Çorlulu Ali Paşa Medresesi

Çorlulu Ali Paşa Medresesi, İstanbul'un Fatih ilçesinde, Beyazıt semtinde bulunan tarihi medrese yapısıdır. Çorlulu Ali Paşa tarafından 1707-1709 yılları arasında yaptırılmış Çorlulu Ali Paşa Cami'nin de bulunduğu bir külliyenin parçasıdır.

Tarihçe

İnşa Dönemi

Cami, tekke, medrese (dârülhadis), kütüphane, hazîre ve meşrutalardan oluşan külliye, İstanbul'un kaynaklarda Irgatpazarı/Esirpazarı/Makasçılar, günümüzde ise Çarşıkapı olarak anılan mevkiinde ve eski Simkeşhâne binasının yerinde 1707-1709 yılları arasında kurulmuştur.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Bânisi, II. Mustafa'nın damadı ve III. Ahmed'in sadrazamlarından olan Çorlulu Ali Paşa'dır.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Çorlulu Ali Paşa, 1670 yılında Çorlu'da bir çiftçi ailesinin oğlu olarak dünyaya gelmiş, 3 Mayıs 1706'da sadrazamlığa getirilmiştir. 1708 yılında yedi yıldan beri nişanlı bulunduğu II. Mustafa'nın kızı Emine Sultan'la evlenmiştir.

Restorasyon ve Kullanım

Hangi tarikata ait olduğu tespit edilemeyen tekke, 19. yüzyılın başından itibaren İstanbul tekke listelerinde yer almamış ve bu dönemden itibaren aslî fonksiyonunu yitirerek külliyenin medresesine ilhak edildiği düşünülmektedir.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Külliye binaları 1960-1961'de, şadırvanlar ise 1963'te Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından tamir ettirilmiş ve medrese bölümü bir süre Arapkir Kültür Derneği'ne verilmiştir.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Günümüzde cami-tevhidhâne cami, medrese ve tekke hücreleri turistik eşya dükkânı, dershane ile medrese avlusu kahvehane ve kütüphane de imam meşrutası olarak kullanılmaktadır.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.}

Mimari

Genel Yerleşim

İstanbul'un yoğun bir ticaret kesiminde yer alan külliyenin arsası kuzey-güney doğrultusunda ikiye ayrılmış, batıda kalan kısma kendi içlerinde bir bütün oluşturan cami ile tekke, doğudaki kısma da medrese ile kütüphane yerleştirilmiştir.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.}

Medrese

Dikdörtgen planlı medrese avlusunun güneydoğu köşesinde dershane, bunun kuzeyinde kütüphane, merkezinde şadırvan ve batı sınırında talebe hücreleri bulunmaktadır.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Medrese girişinin üzerindeki 1120 (1708) tarihli, ta'lik kitâbenin manzum metni şair Dürrî'ye aittir.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Boyut ve tasarım bakımından tekke hücrelerinin eşi olan medrese hücreleri sekiz tanedir.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.} Sekizgen prizma biçimindeki dershane basık kasnaklı bir kubbe ile örtülüp batı yönünde sivri kemerli bir giriş revakı ve her yüzünde düşey eksen üzerinde yer alan ikişer pencere ile donatılmıştır.^{[1]Çorlulu Ali Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi.}

Günümüzde

Medrese, İstanbul'un merkezi konumunda bulunan Beyazıt semtinde, Kapalıçarşı'ya yakın bir konumdadır.^{[2]Çorlulu Ali Paşa Camii. Fatih Belediyesi.} Avlusu günümüzde nargile ve Türk kahvesi servisi yapan kahvehaneler olarak işletilmekte ve hem yerel halk hem de turistler tarafından yoğun olarak ziyaret edilmektedir.^{[3]Çorlulu Ali Paşa Medresesi. AFAR, 19 Temmuz 2024.}