana Adams Schmidt, Journey among brave men, Little, Brown, 1964, p. 57. [^10]: Paul J. White, Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey, Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, p. 77. [^11]: Mehmet Köçer, "Ağrı İsyanı (1926-1930)", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, s. 385. [^12]: Rohat Alkom, ibid, p. 84. [^13]: Great Britain Foreign Office, British documents on foreign affairs: reports and papers from the foreign office confidential print. From the first to the second world war. Turkey, Iran, and the Middle-East, 1918-1939. The Allies take control, 1920-1921, University Publications of America, 1985, ISBN 978-0-89093-603-0, p. 180. [^14]: Robert Michael Burrell, Iran: political diaries, 1881-1965. 1931-1934, Archive Editions, 1997, ISBN 978-1-85207-710-5, p. 186. [^15]: Great Britain Foreign Office, ibid, p. 252.