# Çoha > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oha > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çoha, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87oha (CC-BY-SA-4.0) ![Şeyh Şamil'in giydiği bir çoha](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/Shamil_Imam_of_Chechenia_and_Dagestan.jpg) *Şeyh Şamil'in giydiği bir çoha (public-domain)* **Çoha** (ჩოხა chokha ya da ტალავარი t'alavari; akʷymzhʷy; tsiya; chughā; choukha(y); çuxa;[^1] ҫoqib; tsei; chukha; cuqqa; cherkeska; cherkeska), ayrıca **Çerkeska** olarak bilinir, geleneksel olarak [Kafkasya halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_halklar%C4%B1)nın giydiği yüksek boyunlu [yün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCn) [kaban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaban)dır.[^2] Genellikle bir erkek giysisi olan çoha, 2020'de Gürcistan'ın maddi olmayan kültürel mirasları listesine seçilmiştir.[^3] ## Tarihi ![Gürcü Kralı II. Luarsab, çoha giyerken tasvir edilmiş](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/KingLuarsab.jpg/1280px-KingLuarsab.jpg) *Gürcü Kralı II. Luarsab, çoha giyerken tasvir edilmiş (User:Iberieli, public-domain)* ![Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili (sağda) İmparator Naruhito'nun tahta çıkma töreni sırasında beyaz Çoha giyen Gürcistan Japonya büyükelçisinin yanında dururken.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/President_Zourabichvili_with_Ambassador_Lezhava.jpg/1280px-President_Zourabichvili_with_Ambassador_Lezhava.jpg) *Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili (sağda) İmparator Naruhito'nun tahta çıkma töreni sırasında beyaz Çoha giyen Gürcistan Japonya büyükelçisinin yanında dururken. (Giorgi Abdaladze, official photographer of the Administration of the President of Georgia, CC-BY-SA-4.0)* Çoha, 9. yüzyıldan 1920'lere kadar [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) arasında[^4] yaygın olarak giyilmiştir.[^5] Gürcistan'da halen daha milli gurur sembolü kabul edilen çoha, Gürcü erkekler tarafından düğünlerde ve resmî görevlerde sıklıkla giyilmektedir.[^6] [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)in bin yıl boyunca giydiği çoha, Sovyet yönetimi sırasında nadiren giyilmiştir. Bununla beraber birçok Gürcü, Sovyet işgaline karşı direnişi simgelediğini düşündüğü için günümüzde çoha giymektedir.[^7] Eski Gürcistan Cumhurbaşkanı [Miheil Saakaşvili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miheil_Saaka%C5%9Fvili), yurtdışında çalışan üst düzey Gürcü yetkililere resmi toplantılarda çoha başta olmak üzere geleneksel Gürcü giysilerini giymelerini istemiştir.[^8] ## Türleri ![Çoha giymiş genç bir erkek ve yöresel kıyafet giymiş genç bir kadın, Çerkes dansı oynarken, Türkiye.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Turkish_Folklors%E2%80%93IMG_6294_03.jpg/1280px-Turkish_Folklors%E2%80%93IMG_6294_03.jpg) *Çoha giymiş genç bir erkek ve yöresel kıyafet giymiş genç bir kadın, Çerkes dansı oynarken, Türkiye. (Kızıl, CC-BY-SA-4.0)* Bugüne kadar giyilmiş dört tür çoha vardır: Kartli-Kaheti çohası (Doğu Gürcistan'da giyilir), Hevsureti çohası (Gürcistan'ın Mtsheta [-Mtianeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mtsheta-Mtianeti) eyaletinde giyilir), Acara çohası ([Acara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Acara_%C3%96zerk_Cumhuriyeti) ve [Guria](https://turkipedia.org/tr/wiki/Guria) gibi Batı Gürcistan eyaletlerinde giyilir. Ayrıca eskiden [Lazlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar)ın yaşadığı bölgelerde de giyilirdi) ve Kafkasya'nın her yerinden giyilen standart Kafkas çohası. Acara çohası dışındaki çohalar 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında halen daha kullanılmaktaydı. [Kafkas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_halklar%C4%B1) çohasının kökeni, Gürcistan'ın dağlık [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) bölgesine dayanmaktadır.[^9] Çoha kelimesi [Gürcüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCce)ye [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)dan geçmiştir. Bu giysi giyilmeye başlandığı zamanlarda *talavari* olarak adlandırılıyordu, ancak [Pers](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahameni%C5%9F_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) istilalarıyla beraber Farsçada "kumaştan yapılmış kıyafet" anlamına gelen *çoha* kelimesi yaygınlaşmıştır. Ruslar ve Ukraynalılar, bu kıyafete "Çerkesya'dan" anlamına gelen *cherkeska* adını vermiştir. Zamanla Kuban [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ı da bu kıyafeti giymeye başlamıştır. [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzeybat%C4%B1_Kafkas_dilleri) dillerinde, bu kıyafete 'binici kıyafeti' anlamına gelen *shwakh-tsia* denmektedir. Ayrıca kısaca tsia (kumaştan) ve tfa (size uyan kıyafet) sözcükleri de bu kıyafeti tanımlamak için kullanılmaktadır. Gürcistan'da siyah çoha, seçkin generaller, savaş kahramanları ve ünlü şairlere verilen Çohosani Nişanı sahipleri tarafından giyilir. Kalın kumaştan dikilen çohaların alt kısmı parlaktır. Kafkasya'nın bazı bölgelerinde kadın çohaları da vardır. ### Hevsureti çohası ![Hevsureti çohaları](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Georgische_Trachten_1.jpg/1280px-Georgische_Trachten_1.jpg) *Hevsureti çohaları (Peter from Bern, Switzerland, CC-BY-SA-2.0)* Hevsureti çohası, [Büyük Kafkas Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Kafkas_Da%C4%9Flar%C4%B1)'na sınırı bulunan [Hevsureti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hevsureti) bölgesinde giyilirdi. Hevsureti çohası, [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)da giyilmiş çohalara en yakın çoha türü olarak kabul edilir. [Yamuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yamuk) şekilli olan Hevsureti çohaları genellikle kısadır. Çohanın ön tarafı süslemelerle bezenmiş, bele uzanan yan kesimlerde ise yırtmaçlar vardır. Hevsureti çohası [haç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7) ve [ikona](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kona)lardan oluşan zengin süslemelere sahiptir. ### Kartli-Kaheti çohası ![Kartli-Kaheti çohası giymiş Gürcü süvariler](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/39/Kartlians_and_Kakhetians_dressed_in_kartl-kakheti_chokha..jpg) *Kartli-Kaheti çohası giymiş Gürcü süvariler (public-domain)* Kartli-Kaheti çohası, Hevsureti çohasından daha uzundur ve göğüs bölgesinde üçgenimsi boşluklar bulunmaktadır. Bu boşluklardan arhaluhi adı verilen iç bez gözükmektedir. Göğüs boşluklarının her iki tarafında da gazyrs (yerel olarak *masri* denir) bulunmaktadır. Kıyafetin alt kısmının yanlarında yırtmaçlar vardır. Bu çoha türü [kemer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_%28giyim%29) kullanmadan giyilebilir. Genellikle siyah, koyu kırmızı veya mavi olan Kartli-Kaheti çohasının kolları uzundur. Resmi toplantı ve müzik performanslarında en çok tercih edilen çoha türüdür. ### Standart Kafkas çohası Standart Kafkas çohası, Kartl-Kaheti çohasına benzemektedir. Çoğu durumda, gövde bölümünde farklı süslemeler yer almaktadır. Bu tür çohalar, gümüş parçalarla süslenmiş siyah deri kemerlerle giyilir. Genellikle Kartl-Kaheti çohasının daha uzun bir versiyonudur. Standart Kafkas çohası genellikle siyah, gri, beyaz, mavi, kırmızı veya kahverengi kumaştan yapılır. Azeri halk müziği türü olan [muğam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C4%9Fam) sanatçıları da bu çoha türünü giymektedir. Geleneksel olarak giyen kişinin yaşına bağlı olarak çohanın rengi de değişiklik gösterir. Standart Kafkas çohası, genellikle hancali hançeri, çohanın altına giyilen akhalukhi tişörtü, kabalahi ve nabdis kudi (kürkten yapışmış uzun şapka) ile beraber giyilir. [^1]: Azclub.ru. [^2]: Close-Up: Why Georgia's national costume is back in vogue. BBC.com, 10 Temmuz 2011. [^3]: Chokha granted intangible cultural status RFE/RL [^4]: To Wear or not to Wear (a Chokha)? That is the Question. 31 Ağustos 2007. [^5]: Abashidze, Irakli. Ed. Georgian Encyclopedia. Vol. IX. Tbilisi, Georgia: 1985. [^6]: Georgia: Love Your Country, Love Your Chokha. EurasiaNet.org, 20 Şubat 2011. [^7]: BBC News - Close-Up: Why Georgia's national costume is back in vogue. Bbc.co.uk, 10 Temmuz 2011. [^8]: Chokha. georgiandaily.com, 25 Nisan 2008. [^9]: Abashidze, Irakli. Ed. Georgian Encyclopedia. Vol. IX. Tbilisi, Georgia: 1985