# Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crg%C3%BCpl%C3%BC_Mustafa_Hayri_Efendi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Crg%C3%BCpl%C3%BC_Mustafa_Hayri_Efendi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/%C5%9Eeyh%C3%BClislam_%C3%9Crg%C3%BCpl%C3%BC_Mustafa_Hayri_Efendi.jpg) * (Boğos Tarkulyan, public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1867 - **Doğum yeri:** Trablusgarp - **Ölüm tarihi:** 7 Ağustos 1922 - **Ölüm yeri:** Ürgüp - **Eğitim:** İstanbul Hukuk Mektebi - **Meslek:** Müderris, Şeyhülislam ![19 Mart 1914 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Şeyhülislam Hayri Bey](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Serveti_funun-1914-03-19-1_Seyhulislam_Hayri.jpg/1280px-Serveti_funun-1914-03-19-1_Seyhulislam_Hayri.jpg) *19 Mart 1914 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Şeyhülislam Hayri Bey (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* **Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi** (1867 - 7 Ağustos 1922[^1]), 1914-1916 yılları arasında [şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam)lık yapmış, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) din ve siyaset adamı. 1867 yılında [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp) vilayeti Evkaf Müdürü Abdullah Avni Efendi'nin oğlu olarak doğdu. Ailesi [ilmiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lmiye) sınıfına mensuptu. İlk öğrenimini aile içinde ve özel derslerle tamamladıktan sonra, 1883'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a giderek [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) Başkurşunlu Medresesine kaydoldu. 1869'da memleketi [Ürgüp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crg%C3%BCp)'e dönerek, ardından [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'ye geçti. [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri)'de Yağmurlu Medresesi'nde derslerine devam etti. Ardından yine İstanbul'da Başkurşunlu Medresesi'nde sekiz yıl eğitim gördü. Medreseden sonra kaydolduğu [İstanbul Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'ni de bitirerek [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris) olarak memuriyet hayatına başladı. İlk görevinden sonra adliyeye geçerek [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'e kadar sırasıyla [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F), [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus) ve [Lazkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazkiye)'de çeşitli görevlere getirildi. Ardından tayin edildiği [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'te genç subay ve aydınların kurdukları siyasi oluşumlara yaklaştı ve bazılarına fiilen katıldı. Selanik'te ceza reisi iken [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) bünyesine girdi. [Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Frutiyet)'in ilanından sonra [Niğde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fde) mebusu olarak [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)a girdi. Bu arada [Dârülfünûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)'da müderrisliğe devam etti. 1912'de tekrar [Niğde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fde) mebusu olarak [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)a girdi. [İbrahim Hakkı Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1_Pa%C5%9Fa) kabinesinde Dahiliye, Orman ve Meadin nezaretlerinde vekaleten bulunan Hayri Efendi, [Mehmed Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Said_Pa%C5%9Fa)'nın kabinesinde Adliye Nezareti ve Şurayı Devlet başkanlığına asaleten atandı. 16 Mart 1914'te Şeyhülislam oldu. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlaması ile [Cihat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cihat) fetvasını veren şeyhülislam oldu. Şeyhülislamlık dönemi 1916'ya kadar sürdü. [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) ile anlaşmazlıkları şeyhülislamlıktan ayrılmasında rol oynadı. 12 Kasım 1916'da [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine atanmıştır. Sultan [VI. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) döneminde Adliye Nazırlığını üstlenen Hayri Efendi, 1. Dünya savaşı sonrasında [İstanbul'un İşgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) ile [Malta sürgünleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta_s%C3%BCrg%C3%BCnleri) arasında yer aldı. Rahatsızlanınca serbest bırakılarak, önce [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'ya, sonra da [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya geçti. Ankara'da [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'le görüştü. Görev teklifini rahatsızlığı nedeniyle kabul edemeyerek memleketi Ürgüp'e gitti ve 7 Ağustos 1922'de [Ürgüp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crg%C3%BCp)'te öldü. Bir defa başbakanlık yapan [Suat Hayri Ürgüplü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suat_Hayri_%C3%9Crg%C3%BCpl%C3%BC) ile milletvekilliği yapan [Münip Hayri Ürgüplü](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnip_Hayri_%C3%9Crg%C3%BCpl%C3%BC)'nün babasıdır. Ürgüp Cami-i Kebir (Merkez Karamanoğlu Camii) bahçesindeki aile kabristanına gömülmüştür. [^1]: Şeyhülislam Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi'nin Meşrutiyet, Büyük Harp ve Mütareke Günlükleri, İş Bankası Kültür Yayınları.