# Üç Tarz-ı Siyâset

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7_Tarz-%C4%B1_Siy%C3%A2set
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Üç Tarz-ı Siyâset, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9C%C3%A7_Tarz-%C4%B1_Siy%C3%A2set (CC-BY-SA-4.0)

**Üç Tarz-ı Siyaset**, [Yusuf Akçura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ak%C3%A7ura)'nın ilk defa 1904'te [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de *Türk* adlı gazetede yayımlanan, bir tez niteliğinde yazılmış makalesi.

Makalede Akçura, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne güç kazandırmak için takip edilen farklı yaklaşımları analiz etmiş; bu fikirlerin birbiriyle ilişkilerini, bağlantılarını ortaya koyarak değerlendirmiştir. Yazarın makalede ele aldığı yaklaşımlar "bir Osmanlı milleti oluşturmak", "İslam inancına dayalı bir devlet kurmak" ve "ırk temelli bir Türk siyasal ulusçuluğu oluşturmak"tır.[^1] [Osmancılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k), [İslamcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slamc%C4%B1l%C4%B1k) ve [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) olarak adlandırdığı bu yaklaşımların üçüne birden "*Üç Tarz-ı Siyaset"* demiştir. Makalede bu üç yaklaşımın yanı sıra dönemin Osmanlı yöneticilerini ve aydınlarını etkileyen [Batıcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k) fikrini ele almıştır.[^2]

Akçura'nın [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan)'da tamamladığı makale, ilk olarak yakın arkadaşı [Ali Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal) tarafından Kahire'de çıkarılan *Türk* gazetesinin 24, 25 ve 26. sayılarında yayımlandı ve dönemin aydınları arasında birçok tartışma başlattı. Üç Tarz-ı Siyaset makalesine aynı gazetede tepkiler yer aldı. İlk olarak gazetenin baş yazarı Ali Kemal Bey *Cevabımız* başlıklı bir eleştiri yazısı yayımladı; Akçura'yı hayalperest olmakla, tarihi yanlış aktarmakla ve gerçekleri görmemekle suçladı.[^3] Ardından [Ahmet Ferit Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ferit_Tek) *Bir Mektup* başlıklı yazı ile Akçura'nın eseri hakkında görüş bidirdi. Akçura'nın Üç Tarz-ı Siyaset'i, gazetede cevap olarak yayımlanan eleştiri ve Ahmet Ferit Bey'in Bir Mektup başlıklı yazısı Kahire'de bir risale olarak basılmış; Aynı risale 1912 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da da basılmıştır.[^4]

Akçura, ele aldığı her üç yaklaşımın önce tarihçesini paylaşmış; ardından faydası ve uygulanabilirliğini değerlendirmiştir. Osmanlıcılık hareketinin, uygulanabilir olmadığına kanaat getirmiş, İslamcılık ve Türkçülük hareketlerini ise birbirine benzer olarak görmüş; Türkçülük hareketini daha uygulanılabilir bulmakla birlikte bu iki yaklaşım arasında net bir şekilde tercih yapmamıştır.[^5]

## Ayrıca bakınız

- [Ülkücülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Clk%C3%BCc%C3%BCl%C3%BCk)

## Dış bağlantılar

- [Üç Tarz-ı Siyaset](https://web.archive.org/web/20160304191201/http://www.ata.boun.edu.tr/htr/documents/311_8/dusunurler/yusuf%20akcura/Akcura,%20Yusuf_%20Uc%20Tarzi%20Siyaset.pdf), Türk Tarih Kurumu Yayınları, 3. baskı 1991
- [Üç Tarz-ı Siyaset](https://ws1.turcademy.com/ww/webviewer.php?doc=17772), Türk Tarih Kurumu Yayınları, 7. baskı, 2016

[^1]: Aras, Kadir. Yusuf Akçura. (2019). Üç Tarz-ı Siyaset. (Ed.) Fuat Uçar. İstanbul: Salon Yayınları. 27 Mart 2022, s. 266-269. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/69105/1057834>
[^2]: Özçelik, M. Hakan. Yusuf Akçura'nin Üç Tarz-I Siyaseti Makalesi Üzerine Düşünceler. 1 Ocak 2015, s. 155-168. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/abmyoder/issue/46669/585181>
[^3]: Aras, Kadir. Yusuf Akçura. (2019). Üç Tarz-ı Siyaset. (Ed.) Fuat Uçar. İstanbul: Salon Yayınları. 27 Mart 2022, s. 266-269. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/69105/1057834>
[^4]: Aras, Kadir. Yusuf Akçura. (2019). Üç Tarz-ı Siyaset. (Ed.) Fuat Uçar. İstanbul: Salon Yayınları. 27 Mart 2022, s. 266-269. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/69105/1057834>
[^5]: Aras, Kadir. Yusuf Akçura. (2019). Üç Tarz-ı Siyaset. (Ed.) Fuat Uçar. İstanbul: Salon Yayınları. 27 Mart 2022, s. 266-269. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/69105/1057834>
