# Ömer Ziyâeddin Dağıstânî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Ziy%C3%A2eddin_Da%C4%9F%C4%B1st%C3%A2n%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ömer Ziyâeddin Dağıstânî, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96mer_Ziy%C3%A2eddin_Da%C4%9F%C4%B1st%C3%A2n%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/%C3%96mer_Ziya%C3%BCddin.jpg) * (The original uploader was Mehmettorun at Türkçe Vikipedi ., public-domain)* - **Makam:** Nakşibendi Şeyhi; Gümüşhanevi Dergahı Lideri - **Öncegelen:** Safranbolulu İsmail Necati - **Sonragelen:** Tekirdağlı Mustafa Feyzi - **Doğum tarihi:** 1849 - **Ölüm tarihi:** 30 Kasım 1920 - **Doğum yeri:** Dağıstan Oblastı, Rus İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı Devleti - **Dini:** İslam **Ömer Ziyaüddin ed-Dağıstanî** ([Avarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarca) ГIумар-хIажи Зиявудин Дагъистани; d. 1849, [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) - ö. 30 Kasım 1920 [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), İslam âlimi, yazar, din adamı, vaiz, [Nakşibendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik) şeyhi. ## Yaşamı [Hicri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 1266, Miladi 1849 yılında [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'da Çerkay'a bağlı Miatlı köyünde dünyaya gelmiştir. Babası [Ulema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema)'dan [Müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris) Abdullah Efendi olup, kökenleri Dağıstanlı [Avarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar_%28Kafkasya_halk%C4%B1%29)'dandır. [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a), [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ve [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a)dan başka, [Türk lehçeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) uzmanıdırlar. İlk tahsiline babasından ders görerek başlar. Gençlik yıllarına geldiğinde [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar)la [Şeyh Şamil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_%C5%9Eamil) arasında 1825'lerden beri devam eden mücadelelere iştirak eder. Şeyh Şamil'in oğlu [Gazi Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın maiyetinde [Kafkas Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde Ruslar'a karşı yıllarca savaşır.[^1] O sıralar yirmi yaşlarındadır. Savaş sona erince [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) grubu [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne göç eder. Böylece Ömer Ziyâüddîn Efendi de İstanbul'a yerleşir. Son eşi Hafize Hanım'dan sekiz çocuğu olmuştur. Soyu hayatta olan beş çocuğu ile devam etmiştir. İlk üç hanımından doğan çocukları yaşamamıştır.[^2] Hukuk profesörü Yusuf Ziya Binatlı'nın (1914-1998) babasıdır.[^3] ## Gümüşhanevi Dergahı [Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Ziya%C3%BCddin)'ye [intisab](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ntisab) eder. Aynı yıl [şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam)lığa takdim ettiği "Tecvîd-i Umûmî" isimli eseriyle taşra uleması olur.[^4] Ömer Ziyaüddin ed-Dağıstanî'nin asıl adı Ömer'dir. Hocası Gümüşhânevî kendisini, "Sana Ziyâüddîn adını veriyorum, isminle muammer ol!" diyerek taltif etmiştir.[^5] Yine hocası kendisine "Hâfız Ömer!" diye hitab etmesi üzerine, gece-gündüz demeden kendi kendine çalışarak altı ayda [hafız](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2f%C4%B1z)lıgını tamamlamıştır.[^6] [Kur'ân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ı ezberlediği gibi, ikiyüzbin hadisi de râvî zinciriyle beraber ezberlemiştir. Ömer Ziyaüddin, 1919 senesinde [Gümüşhanevi Dergahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9Fhanev%C3%AE_Derg%C3%A2h%C4%B1) [şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh)lerinden [İsmail Necati Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Necati_Efendi)'nin vefatı üzerine dergahın üçüncü halifesi olarak [postniş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Postni%C5%9F)in olmuş, [irşad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irshad) görevini üstlenmiştir. Bu arada Râmûzül-Ehàdîs adlı hadis kitabını da okutmaya devam etmiştir. [Sultan Vahdettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Vahdettin)'in bizzat gelip yaptıkları şeyhülislamlık teklifini 'işgal altında bulunan bir memlekette fetvâ makâmı işgal edilmezî' diyerek kabul etmemişlerdir. ## Müderrislik Dönemi Tahsilini tamamlayıp [icâzet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0cazet) aldıktan sonra Aralık 1878'de [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) ikinci Ordu Alay Müftülüğü'ne tayin edilir. Eylül 1892 tarihine kadar on dört sene bu vazifeyi îfâ eder. Haziran 1893 - Mayıs 1901 seneleri arasında [Malkara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malkara) kadılığı vazifesinde bulunur. 1903'te Kudüs mevleviyetine, ertesi yıl Malkara kadılığına tayin olunur. Malkara kadılığı vazifesinde iki yıl kaldıktan sonra, 1906 senesinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a yerleşir. 1908'de saltanat ve hilafeti savunan "Hadîs-i Erbaîn fî Hukûki's-Selâtîn" adlı eserini neşreder. Uzun süre sonunda, önce 5 Ağustos 1919'da Dârü'l-Hilâfeti'l-Aliyye Medresesi hilâfiyat (tartışma ve münakaşa yoluyla, karşı fikri çürütme), sonra da 27 Ekim 1920'de yine aynı medresenin [Hadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadis) dersi [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)liğine tayin edilmiştir. ## Sürgün Dönemi 1909 senesinde 31 Mart Vak'asına karıştığı, [İttihâd-ı Muhammedî Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttih%C3%A2d-%C4%B1_Muhammed%C3%AE_Cemiyeti) ve [Derviş Vahdetî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F_Vahdet%C3%AE) ile ilgisi olduğu iddiasıyla Dîvân-ı Harb-ı Örfî tarafından müebbet hapse mahkûm edilir. Cezası bir süre sonra sürgüne çevrilerek [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye gönderilir ve orada yedi ay kalır.[^7] Bu arada [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) [Hidiv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hidiv)i [Abbas Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abbas_Hilmi_Pa%C5%9Fa) ile tanışır ve himayesine girer. Böylece Ömer Ziyâüddîn, [Müntezeh](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCntezeh) sarayına yerleşir. Abbas Hilmi Paşa'nın saray hocalığını ve imamlığını yapar. Burada yaklaşık on yıl kalırlar. Bu sırada [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) devam etmektedir. Bir ara Mısır'da [İngilizler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) tarafından hapse atılır.[^8] 14 Nisan 1912'de çıkan genel af üzerine, [Şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam)lığa müracaat ederek vazife taleb etmiş, fakat talebi reddedilmiştir.[^9] ## Ölümü Ömer Ziyaüddin, 30 Kasım 1920 Perşembe günü yetmiş üç yaşlarında iken dergahta vefat etmiş, naaşı [Süleymaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii)'nde kılınan cenaze namazının ardından aynı camiinin haziresine defnedilmiştir.[^10] ## Eserleri [Hadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadis), [Siyer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyer), [Fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h), [Tecvid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tecvid), [Kıraat](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1raat), [Tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) gibi, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e), [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Avarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarca) başta olmak üzere [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) dillerinde pek çok eseri bulunmaktadır.[^11] [Lezgi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lezgiler) dili ile yazılmış [Mevlid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlid)-i Şerîf'i bin beyitliktir. Dağıstan yöresinde [Süleyman Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi)'nin Mevlid'i gibi meşhur olmuştur.[^12] Şâirlik tarafı baskın olan Ömer Ziyâüddîn'nin Şeyh Şamil'in kabilesinin dili ile yazılmış Kısâs-ı Enbiya adlı manzum eseri Dağıstan'da, Mevlid, Mi'rac ve Mu'cizat isimli eserleri de Edirne'de basılmıştır.[^13] "Fetevâ-yı Ömeriyye bi-Tarikatil-Aliyye" adlı eseri Seha Neşriyat tarafından neşredilmiştir.[^14] **Diğer eserleri şunlardır:** - Sünen-i Akvâli'n-Nebeviyye mine'l-Ehâdîsi'l-Buhâriyye - Zübdetü'l-Buhârî - Es'ile ve Ecvibe fî İlmi'l-Hadîs - Et-Teshilatü'l-Atire fi'l-Kıraati'l-Aşere, - Metn-i Akâid Tercemesi - Adâbu'l-Kur'ân, - Mevhibe-i Bârî Terceme-i Buhârî, - Mu'cizât-ı Nebeviyye, - Zübdetü'l-Buhârî Tercemesi, - Zevâidü'z-Zebidî, - Mir'ât-ı Kanûn-i Esâsî.[^15] [^1]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^2]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^3]: Arşivlenmiş kopya. [^4]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^5]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^6]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^7]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^8]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^9]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^10]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^11]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^12]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^13]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^14]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz. [^15]: Dervişan Dergisi - Hülya Yılmaz.