# Üstüvanî Mehmed

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cst%C3%BCvan%C3%AE_Mehmed
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Üstüvanî Mehmed, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cst%C3%BCvan%C3%AE_Mehmed (CC-BY-SA-4.0)

**Üstüvanî Mehmed** (d. 1608 – 11 Eylül 1661, [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)), 17. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı [vaiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaiz)idir. [Kadızade Mehmed Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de_Mehmed)'in ölümünden sonra onun fikirlerini ve [Kadızade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler) anlayışını sürdürmüştür. [Kadızade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler)lilerin İslam'ın ilk zamanlarındaki gibi sade ve bidatlerden uzak bir yaşam tarzına dönme yönündeki uyarıları savunmuştur.

## Görüşleri

Üstüvanî Mehmed'e göre [sufîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)in yaptıkları [sema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sema) haramdır. [Resim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Resim), bir yabancının evinde bile olsa görüldüğünde bozulması gereken bir [günah](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnah)tır. [Şeyhülislam Yahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zekeriy%C3%A2z%C3%A2de_Yahy%C3%A2_Efendi) gibi [şair](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair)ler, sanat dolu şiirlerinde kâfirlik yapmaktadır. Böyle düşünceler ile kendi görüşlerine katılmayan [tekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke)leri basmak ve devlet işlerine karışmak, Mehmed ve [Kadızadeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1zadeliler)in başlıca davranışıdır.

Siyasete haddinden fazla karışınca padişahın izni ile iki arkadaşı [Türk Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ahmed) ile [Divane Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divane_Mustafa) ile birlikte [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)’a sürüldü. Kısa süre sonra memleketi [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)’a döndü (1656). Hayatının geri kalanını burada geçirdi. Daha sonra orada [Ümeyye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cmeyye_Camii) hatipliği vazifesindeyken azledildi ve orada vefat etti

Taraftarlarınca “Sultânü’l-vâizîn” diye anılmış, ölümünden sonra öğrencileri onun vaazları hakkında Üstüvânî Risâlesi adlı bir eser kaleme almıştır.

## Literatür

- Türkiye Tarihi 3, Hüsiyen G. Yurdaydın, Sina Akşin, Zafer Toprak, Ayla Ödekan, Metin Kunt, Suraiye Faroqhi, s.252