# Çuvaşlar > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Flar > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çuvaşlar, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87uva%C5%9Flar (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Baptized_Chuvash_people.jpg) * (German Lokke, public-domain)* - **Grup:** Çuvaşlar; Чăваш - **Nüfus:** 2 milyon üzeri; 1.637.094; 22.305; 10.593; 10.074; 2.281; 2.242; 534; 1.204; 848; 542; 489; 357 - **Bölge:** Rusya; Kazakistan; Ukrayna; Özbekistan; Türkmenistan; Belarus; Letonya; Moldova; Kırgızistan; Gürcistan; Azerbaycan; Estonya - **Diller:** Çuvaşça-Rusça (2.Dil olarak) - **Dinler:** Ortodoks Hristiyan - **İlgili gruplar:** İdil Bulgarları **Çuvaşlar** (**Çăvaşsem**), Orta [Volga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volga) bölgesinde özerk [Çuvaşistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Fistan) Cumhuriyeti'nde yaşamakta olan, [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a) konuşan yaklaşık 2 milyon nüfuslu bir [Türk halkıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1). [Ortodoks Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) olan iki Türk halkından (diğeri [Gagavuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzlar)) biridir. ## Etimoloji "Çuvaş" etnoniminin kökeni ve anlamı üzerine kabul edilmiş evrensel bir karar yoktur. Bir varsayıma göre "Çuvaş", *Suvar* sözcüğünün [Şaz Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eaz_T%C3%BCrk%C3%A7esi)nden [Lir Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi)ne dönüşmüş şeklidir. Bir diğer teori ise Türk dillerinde ortak kullanımı olan "*yavaş*" sözcüğünden geldiği yönündedir. [Gerard Clauson](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gerard_Clauson)'a göre ise etnonim, bir dizi ses değişikliği ile [Tabgaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabga%C3%A7lar) sözcüğünden evrilmiş olabilir.[^1] ## Kökenler Çuvaşların milat yıllarında [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'dan [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa)'ya göç eden [Hunlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunlar), [Hazarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Peçenekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler), [Bulgarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar) gibi Türk toplulukları arasında yer aldıkları bilinmektedir.[^2] Bugün [Ön Bulgarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar)'ın konuştuğu [Ogur Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi)ni (Batı Türkçesi ya da([Batı Hunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunca))) konuşan tek halk olan Çuvaşların kökeninin Ön Bulgarlar dağıldıktan sonra bugünkü [İdil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil) bölgesine yerleşen [İdil Bulgarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil_Bulgar_Devleti)'ndan geldiği düşünülmektedir. 2-4. yüzyıllardan başlayarak bölgeye yerleşen çok sayıda Türk topluluğu ile birlikte bazı yerli [Fin-Ugor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fin-Ugor_kavimleri) halklarının da Türkleşip Çuvaşların etnik kökeninde yer aldıkları düşünülüyor.[^3] ## Tarih 1237 yılında [İdil Bulgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil_Bulgar_Devleti) devleti Moğol-Türk ordusu tarafından yıkılmıştır. Daha sonra aynı bölgede kurulan [Altın Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) devletinin sınırları bugünkü [Çuvaşistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Fistan) topraklarını kaplıyordu. 14. yüzyılda Altın Ordu devleti parçalanmaya başlamış, 15. yüzyıl sıralarında ise [Kazan Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) bugünkü Çuvaşistan topraklarını içine alıyordu. Daha sonra Kazan Hanlığı Rus çarı [Korkunç İvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._%C4%B0van) tarafından 1552'de yıkılmıştır. Çuvaş adına da ilk defa 15. yüzyılın ilk çeyreğinde, Rus kaynaklarında rastlanmaktadır.[^4] Bu tarihten sonra ellerindeki bütün topraklarını yitiren ve Ruslara haraç ödemek zorunda kalan yoksul Çuvaş köylüleri, daha önce uğraşmakta oldukları çiftçiliklerini bırakıp işçilik ve taşımacılık yapmaya başlamışlardır. İş arayan Çuvaşların bir bölümü de Türkiye'ye göç etmiştir.[^5] 1650 yılında Moskova ve Çuvaşistan birleşmiş, Çuvaşistan toprakları 17. yüzyılda [Simbirsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulyanovsk) ve [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan) eyaletleri arasında paylaşılmıştır.[^6] ![Çuvaşların Volga'daki kentsel ve kırsal yerleşimlere yerleşmesi %](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9_%D0%B2_%D0%9F%D0%A4%D0%9E_%D0%BF%D0%BE_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%B8_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D0%B2_%25.png/1280px-%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9_%D0%B2_%D0%9F%D0%A4%D0%9E_%D0%BF%D0%BE_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%B8_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D0%B2_%25.png) *Çuvaşların Volga'daki kentsel ve kırsal yerleşimlere yerleşmesi % (LandRussia, CC-BY-SA-4.0)* ### Hristiyanlaşma 9. yüzyılla birlikte ve daha sonra [Altın Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) devleti sıralarında çoğu müslüman olan Çuvaşlar, Rus egemenliği altına girdikten sonra hızla Hristiyanlaşmışlardır. Tatarların tersine Çuvaşların çoğu vaftiz olmuştur. Ruslar bu bölgede misyonerlik amacı ile İncil'i [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a)'ya çevirmeye çalışmış, misyonerlere Çuvaşça gramer eğitimi vermek amacıyla 1769'da ilk Çuvaşça gramer hazırlanmıştır. [Kazan Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_Federal_%C3%9Cniversitesi) "Doğu dilleri fakültesi" dil alanındaki çalışmalara öncülük yapmış, 1836'da V. P. Vishnevskiy'in gramer ve sözlüğü yayımlanmıştır. ### Çuvaş Cumhuriyeti 20. yüzyılın başlarında bugünkü Çuvaşistan bölgesinde hükûmet karşıtı gelişmelerin yaşanması ile birlikte 1917'nin Mart ayında [Şupaşkar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87eboksar%C4%B1)'da bir [Sovyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyet_halk%C4%B1) gücü oluşturulup 1918 yılının Mayıs ayında bütün Çuvaşistana yayıldı. Karşıt görüşler sivil savaş boyunca bu bölgede sürekli çatışma halindeydi ve sonunda [Bolşevikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C5%9Fevikler) kontrolü kazandı. Bunun sonucunda 24 Haziran 1920 tarihinde [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) içerisinde Çuvaş Özerk Bölgesi oluşturuldu. 1925'te de adı *Çuvaş Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti****ne (Çuvaş ASSR) dönüştürüldü.***[^7]*** 1990'dan sonra Sovyetler birliğinin dağılmasının ardına ***[***Rusya***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)*** içerisinde *****Çuvaş Cumhuriyeti***** adını aldı.*** ## Ayrıca bakınız - [Çuvaşistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Fistan) - [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a) - [Hıristiyan Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan_T%C3%BCrkler) [^1]: Clauson, Routledge, 2002, p. 23. [^2]: Emine Yılmaz, “Çuvaşlar ve Çuvaşça”, Türkler, c. 20, 110-118, Yeni Türkiye yay., Ankara2002. [^3]: A. N. Kurat 1949a: 782. [^4]: Türkler: "Çuvaşlar ve Çuvaşça", Yeni Türkiye yayınları.2002 [^5]: Sh. Akiner 1983: 71. [^6]: J. R. Krueger 1961: 8-10. [^7]: Sh. Akiner 1983: 71.