# Öksökö

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96ks%C3%B6k%C3%B6
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Öksökö, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96ks%C3%B6k%C3%B6 (CC-BY-SA-4.0)

**Öksökö**, Türk ve Altay mitolojisinde çift başlı kartal. Türklerde önemli bir mitolojik öğedir.

## Özellikleri

Tanrı'nın güçlü bir bekçisidir. Çift başlı kartal Selçuklu Devleti'nin bayrağında ve armalarında yer almıştır. Günümüzde Arnavutluk bayrağında da bu simge vardır. Ölümsüzlük suyunu içtiği söylenir. [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) Simurg (Kuş) sözcüğünün Semrük olarak değişerek eşanlamlı kullanıldığı da görülür. [Çift başlı kartal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ift_ba%C5%9Fl%C4%B1_kartal) motifine; eskiçağlarda [Sümerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerler) ve Hititlilerde rastlanır. Sümerler'de Lagaş kentinin simgesi çift başlı kartaldır. Onlardan; Akadlara, Asurlulara, Sasanilere ve Bizanslara geçer. Aynı zamanda Hititlilerde, Büyük krallık döneminde Hattuşa, [Alacahöyük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alacah%C3%B6y%C3%BCk) ve Yazılıkaya'daki kabartmalarda, yine çift başlı kartal görülür. Anadolu'da durum böyle iken; Orta Asya'da [Şamanizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamanizm)’e göre yer ile göğün arasındaki çelik kapıyı kartal tutar. İnsanlara gökyüzü ve yeryüzü yolculuklarında; refakât eden varlıklar, kuş şeklindedir. Kartal kuşlar arasında, ululuk ve yükseklik timsalidir. Bu yüzden; Türkler; kılıç kabzalarında, çift başlı kartal figürü kullanmışlardır. Günümüzde Türk Polis Teşkilatının armasında yer alır.

Kırgız mitolojisindeki gök kuşu ile Öksökö'nün aynı kuş olduğu düşünülmektedir. Gök kuşu, Kırgız inancına göre gece ve gündüzün oluşumundan sorumludur.[^1]

## Devlet Kuşu

Osmanlı tarihinde bilinen "Hümayun" teriminin, "Umay (Humay) adıyla ilgili olduğu düşünülür. Hakimiyetin göklerden geldiğine, Tanrı vergisi oluğuna dair eski mitolojik inancın izleri, halk arasında "Hüma" yani devlet kuşuyla ilgili dolaşan söylentilerde korunmuştur. Çok yaygın olan bir inanışa göre de "Devlet Kuşu" veya "Şahlık Kuşu" denilen "[Hüma Kuşu](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCma_ku%C5%9Fu)"nun gölgesinin bir insanın başı üzerine düşmesi, o insanın dünyada çok bahtiyar biri olacağının, taç giyeceğinin ve hakimiyete ulaşacağının işareti sayılırdı. Bu inanç Azerbaycan hikâye ve efsanelerinde, "Devlet Kuşu"nun uçurulması ve omzuna oturduğu insanın padişah seçileceği şeklinde yaşamaktadır. Onun bahtiyarlık ve mutluluk sembolüne dönüşmesi ise benzer bir olaydır.[^2]

## Etimoloji

Ök “Ana, Yaratıcı” ve Sökö “Söken” veya Sük/Sök “Kemik, Soy”. Moğolca Ögsöh sözcüğü tırmanmak ve yükseğe çıkmak anlamları[^3] taşır.

## Ayrıca bakınız

- [Züzülö](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCz%C3%BCl%C3%B6)
- [Garuda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garuda)
- [Türk mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_mitolojisi)

## Dış bağlantılar

- [Türk Mitolojisi ve Sonsuz Gökyüzü](http://turk-mitolojisi.blogspot.com/2010/08/turkler-ve-sonsuz-feza-gokyuzu.html)
- [Öksökö - Hayali Kişilikler Ansiklopedisi](http://new.bestiary.us/eksekju)

[^1]: Kırgız Mitlerinde Gece İle Gündüzün Oluşumu. UluKayın, 29 Eylül 2021. <https://ulukayin.org/kirgiz-mitlerinde-gece-ile-gunduzun-olusumu/>
[^2]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi
[^3]: Mongolian Dictionary, Andras Rajki ("ögsöh"). <http://www.freeweb.hu/etymological/Mongol.htm>