# Ögeday > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96geday > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ögeday, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96geday (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/YuanEmperorAlbumOgedeiPortrait.jpg/1280px-YuanEmperorAlbumOgedeiPortrait.jpg) * (public-domain)* - **Veraset:** Moğol İmparatorluğu naibi; 2. Moğol İmparatorluğu hanı - **Hüküm süresi:** 1229; 13 Eylül 1229 - 11 Aralık 1241 - **Önce gelen:** Tuluy Han; Cengizhan - **Sonra gelen:** Töregene Hatun; Güyükhan - **Eşi:** Borakçin; Töregene - **Çocukları:** Güyük Han; Huden; Hoçu; Horaçar; Haşi; Kadan; Melig - **Hanedan:** Börçigin (Ögeday Hanedanı) - **Babası:** Cengiz Han - **Annesi:** Börte Ujin - **Doğum tarihi:** 7 Kasım 1186 - **Doğum yeri:** Khentii, Moğolistan - **Ölüm yeri:** Moğol İmparatorluğu - **Dini:** Tengricilik **Ögeday** (Өгэдэй, 窩闊台; 7 Kasım 1186 - 11 Aralık 1241), [Moğol İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun ikinci [hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%28%C3%BCnvan%29) ve [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın üçüncü oğluydu. Babasının başlattığı imparatorluğun genişlemesini sürdürdü. 1186 yılında doğan Ögeday, [babasının iktidara gelmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han%27%C4%B1n_y%C3%BCkseli%C5%9Fi) sırasında birçok savaşta savaştı ve [Moğolların Harzemşah İmparatorluğu'nu işgalinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar%27%C4%B1n_Mo%C4%9Follar_taraf%C4%B1ndan_istilas%C4%B1) önemli roller üstlendi. ## Gençliği Ögeday 7 Kasım 1186'da Cengiz Han'ın üçüncü oğlu olarak dünyaya gelmiştir, annesi [Börte](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6rte)'dir. 17 yaşına geldiği zaman babasının Jamuka ile olan savaşlarından bir tanesinden ağır şekilde yaralandı ve savaş alanında kayboldu. Babası ve amcası olan [Borokhul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Borokhul) onu kurtarmaya muvaffak olmuştu. 1204'te Merkit kabilesinden olan [Töregene](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%B6regene_Hatun) ile evlendi.[^1] ## Büyük Han olması Cengiz Han, Harzemşah istilalarından önce başına bir şey gelirse önlem amaçlı tahtın varisini belirlemek istemişti. Cuci ve Çağatay'ın kavgaları sonunda ikisi anlaşarak Ögeday'ı varis gösterdiler, Cengiz Han bunu onayladı. 1227 yılında Cengiz Han öldü ve büyük oğlu Cuci'de babasından bir yıl önce ölmüştü. Tuluy, Moğol tahtında naip olarak göreve başlamıştı. 1229 Kurultayı kararlarında Ögeday, [Ulu Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan) seçildi. Çağatay ve Tuluy abilerini desteklemeye devam etti.[^2] ## Büyük Moğol istilalarının devamı ### Gürcistan ve Kafkasya istilaları *Ana madde: *[*Gürcistan ve Kafkasya'nın Moğollar tarafından istilası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan%27%C4%B1n_Mo%C4%9Follar_taraf%C4%B1ndan_istilas%C4%B1) Cormagon Noyan'ın komutasındaki ordu 1232'de Kafkasya'ya geri gelmişti. 1235 yılında Moğollar, [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence)'yi istila ettiler. Daha sonrasında [Erbil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erbil)'i kuşattılar. Erbil halkı Moğollara haraç vermeyi kabul edince Cormagon 1238 yılına kadar buraya dokunmadı. Günümüz Ermenistan topraklarının büyük bir bölümünü imha eden ordu, [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'e yöneldi ve aynı yıl burayı da aldı. Daha sonraları Lorhe'ye ilerlediler. Şehrin şahı Moğolların geldiğini haber alınca kaçmıştı ve bu zengin şehri Moğolların insafına bırakmıştı. Her ne kadar müdafaa da bulunduysalar da şehrin garnizonu, [Hasan Celalyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Celalyan_Hanedan%C4%B1), Moğol vassallığını kabul etmişti.[^3] 1240 yılında Cormagon güney Kafkasya'nın işgalini tamamlamıştı. Birçok Gürcü soylusu teslimiyetlerini bildirmişti. ### Orta doğu ilerleyişi *Ana madde: *[*Harzemşahların Moğollar tarafından istilası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harzem%C5%9Fahlar%C4%B1n_Mo%C4%9Follar_taraf%C4%B1ndan_istilas%C4%B1)* & *[*Celaleddin Harzemşah*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2leddin_Harezm%C5%9Fah) ![Ögeday'ın tahta geçişi (Raşit al-Din Hamadani, Cami’üt-Tevarih 'ten)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/CoronationOfOgodei1229.jpg/1280px-CoronationOfOgodei1229.jpg) *Ögeday'ın tahta geçişi (Raşit al-Din Hamadani, Cami’üt-Tevarih 'ten) (Rashid al-Din, public-domain)* Harzemşahlar Devletinin Cengiz Han tarafından imha edilmesinden ve [İndus Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ndus_Muharebesi)nden sonra Celaleddin Harzemşah büyük uğraşlar sonucu etrafında bir ordu toplamış ve bu orduyla kaybedilen toprakların yarısı kadarı tekrar elde edilmişti. Moğollar bunun haberini almışlardı fakat kendi içlerinde oluşan gelişmeler sonucu bunlarla uğraşırken buraya vakit ayıramadı. Ögeday'ın Ulu Han seçilmesinden sonra onun başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda Harzemşahların ortadan kaldırılması kararlaştırıldı. 1228 yılında Cormagon Noyan'ın başını çektiği Moğol ordusu ile Harzemşah ordusu İsfahan'da karşı karşıya gelmişti. Yapılan savaşta Moğollar zafer elde etmiş ve İran topraklarının tamamını Celaleddin'in elinden almıştı. Daha sonralarında Harzemşahlar devleti de Moğollar tarafından tamamen talan edilmişti. ### Jin hanedanlığının imhası *Ana madde: *[*Moğolların Çin istilaları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar%C4%B1n_%C3%87in_istilalar%C4%B1)* & *[*Moğol istilaları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_istilalar%C4%B1) 1230 yılının sonlarına doğru, [Jin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jin_Hanedan%C4%B1_%281115-1234%29) ordularının Moğollara karşı mağlubiyetleri sonun başlangıcıydı. Ögeday'ın bizzat başında bulunduğu ordu [Şanşi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ean%C5%9Fi)'ye ulaştı. [Tuluy Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuluy)'da bu sefere katılmıştı. [Fengxian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fengxian) şehri de bir müddet sonra Moğollar tarafından düşürüldü. Yaz ayının sonrasında Moğollar kuzeyden [Henan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Henan) şehrine saldırdılar ve Jin'in güney ile olan bağlantısını kopardılar. 1232'de Moğollar Jin İmparatorluğunun başkenti [Kaifeng](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaifeng)'i kuşatma altına aldılar. Ögeday kuşatmayı Noyanlarına bırakarak Karakurum'a döndü. Kısa süre sonra neredeyse Çin'in tamamı Moğolların eline geçti. ### Kore istilaları 1224 yılında bir Moğol kervanı Kore'de öldürülmüş ve Kore bir anda vergi ödemeyi bıraktı. Ögeday güvendiği komutanlarından biri olan Saritai'yi bölgeye yolladı. Ordunun görevi Kore'yi imparatorluğa bağlamaktı. 1231'de Moğolların Kore'ye gelmesi ile istila başlamıştı. [Goryeo Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koryo), Moğollara itaat etti ve vergi ödemeyi kabul etti. Fakat krallığın diktatörlerinden olan Choe U başkenti taşıyarak Moğollara karşı savaşmaya karar verdi ve Moğol işgal birliği komutanı Saritai'yi öldürmüştü. Daha sonralarında Danqu komutan olarak seçildi ve işgalin başına kondu. Moğol ordusunun acımasız ilerleyişi karşısında 1241 yılında bütün Kore işgale uğradı. ### Avrupa istilası Batu Han'ın emrindeki Moğol ordusu Doğu Avrupa'yı işgal etmek için harekete geçmişti. Rusya, Macaristan, Bulgaristan ve Polonya gibi devletler feci bir şekilde istilaya uğradı. [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28Orta_%C3%87a%C4%9F%29), Latin İmparatorluğu ve Avusturya'da bu istiladan nasibini almıştı. Güyük'ün oğullarından birisi Batu ile alay etmişti ve Moğol kampında anlaşmazlıklar baş gösterdi. Batu sonrasında Güyük'ü sert bir şekilde eleştirdi: "Ordundaki bütün askerlerinin gururunu kırdın...Sen Rusların orduna bu kadar sert olduğun için sana teslim olacağını mı düşündün?" Daha sonra Güyük Avrupa istilalarına dönerek görevine devam etti. Ögeday'ın oğlu [Kadan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadan) ise Transilvanya'ya ve Polonya'ya saldırıda bulundu. Her ne kadar Ögeday, Avrupa'nın Atlantik Okyanusuna kadarki kısmının işgali için izin verse de bu hiçbir zaman olmadı çünkü Ögeday'ın 1241'deki ölümü sonucu ordular Karakurum'a dönmek zorunda kaldı.[^4] ### Hindistan istilaları *Ana madde: *[*Hindistan'ın Moğollar tarafından istilası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan%27%C4%B1n_Mo%C4%9Follar_taraf%C4%B1ndan_istilas%C4%B1) Ögeday ilk olarak [Kunduz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kunduz_%28%C5%9Fehir%29) bölgesinin ele geçirilmesini emretmişti. 1241 kışında Moğollar [İndus Vadisini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ndus) tamamen aldı ve yönlerini [Delhi Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Delhi_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndaki [Lahor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahor)'a yönelttiler. Ancak seferin başındaki Moğol kumandanı şehre yapılan saldırıda ölmüştü. 30 Aralık 1241'de Moğollar şehirdeki bütün insanları öldürdüler. 1235 yılında bir Moğol kuvvetlerinin [Keşmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ke%C5%9Fmir)'e yönelik saldırıları olduğu düşünülüyor. ## Ölümü Ögeday Han'ın 1241 yılında zehirlenerek öldüğü rivayet edilir. ## Popüler kültürdeki yeri [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanmış olan [Diriliş "Ertuğrul"](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dirili%C5%9F_Ertu%C4%9Frul) dizisinde Ögeday Han, [Kaan Çakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaan_%C3%87ak%C4%B1r) tarafından canlandırılmıştır. ## Ailesi ### Eşleri - [Töregene Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%B6regene_Hatun) (Moğol İmparatorluğu naipliği yapmıştır.) - (Melig ve Kadanın annesi Ögedayın cariyesidir) - (Kırgız kökenlidir) ### Çocukları - [Güyük](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCy%C3%BCk) (Moğol Kağanı ve Avrupa seferine katılan 3 ögeday soylu prensten biridir) - [Kadan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadan) (Avrupa seferine katılan 3 ögeday soylu prensten biridir) - (Avrupa seferine katılan 3 ögeday soylu prensten biridir) [^1]: Moğolların Gizli Tarihi. [^2]: Moğol İmparatorluğu. Michael Prawdin. [^3]: Timothy May-Mongol Empire: Chormaquan and the Mongol Conquest of the Middle East. [^4]: Pow, Lindsey Stephen. Deep ditches and well-built walls: a reappraisal of the mongol withdrawal from Europe in 1242. 27 Eylül 2012.