# Çubuk Bey > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ubuk_Bey > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çubuk Bey, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87ubuk_Bey (CC-BY-SA-4.0) - **Bağlılığı:** Büyük Selçuklu İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Rey, Büyük Selçuklu İmparatorluğu (tahmini) - **Ölüm tarihi:** 1095 (tahmini) - **Doğum tarihi:** ? - **Rütbesi:** Komutan - **Savaşları:** Malazgirt MuharebesiCülap Suyu MuharebesiAmid KuşatmasıMeyyafarikin KuşatmasıKurzahil Muharebesi; Harput'un Fethi; Arapgir'in Fethi; Eğin'in Fethi; Çemişgezek'in Fethi; Aden ve Yemen'in FethiRey Muharebesi (1095) **Çubuk Bey**, (ö. 1095), [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) emrinde bir komutan ve [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput) çevresinde kurulan ilk Türk beyliklerinden birisi olan [Çubukoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ubuko%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin kurucusu. [Malazgirt Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'nin ardından Anadolu'nun fethine memur edilen beylerden biriydi. [Kutalmış oğlu Süleymanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman_%C5%9Eah)'ı destekleyerek [Anadolu Selçuklularının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) [Antakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antakya)'daki hakimiyetini pekiştirmesine katkıda bulundu. 1085 yılında, kendisine [ikta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kta) edilen Harput'u fethederek merkezi [Palu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Palu) ve Harput olan Çubukoğulları Beyliği'ni kurdu. ## Yaşamı Türkmen kökenli olan Çubuk Beyin hayatının ilk yılları hakkında bilgi bulunmamaktadır.[^1] Kayıtlarda [Artuk Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuk_Bey)'in hizmetinde görülmeye başlaması nedeniyle, 1071 yılı sonrasında Artuk Bey önderliğinde [Kızılırmak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l%C4%B1rmak)'ın ilerisine geçerek akınlarda bulunan beyler arasında yer aldığı düşünülmektedir.[^2] 1083'te Artuk Bey'in [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan) [Melikşah'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah) huzuruna gitmesi sonrasında, [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) Emiri Şerefüddindevle Müslim'in [Harran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harran)'ı kuşatması esnasında Harranlılar yardıma gelmesi halinde şehri teslim edecekleri haberi yollaması üzerine harekete geçmiş ancak Cülap Suyu yakınlarında Müslim tarafından yenilgiye uğratılınca geri çekilmek zorunda kalmıştır.[^3] 1084 yılında Artuk Beyle birlikte [Amid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amida_%28Mezopotamya%29) kuşatmasına katıldı. Musul Emiri Şerefüddindevle Müslim himayesindeki şehrin güç durumda olmasına rağmen, Ağustos ayında Fahruddevle'nin Şerefüddindevle ile barış yapmaya çalışması nedeniyle ganimetten mahrum kalacak Türkmen atlılarının isyanı sonrası onlara liderlik ederek, Fahruddevle'nin barış görüşmelerine aykırı şekilde Amid surları önündeki Musul Emiri Şerefüddindevle Müslim'in ordusuna baskın düzenleyerek büyükçe ganimet elde etti. Artuk Bey'in Büyük Selçuklu Devletine hizmetten ayrılması sonrasında Fahruddevle ile birlikte [Meyyâfârikīn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan) kuşatmasına katıldı. Kuşatma devam ederken Artuk Bey'in [Anadolu Selçuklularının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) hükümdarı [I. Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman_%C5%9Eah)'la mücadelesinde, Artuk Bey ile müttefik olan Şerefüddindevle Müslim'in yanında Antakya üzerine düzenlenen sefere katılan Çubuk Bey, 20 Haziran 1085'te Halep yakınlarında meydana gelen [Kurzahil Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurzahil_Muharebesi)nde Müslim'in yanından ayrılarak Süleyman Şah'ın tarafına geçmiştir.[^4] Bu muharebenin akabinde yeniden Meyyâfârikīn kuşatmasına katılmış ve şehrin ele geçmesi akabinde de Ağustos 1085'te Meyyâfârikîn şahneliğine atanmıştır. Bir süre sonra da [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput) civarı kendisine ikta edilerek buranın fethiyle görevlendirilmiştir.[^5] Çubuk Bey 1086/87 gibi [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput)'u ele geçirdikten sonra [Eğin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemaliye), [Arapgir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arapgir), [Çemişgezek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emi%C5%9Fgezek) kaleleri ile [Palu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Palu)-[Genç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gen%C3%A7%2C_Bing%C3%B6l) dolaylarına kadar olan bölgeleri hakimiyet altına olarak Harput merkezli beyliğinin temellerini atmıştır. İbnül'l Esir, Çubuk Bey'in [Harput Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput_Kalesi)'nin yakınlarındaki kalenin komutanı olan Efrenci'den (Normandiyalı Herve?) günümüzde neresi olduğu bilinmeyen kaleyi alması ve Efrenci'yi öldürterek onun eşkıyalıktan kazandığı büyük miktardaki servete sahip olmasından bahsetmiştir.[^6] 1092 senesine gelindiğinde [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'a giderek Melikşah tarafından [Aden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aden) ve [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'in fethi için Sa‘düddevle Gevherâyin ile birlikte görevlendirildi. [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de Melikşah adına hutbe okutulmasının akabinde Yemen ve Aden'de Selçuklu otoritesinin sağlanmasında rol oynadı.[^7] 12. yüzyıl tarihçisi [İbnü'l Ezrak](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27l-Ezrak)'ın kayıtlarında geçen, [Tutuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tutu%C5%9F)'un daha önce Meyyâfârikīn işleriyle ilgilenmesi için görevlendirdiği ancak kendisine ihanet eden Ebû Tahir bin el-Anbarî üzerine harekete geçmesi üzerine Ebû Tahir'in 25 Kasım 1094'te şehirden kaçarak Harput'a sığındığı, o sırada Çubuk Bey'in Harput'ta olmaması nedeniyle Tutuş tarafından Çubuk Bey'in kız kardeşine Ebu Tahir'in teslim edilmemesi halinde Çubuk Bey'in idam edileceğini söylemesi hadisesinden yola çıkarak Çubuk Bey'in o sırada hayatta olduğu hatta Tutuş'un ordusunda yer aldığı düşünülmektedir. Çubuk Bey'in Tutuş'un ordusunda yer alması halinde de 26 Şubat 1095'te [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey) yakınlarında Tutuş ile [Berkyaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk) arasında yaşanan muharebesinde ölmüş olabileceği değerlendirilmektedir.[^8] [Çubuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ubuk%2C_Ankara) ilçesinin adının kesin olmamakla birlikte Çubuk Bey'den geldiği, ilçenin eski isminin de Çubukabad olmasının da bu iddiayı desteklediği yönünde görüşler bulunmaktadır. [^1]: Öğün Bezer, Gülay. Harput'ta Bir Türkmen Beyliği Çubukoğulları. Türk Tarih Kurumu, 1997, s. 67-92. [^2]: Çelik, Aydın. İlk İslam Fetihlerinden Beylikler Dönemine Harput-Geçmişten Geleceğe Harput Sempozyumu (Editör:Enver Çakar). isamveri.org, 2013, s. 550. [^3]: Yinanç, Mükrimin Halil. Türkiye Tarihi Selçuklular Devri I. Cilt (Yayına Hazırlayan:Refet Yinanç). Türk Tarih Kurumu, 2013, s. 93,101,102. [^4]: Sevim, Ali. Ünlü Selçuklu Komutanları Afşin, Atsız, Artuk ve Aksungur (2. Baskı). Türk Tarih Kurumu, 2011, s. 66. [^5]: Öğün Bezer, Gülay. Harput'ta Bir Türkmen Beyliği Çubukoğulları. Türk Tarih Kurumu, 1997, s. 67-92. [^6]: Yinanç, Mükrimin Halil. Türkiye Tarihi Selçuklular Devri I. Cilt (Yayına Hazırlayan:Refet Yinanç). Türk Tarih Kurumu, 2013, s. 93,101,102. [^7]: Özaydın, Abdülkerim. Melikşah. islamansiklopedisi.org.tr, 2004, s. 54-57. [^8]: Öğün Bezer, Gülay. Harput'ta Bir Türkmen Beyliği Çubukoğulları. Türk Tarih Kurumu, 1997, s. 67-92.