# Özbekistan tarihi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan_tarihi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Özbekistan tarihi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96zbekistan_tarihi (CC-BY-SA-4.0)

![Özbekistan haritası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/78/Uz-map.png)
*Özbekistan haritası (Central Intelligence Agency, public-domain)*

**Özbekistan tarihi** güçlü olduğu denli çeşitli hanedan ve imparatorlukların yükseliş ve çöküşleri nedeniyle ülkenin iskânında değişiklik yaratan önemli göçlere tanık olmuştur. [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan), [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'nın merkezinde, bozkırların, çöllerin ve dağların arasında, büyük ulaşım ve ticaret yollarının kavşağında yer alıyor. [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) bu göç zincirinin son halkasındandır. Hâlihazırda, bölgenin en yoğun nüfuslu bağımsız ülkesi olan Özbekistan, süper güçler safında yer almak ve oluşturmakta olduğu öz kimliğini sağlamlaştırmaya çalışmaktadır.[^1][^2]

## Tarih öncesi

![MÖ 6.-3. yüzyıla ait bir Harezm freskinin parçası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/76/4F4D_1~1.JPG)
*MÖ 6.-3. yüzyıla ait bir Harezm freskinin parçası (Неизвестный художник. Frescoe from Kazakly-Yatkan (Akcha-Khan Kala) \[1\] \[2\] 41°49′41″N 60°43′09″E  /  41.828103°N 60.719075°E  / 41.828103; 60.719075 ., public-domain)*

Son genetik araştırmalar Özbekistan'daki ilk insan yerleşimlerinin ile yıl önceye dayandığını göstermektedir, bu da bölgenin, en eski yerleşim birimlerinden olduğunu kanıtlamaktadır. Mamafih arkeolojik buluntular bu insan varlığının [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika) ve [Avustralya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avustralya) bölgelerine kıyasen parsellenmiş olduğunu göstermektedir. Bazı araştırmalar bölgeyi daha sonra [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa), [Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya) ve [Kuzey Amerika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Amerika)'da yaşayacak halkların kaynak noktası olarak tanımlamıştır. Bu bölge aynı zamanda [Hint-Avrupa Dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Avrupa_dil_ailesi)'nin menşei sayılmaktadır.[^3]

## Tunç Çağı

2200 ile İÖ. 1700 yılları arasında, Özbekistan ve [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'ın Güneyinde [tunç çağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tun%C3%A7_%C3%87a%C4%9F%C4%B1)'nın oldukça ileri bir urgarlığı mevcuttu. Söz konusu uygarlık [Baktriya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baktriya) margiyana uygarlığı veya Oxus uygarlığı ([Ceyhun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceyhun)) olarak bilinir. [İndus Vadisi Uygarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ndus_Vadisi_Uygarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla ilişki hâlindeydi ve bugün tamamen yok olmuş, Hint-Avrupa kökenli olmayan yerleşik halkın, Batı [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'dan gelen [Hint-Aryan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Aryanlar)larla karışmış olması sivrilen özelliğidir.

[^1]: Stebleva I.V. K rekonstruktsii drevnetyurkskoy religiozno-mifologicheskoy sistemy. // Tyurklogicheskiy sbornik 1971 goda.- Moskva, 1972, p.213-214.
[^2]: Klyashtornyy S.G., Savinov D.G. Stepnyye imperii drevney Yevrazii. SPb.: Filologicheskiy fakul'tet Sankt Petersburg, 2005.
[^3]: Smirnova O. I., Svodnyy katalog sogdiyskikh monet. Moscow, 1981, p.59.