İbn Suud

Abdülaziz bin Abdurrahman bin Faysal Âl-i Suud veya bilinen adıyla İbn Suud (عبد العزيز بن عبد الرحمن الفيصل آل سعود; d. 15 Ocak 1875, Riyad - 9 Kasım 1953, Taif), Suudi Arabistan'nın kurucusu ve ilk kralı. Abdurrahman bin Faysal ile Sare bint Ahmed es-Sudeyri'nin oğlu olarak Riyad'ın yüksek taraflarındaki Necid bölgesinde doğan Abdülaziz 1953'te Taif kentinde öldü.

Yaşamı

1890 yılında, 14 yaşındayken ailesiyle birlikte kalmakta olduğu Riyad kentinden, Reşidi Ailesi tarafından, ailesiyle beraber Kuveyt'e sürgün edildi. Gençliğini Kuveyt'te geçirdi. Yıllar sonra Osmanlı Hükûmetinden bölgede toprak satın alarak yurduna geri döndü. Kardeşi Muhammed ve öteki kuzenleriyle birleşerek Reşidilere saldırdı ve Riyad kentinin yönetimini ele geçirdi (1902).

İki yıl sonra Reşidiler yeniden harekete geçerek Necid üzerinde hakimiyet kurdular. Ayrıca Suud Ailesinin bölgedeki gücünden endişe duyan Osmanlı birliklerinin de desteğini sağlamışlardı. Abdülaziz, bir savunma savaşı vererek orduyu oyaladı. Bu sırada yeterince adam toplamış olan Suudi Ailesi de ordusunu harekete geçirdi. Suudilerin zafer kazanmalarına karşın, bölge uzun bir süre iki aile arasındaki çatışmalara sahne oldu.

Sonunda Abdülaziz, Neced'de kontrolü sağlayarak (1912) bölgede organize bir güç durumuna geldi. Bir Vahhabi dini militan grubu olan İkhvan'ın kurulmasını sağladı. Suudi Hanedanı Vahhabilik adlı dini görüşün savunucusuydular. I. Dünya Savaşı sırasında İngiliz Hükûmetiyle anlaşan Abdülaziz, Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali ile birlik olarak Osmanlı ordusuna savaş ilan etti. Bunun karşılığında Suud Ailesinin toprakları İngiliz Hükûmetinin güvencesi altına alındı. İngilizlerin desteğini kazanan Abdülaziz, Osmanlının ve İbni Reşid'in güçlerine karşı bir toplu saldırı başlattı.

Bu sırada harekete geçen İbni Reşid, bölgedeki gücünü arttırarak egemenlik alanını Abdülaziz aleyhine genişletti. Buna rağmen, 1920'de Reşidi kuvvetlerini yenen Abdülaziz, İbni Reşid'i 1922 yılında tamamen yenilgiye uğrattı. 1924 yılında, tüm Reşidi topraklarının hakimiyetini ele geçirdi.

1925'te Suudi orduları kutsal şehir Mekke'yi ele geçirerek, Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali ve 700 yıllık Haşimi iktidarını yenilgiye uğrattılar. 10 Ocak 1926'da kente gelen Abdülaziz, Hicaz Kralı olarak taç giydi.

1927'de rakibi Hüseyin'in taraftarlarını yenilgiye uğrattı. İngiliz Hükûmeti bu yüzden Suud Ailesinin egemenliğini kabul etti. 20 Mayıs'taki Cidde görüşmelerinde Necid Sultanı ve Necid kralı ilan edildi.

1927-1932 yılları arasında Arabistan yarımadasının kontrolünü ele geçirmek için birçok harekât düzenledi. Mart 1929'da emrindeki İhvan birlikleri Irak'ın bir kısmını işgal ettiler. 1932 yılında Arabistan yarımadasının neredeyse tamamını idaresi altına aldıktan sonra, Necid ve Hicaz ülkelerini birleştirerek günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığı'nı kurdu. Aynı yıl, kendisini ilk Suudi Arabistan kralı ilan etti.

Tahta oturan Abdülaziz, ülkede karışıklık çıkarmak isteyen gruplar ve azınlıklarla mücadeleye başladı. 1938'de ülkesinde petrol bulunması sonucunda büyük bir servetin sahibi haline geldi. Amerikan petrol şirketleriyle yakın ilişkilere girerek onları ülkesine davet etti.

Ayrıca, ülkesindeki kutsal kentler Mekke ve Medine'nin korunması ve bakımını üstlenerek İslam dünyasında büyük bir üne ve güce kavuştu.

Onun çocuklarının tamamı, "bin (erkek) ya da bint (kız) Abdül Aziz El Saud" soyadını aldılar. Onun ölümünden sonra en büyük oğlu Suud, ikinci Suudi Arabistan kralı olarak tahta çıktı.

Ölümü

Ekim 1953'te Abdülaziz, kalp hastalığından dolayı ciddi şekilde hastalandı.^{[1]Warrior King Ibn Saud Dies at 73. The West Australian, 10 Kasım 1953.} Taif'te Prens Faysal'ın sarayında 9 Kasım 1953'te 78 yaşındayken kalp krizi geçirdiği sırada öldü.^{[2]Richard Cavendish. Death of Ibn Saud. History Today, 2003.[3]Ibn Saud dies. King Abdulaziz Information Source.} Prens Faysal onun yanındaydı. Cenaze namazı, Taif'te el-Haviya'da kılındı. Naaşı Riyad'da el-Ud Makberesi'ne gömüldü.^{[4]Abdul Nabi Shaheen. Sultan will have simple burial at Al Oud cemetery. Gulf News, 23 Ekim 2011.}

ABD Dışişleri Bakanı John Foster Dulles, Abdülaziz'in ölümünden sonra bir devlet adamı olarak elde ettiği başarılar için hatırlanacağını söyledi.^{[5]Western tributes to King Ibn Saud. The Canberra Times, 11 Kasım 1953, s. 5.}

Özel hayatı

Kral Abdülaziz ilk kez 15 yaşında evlendi. İlk eşi kısa bir süre sonra öldü. 18 Yaşında 2. kez evlendi ve ilk oğlu Türki doğdu.^{[6]Reich, Bernard. Political Leaders of the Contemporary Middle East and North Africa. Greenwood Press, 1990.} Kral Abdülaziz'in 45 oğlu oldu. 36 oğlu yaşadı ve bu çocuklarından torunları oldu.^{[7]The Al-Saud Family. Geocities.ws.} Ayrıca birçok kızları olan Kral Abdülaziz'in 22 eşi oldu.^{[8]Henderson, Simon. New Saudi Rules on Succession:. The Washington Institute, 25 Ekim 2006.}

1. Şerife bint Sakr el-Fecri

2. Vazha bint Muhammed bin el-Hüseyin el-Orair^{[9]Yamani, Mai. From fragility to stability: a survival strategy for the Saudi monarchy. Contemporary Arab Affairs, Ocak–Mart 2009, s. 90-105.}

3. I. Türkî bin Abdülaziz Al Suud (I) (d. 1900 – ö. 1919)

4. Suud (d. 12 Ocak 1902 – ö. 23 Şubat 1969); (Hüküm süresi: 1953–1964)

5. Nura

6. Münire

7. Tarfa bint Abdullah el-Şeyh

8. Halid (I) (d. 1903, bebekten öldü.)

9. Faysal (d. Nisan 1906 – ö. 25 Mart 1975); (Hüküm süresi: 1964–1975)

10. Saad (I) (d. 1914 – ö. 1919)

11. Anud (d. 1917, ölüm tarihi bilinmiyor)

12. Nura

13. Luluve bint Salih ed-Dahil (Evlilik yılı 1906)^{[10]Lulua bint Salih Al Dakhil. Datarabia.}

14. Fahd (I) (d. 1906 – ö. 1919)

15. el-Cevhere bint Musaid el-Ciluvi (ö. 1919)

16. Muhammed (1910–1988)

17. Halid (II) (d. 13 Şubat 1913 – ö. 13 Haziran 1982); (Hüküm süresi: 1975–1982)

18. Anud

19. Lace bint Halid bin Hislayn

20. Sara (d. 1916 – ö. Haziran 2000)

21. Baza I

22. Nasır (d. 1911 – ö. 1984)^{[11]Princes of Riyadh. Ministry of Interior.}

23. Cevhere bint Saad bin Abdülmuhsin el-Sudayri

24. Saad (II) (d. 1915 – ö. 1993)

25. Müsaid (d. 1923 – ö. 2013)^{[12]Prince Musaed bin Abdulaziz passes away. Arab News, 20 Ağustos 2013.}

26. Abdülmuhsin (d. 1925 – ö. 1985)

27. Benderi (d. 1928 – ö. 2008)^{[13]Saudi Princess Al Bandari passes away. UNB, 11 Mart 2008.}

28. Hassa Sudayri (1900–1969) (Oğulları "Sudeyri Yedilisi olarak bilinir")

29. Fehd (II) (d. 1921 – ö. 1 Ağustos 2005); (Hüküm süresi: 1982–2005)

30. Sultan (d. 1928 – ö. 2011); (Veliaht Prens 2005 – 2011)

31. Luluve (d. 1928 – ö. 2008)^{[14]Princess Luluwah bint Abdulaziz passed away.}

32. Abdurrahman (d. 1931)

33. Nayif (d. 1933 – ö. 2012) ; (Veliaht Prens 27 Kasım 2011 – 16 Haziran 2012)

34. Türkî (II) (d. 1934)

35. Selman (d. 31 Aralık 1935); (Hüküm süresi: 2015- )

36. Ahmed (d. 1942)

37. Cevahir

38. Latife

39. el-Cevhere

40. Muzi (Genç yaşta öldü.)

41. Felva (Genç yaşta öldü.)

42. Şehide

43. Mansur (d. 1921 – ö. 2 Mayıs 1951)

44. Mişel (d. 5 Eylül 1926 - ö. 3 Mayıs 2017)

45. Kumaş (1927– Eylül 2011)^{[15]Princess Qumash passes away. Arab News, 27 Eylül 2011.}

46. Mutaib (d. 1931)

47. Fehda bint Asi el-Şuraym

48. Abdullah (d. 1 Ağustos 1924 – ö. 23 Ocak 2015); (Hüküm süresi: 2005–2015)

49. Nuf

50. Seeta (d. 1930 – ö. 13 Nisan 2011)

51. Bazza II. (6. eşi Bazza'la aynı adı taşıyan 11. eşi)

52. Bandar (d. 1923)

53. Fawwaz (d. 1934 – ö. 2008)

54. Haya bint Sa'ad Al Sudairi (d. 1913 – ö. 18 Nisan 2003)^{[16]Saudi princess dies at age 90. Beaver County Times, 4 Mayıs 2003.}

55. Badr (I) (d. 1931 – ö. 1932)

56. Badr (II) (d. 1933 – ö. 1 Nisan 2013)

57. Huzza (d. 1951 – ö. Temmuz 2000)

58. Abdülilah (d. 1935)

59. Abdülmecid (d. 1943 – ö. 2007)

60. Nura (d. 1930)

61. Mişail

62. Büşra

63. Mişari (d. 1932 – ö. 23 Mayıs 2000)^{[17]Sabri, Sharaf. The House of Saud in commerce: A study of royal entrepreneurship in Saudi Arabia. I.S. Publications, 2001.}

64. Munaiyir (d. 1909 – ö. Aralık 1991)

65. Talal (I) (d. 1924 – ö.1927)

66. Talal (II) (d. 1931- ö. 2018)

67. Nevvaf (d. 1932 - ö. 2015)

68. Madawi^{[17]Sabri, Sharaf. The House of Saud in commerce: A study of royal entrepreneurship in Saudi Arabia. I.S. Publications, 2001.}

69. Mudhi

70. Sultana (d. 1928 – ö. 7 Temmuz 2008)^{[18]Death of Princess Sultanah.}

71. Haya (d. 1929 – ö. 2 Kasım 2009)^[19]News.

72. Mecid (II) (d. 9 Ekim 1938 – ö. 12 Nisan 2003)

73. Sattam (d. 21 Ocak 1941 – ö. 12 Şubat 2013)

74. Nuf bint Al Shalan

75. Samir (d. 1937 – ö. 27 Haziran 1959)

76. Memduh (d. 1941)

77. Meşhur (d. 1942)

78. Saida al Yamaniyah

79. Hezlul (d. 1942 – ö.29 Eylül 2012)

80. Khadra

81. Baraka al Yamaniyah

82. Mukrin (d. 15 Eylül 1945); (23 Ocak 2015 tarihinden itibaren Veliaht Prens)

83. Futayma

84. Hamud (d. 1947 – ö. Şubat 1994)^{[17]Sabri, Sharaf. The House of Saud in commerce: A study of royal entrepreneurship in Saudi Arabia. I.S. Publications, 2001.}

85. Mudhi bint Abdullah Almandeel Al Khalidi

86. Shaikha (d. 1922)

87. Adı kesin olarak bilinmeyen eşi

88. Majid (I) (d. 1934 – ö. 1940)

89. Abdul Saleem (d. 1941 – ö. 1942)

90. Jiluwi (I) (d. 1942 – ö. 1944)

91. Jiluwi (II) (d. 1952 – ö. 1952) (1952'de dünyaya geldi ve aynı yıl öldü).