# İbrahim Ethem Dirvana

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Ethem_Dirvana
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: İbrahim Ethem Dirvana, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Ethem_Dirvana (CC-BY-SA-4.0)

**İbrahim Ethem Dirvana** ya da **İbrahim Ethem Mesut Bey** (d. 1864 - ö. 29 Nisan 1959), filozof, yazar ve [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son yıllarında yüksek kademelerde görev yapmış bir devlet adamıdır.

İbrahim Ethem Bey 1864 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu.[^1] Gülhane Askeri Rüşdiyesi ve [Mekteb-i Mülkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_%C3%9Cniversitesi_Siyasal_Bilgiler_Fak%C3%BCltesi)'yi bitirdikten[^2] sonra Paris'e gitti ve [Sorbonne Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sorbonne_%C3%9Cniversitesi) Siyasal Bilimler Fakültesi'nden mezun oldu.

Paris'te bulunduğu sırada Fransız filozofu [René Descartes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ren%C3%A9_Descartes)'ın *Discours de la méthode* (Metot Üzerine Konuşma) adında eserini *Hüsn-i İdare-i Akl* ve *Taharr-i Hakikate Dair Usul Hakkında Nutuk* adları altında 1895 yılında Türkçeye çevirdi.[^3] Bu kitap 2005 yılında tekrar latin alfabesiyle yayınlanmıştır.[^4]

İbrahim Ethem Bey Aralık 1908 - Mayıs 1910 tarihleri arasında [Beyrut Valiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut_Vilayeti) yaptı.[^5] Ayrıca mütareke yıllarında (1918 yılındaki Mondros Ateşkes Antlaşması'yla 1923 yılındaki [Cumhuriyet'in İlanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_cumhuriyetin_ilan%C4%B1) arasındaki dönem) 2 ay kadar bir süreyle [Posta ve Telgraf Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Posta_ve_Telgraf_Nez%C3%A2reti), 1,5 ay kadar bir süreyle de [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) (günümüzdeki Danıştay) başkanlığı yaptı (15 Haziran 1920 - 31 Temmuz 1920).

İbrahim Ethem Dirvana 29 Nisan 1959 tarihinde 95 yaşındayken İstanbul'da öldü ve Küçüksu Mezarlığı'nda defnedildi.[^6]

[^1]: Yeni onbinlerin gölgesinde bir sancak: İzmir (30 Ekim 1918 - 15 Mayıs 1919), Engin Berber, 1999.
[^2]: 1868'den 1922'ye Şura-yı Devlet Reisleri, Fethi Gedikli. <http://www.danistay.gov.tr/surayi_devlet_reisleri.htm>
[^3]: İlk Descartes Mütercimi İbrahim Edhem Bey'in Eserleri. <http://www.gazetevatan.com/ilk-descartes-mutercimi-ibrahim-edhem-bey-in-kayip-eserleri-104950-gundem/>
[^4]: Usul Hakkında Nutuk, Metot Üzerine Konuşma, Rene Descartes, Çizgi Kitabevi Yayınları, Çeviren: İbrahim Edhem Mesut (Dirvana), ISBN 975-8867-67-9 Aralık 2005
[^5]: Lebanon, World Statesmen. <http://www.worldstatesmen.org/Lebanon.htm>
[^6]: 1 Mayıs 1959 Milliyet Gazetesi Vefat İlanı. <http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/Arsiv/1959/05/>