# Özbek Camii
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Camii
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Özbek Camii, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96zbek_Camii (CC-BY-SA-4.0)
- **Görüntü:** جامع الأزبك.jpg
- **Mimari tarz:** Osmanlı; İslam
- **Konum:** Bağdat, Irak
- **Tamamlanma:** 17. yüzyıl
- **Kubbe sayısı:** 1
- **Minare sayısı:** 1
**Özbek Camii** (جامع الأزبك), [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'ın başkenti [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta bulunan bir [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)dir. Cami, 17. yüzyılda inşa edilmiş olup [Er-Rusafe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Er-Rusafe) ilçesinde yer almaktadır ve mimarisi ve tarihiyle öne çıkmaktadır. Cami ayrıca Bağdat'a göç eden ve orada yaşayan [Özbek halkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler)yla olan bağlantısı nedeniyle de eşsizdir.[^1][^2] Şeyh Celal el-Hanefi aynı zamanda 1930'ların sonlarında imamı ve vaiziydi.
## Tarihçe
*Caminin eski dış cephesi, 1917-1919. (public-domain)*
Caminin inşası, [Buhara Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) emiri [Abdülaziz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz_Han_%28Buhara%29)'ın, 1650'de [Hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac) yolculuğu sırasında Bağdat'ta vefat eden amcası Kuli Han'ın türbesi üzerine inşa ettirdiği 1682 yılına dayanır. Kardeşi [Sübhan Kuli Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCbhan_Kuli_Han)'ın 1680'de tahta çıkmasından iki yıl sonra, Abdülaziz amcasının yanında olmak için camiye yerleşti. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahı [IV. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad) döneminde, birçok [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) göç etmeye ve Bağdat'a yerleşmeye başladı ve cami, o dönemde şehirde yaşayan ve bıçak bileme mesleğini icra ettiği bilinen Özbek halkının toplanma merkezi olarak tanındı. Cami, 1818'de camiyi yenileyen ve caminin de dikkat çekmesini sağlayan küçük bir minare yaptıran [Memlük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk) hükümdarı [Bağdatlı Davut Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdatl%C4%B1_Davud_Pa%C5%9Fa) döneminde düşüşe geçti. Camide ayrıca Davut Paşa tarafından kurulan bir yargı medresesi de bulunmaktadır.[^3][^4][^5]
1917'de, Britanya askerleri Bağdat'a girdiklerinde hastaneyi kaldırdıklarında cami değişikliğe uğradı. Cami daha sonra 1961'de eski Savunma Bakanlığı'nın genişletme çalışmaları sırasında lider [Abdülkerim Kasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClkerim_Kas%C4%B1m) zamanında yıkıldı ve şimdiki haliyle yeniden inşa edildi.[^6] Yıkılmasından kısa bir süre önce, medresedeki öğretim kaldırıldı ve son öğretmen Şeyh Salim bin Mustafa oldu. Cami daha sonra lider için bir sığınak haline geldi. Kasım'ı deviren 1963 [Ramazan Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan_Devrimi) sırasında Kasım, tutuklanıp idam edilmeden önce camide bir gece geçirdi.[^7] Günümüzde cami Sünni Vakıf Ofisi tarafından bakılıyor ve [El-Ahmediye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-Ahmediye_Camii) yakınındaki El-Meydan Meydanı'nda yer almaktadır.[^8]
Özbek Camii'nin ileri gelenleri arasında 1930'ların sonlarında imam ve vaiz olan Şeyh [Celal el-Hanefi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Celal_el-Hanefi) ve bu camide halka açık dersler veren İslam hukukçusu ve alimi [Abdülkerim Zeydan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClkerim_Zeydan) vardı.[^9]
## Mimarisi
Mevcut cami, yeniden inşa edilmeden önceki halinden farklı görünmektedir ve artık küçük bir minare içermemektedir.[^10] Caminin iki minaresi bulunmaktayken, günümüzde sadece tabanı kalan ve Bağdat'taki en küçük minare olmasıyla dikkat çeken eski minare ve caminin çatısında bulunan ince bir minare olan yeni minare kalmıştır.[^11] Minarenin yanında yüksek bir kubbe bulunmaktadır.[^12]
## Bibliyografi
- [''History of modern Baghdad Mosques''](https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB%D8%A9-pdf) (2023) by Yunis al-Samarrai
[^1]: جامع ألأزبك في بغداد بناه أمير أوزبكستان وجدده الوالي داود باشا وكان ملجاً لعبد الكريم قاسم. 5 Nisan 2019.
[^2]: History of Baghdad Mosques and their Antiquities - Authored by Mahmoud Shukri Al-Alusi
[^3]: جامع ألأزبك في بغداد بناه أمير أوزبكستان وجدده الوالي داود باشا وكان ملجاً لعبد الكريم قاسم. 5 Nisan 2019.
[^4]: History of Baghdad Mosques and their Antiquities - Authored by Mahmoud Shukri Al-Alusi
[^5]: الگاردينيا - مجلة ثقافية عامة - بغداد الرشيد مدينة الجوامع والمساجد / الحلقة الأولى. www.algardenia.com.
[^6]: جامع ألأزبك في بغداد بناه أمير أوزبكستان وجدده الوالي داود باشا وكان ملجاً لعبد الكريم قاسم. 5 Nisan 2019.
[^7]: جامع ألأزبك في بغداد بناه أمير أوزبكستان وجدده الوالي داود باشا وكان ملجاً لعبد الكريم قاسم. 5 Nisan 2019.
[^8]: ضمن حملته لإعادة إعمار بيوت الله وتأهيلها.. الدكتور سعد كمبش يتفقد عددا من المساجد في منطقة الميدان ببغداد. ديوان الوقف السني, 28 Eylül 2020.
[^9]: عبد الكريم زيدان. www.aljazeera.net.
[^10]: الرواس, بهاء الدين محمد مهدي الخزامي/الصيادي. واردات الغيب. Dar Al Kotob Al Ilmiyah دار الكتب العلمية, 1 Ocak 2020.
[^11]: History of modern Baghdad Mosques by Yunis al-Samarrai
[^12]: The history of the Baghdad hospice and the Sufi sheikhdom in the Ottoman era, 2014.