Çivizade Damadı Hamid Efendi

Çivizade Damadı Hamid Efendi (d. 1494, Konya - ö. 16 Ekim 1577, İstanbul), Osmanlı şeyhülislamı.

1603'ten itibaren 10 yıla yakın Rumeli kazaskeri olarak görev yapmış, 1574'te II. Selim tarafından şeyhülislamlık görevine getirilmiş ve 1577'de ölümüne kadar bu görevi sürdürmüştür. Çivizade Muhittin Mehmet Efendi'nin damadı olduğu için "Çivizade Damadı" diye anılır.

Hayatı

1494'te Konya'da doğdu. Babası, Beyşehir Kadısı Mehmed Efendi'dir. İlköğrenimini Konya'da yaptı.^{[1]Konya'nın Velileri, Alimleri ve Hocaları.} Yirmi iki yaşında İstanbul’a giderek çeşitli hocalardan ders aldı. Eğitimini tamamladıktan sonra Bursa, Kütahya ve İstanbul'da müderrislik yaptı.

Şam ve Mısır kadılığı görevlerinde bulundu. Hac farizasını yaptıktan sonra Ayasofya Medresesi müderrisliğine getirildi ve ertesi yıl Bursa, İstanbul kadılığı görevlerinde bulundu. 1603'te Rumeli kazaskeri oldu.^{[2]İpşirli, Mehmet. Osmanlı Devleti'nde Kazaskerlik (XVII. yüzyıla kadar). 20 Aralık 1997, s. 597-700.} 10 yıla yakın bu görevde kaldı. Medrese eğitimi sırasında öğrencisi olduğu Çivizade Muhittin Mehmet Efendi'ye damat olunca "Çivizade Damadı" diye anılmaya başlandı. İçki yasağının devam etmesini istediği için yeni padişah olan II. Selim'in Rumeli kazaskerliği görevinden aldığı iddia edilir.

Rumeli Kazaskerliğinden azledildikten sekiz yıl kadar sonra 1574'te şeyhülislam Ebussuud Efendi'nin ölümü üzerine Osmanlı Devleti'nin on beşinci şeyhülislamı oldu. Aynı yıl II. Selim'in ölümü ve Osmanlı tahtına III. Murad çıktı. Hamid Efendi, 1577'deki ölümüne kadar şeyhülislamlık görevinde kaldı.

Süleymaniye Vakfiyesini tanzim etmesi en önemli hizmetlerinedendir. Kanuni'nin kızı Mihrimah Sultan'la Rüstem ve Hadım İbrahim Paşaların vakfiyelerini de Hamid Efendilerin vakfiyelerini de düzenlemiştir.^{[1]Konya'nın Velileri, Alimleri ve Hocaları.} Eser, uzun yıllar medreselerde ders kitabı olarak okutulan Fetava-yı Hamidiyye olarak bilinen bir fetva mecmuası derlemiştir.^{[1]Konya'nın Velileri, Alimleri ve Hocaları.}

Hayatının son yıllarında Zeyrek'te içinde Hâmidefendi Medresesi diye bilinen bir medrese ile bir mescidin bulunduğu bir külliye yaptırdı.^{[3]Hâmidefendi Medresesi, Medrese Mescidi maddesi. 30 Eylül 2024.[4]Aykanat, Mehmet. Şeyhülislam Çivizade Damadı Hamid Efendi. 28 Şubat 2019, s. 179-194.} 16 Ekim 1577'de öldü. Cenazesi Eyüp Sultan'da Mihrimah türbesi karşısındaki kabristana defnedilmiştir.

Eserleri

• Fetava-yı Hamidiyye