# Çiğ köfte > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9F_k%C3%B6fte > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çiğ köfte, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87i%C4%9F_k%C3%B6fte (CC-BY-SA-4.0) ![Çiğ köfte](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Turkish_%C3%A7i%C4%9F_k%C3%B6fte.jpg/1280px-Turkish_%C3%A7i%C4%9F_k%C3%B6fte.jpg) *Çiğ köfte (E4024, CC-BY-SA-4.0)* - **Adı:** Çiğ köfte - **Alternatif isim:** Dilbaba, Dibâbe (tarihî) - **Ülke:** Türkiye - **Bölgesi:** Şanlıurfa - **Türü:** Meze - **Tipi:** Köfte - **Malzemeler:** Bulgur, isot, salça, soğan, maydanoz, baharat; etli çeşitlerde kıyılmış et - **Çeşitleri:** Etli, etsiz - **Diğer:** Coğrafi işaretler: Şanlıurfa Çiğ Köftesi (mahreç işareti, 2009); Adıyaman Etsiz Çiğ Köfte (mahreç işareti, 2018) **Çiğ köfte** (Osmanlıca: Dilbaba, Dibâbe), [bulgur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgur), [isot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sot), kıyılmış [et](https://turkipedia.org/tr/wiki/Et), [salça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sal%C3%A7a), [soğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fan), [maydanoz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maydanoz) ve çeşitli [baharat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baharat)ların yoğurulup karıştırılması ile hazırlanan, ısıl işlem görmeden (pişirilmeden) tüketilen, [Şanlıurfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa)[^1][^2] ve [Adıyaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ad%C4%B1yaman) yöresine ait bir [yiyecek](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1da)tir.[^3] Şanlıurfa ve Adıyaman'ın dışında; [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana), [Gaziantep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep), [Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmaniye), [Kahramanmaraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F), [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r), [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin), [Elazığ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elaz%C4%B1%C4%9F), [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) ve [Hatay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatay) gibi illerde de yöresel farklılıklar gösterebilen çiğ köfteler yapılır. Genellikle ince ve uzun (sıkma) köfte parçaları şeklinde ve [marul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marul) yaprağı ile servis edilir. Şanlıurfa'da [açık ekmek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pide), bazı yörelerde de [lavaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lava%C5%9F) ekmeği ile tüketilir. Şanlıurfa yöresine ait çiğ köfte et ile yoğurulurken, Adıyaman yöresine ait çiğ köfte etsiz bir şekilde yoğurulmaktadır. Şanlıurfa Çiğ Köftesi[^4] 2008 yılında tescil edilirken, Adıyaman Çiğ Köftesi[^5] 2018 yılında tescil edilmiştir. Çiğ köfte, içindeki [bulgur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgur)un şişme özelliğinden dolayı bekletilmeden, tazeyken yenmesi gereken bir [besin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besin)dir. Çiğ et nedeniyle oluşabilecek -başta [tenyazis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tenyazis) olmak üzere-[^6] çeşitli hastalıklar nedeniyle etsiz çiğ köfte çeşitleri de üretilmeye başlanmıştır. Bu tür çiğ köftede çeşitli sos ve baharatlarla etli çiğ köfte görüntüsü ve lezzeti taklit edilir. [Türkiye'de Sağlık Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sa%C4%9Fl%C4%B1k_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) kararıyla etli çiğ köftenin satışı yasaklanmıştır.[^7] ## Tarihçe ve kültürel bağlam Geleneksel etli çiğ köfte, özellikle [Şanlıurfa mutfağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa_mutfa%C4%9F%C4%B1) ile güçlü biçimde özdeşleşmiştir. Şanlıurfa'da yemek yalnızca bir yiyecek olarak değil, ev içi mutfak kültürünün ve geleneksel toplumsal toplantıların bir unsuru olarak da yer edinmiştir.[^8] Çiğ köftenin ortaya çıkışı, Şanlıurfa sözlü kültüründe [Hz. İbrahim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim) ve [Nemrud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nemrud) ile ilişkilendirilen bir efsaneyle anlatılır. Rivayete göre Nemrud, İbrahim'i ateşe atmak için şehirdeki odunları toplatmış ve evlerde ateş yakılmasını yasaklamıştır. Bu sırada avdan ceylanla dönen bir avcının eşi, eti pişiremeyince ceylanın yağsız etini taş üzerinde ezmiş; bulgur, isot, tuz ve diğer malzemelerle yoğurarak çiğ köfteyi hazırlamıştır. Bu anlatı halkbilimi kaynaklarında tarihsel bir olay olarak değil, çiğ köftenin kökenine ilişkin bir yöresel öykü veya efsane olarak aktarılır.[^9][^10] Çiğ köfte, [sıra gecelerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1ra_gecesi) de geleneksel yemeklerinden biridir. Şanlıurfa'da arkadaş gruplarının özellikle sonbahar ve kış aylarında sırayla düzenlediği bu toplantılarda çiğ köfte gecenin baş yemeği olarak hazırlanır ve köfteyi genellikle bu konuda usta olan kişi yoğurur.[^11][^12] Geleneksel Urfa evlerinde çiğ köftenin hazırlanmasına özgü mutfak araçları da bulunurdu. Ahşap **et tokmağı**, çiğ köftede kullanılacak eti **kara taş** üzerinde dövüp ezmek için kullanılırken, yoğurma işlemi bakır çiğ köfte leğeninde yapılırdı. Şanlıurfa'nın geleneksel mutfak araçları üzerine yapılan çalışmalarda et tokmağı ve kara taş, doğrudan çiğ köfte yapımıyla ilişkilendirilen araçlar arasında kaydedilmiştir.[^13] Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odasının 31 Mayıs 2006 tarihli başvurusu üzerine **Şanlıurfa Çiğ Köftesi**, 109 tescil numarasıyla [mahreç işareti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Co%C4%9Frafi_i%C5%9Faret_%28T%C3%BCrkiye%29) olarak tescil edilmiştir. Tescil 31 Mayıs 2006 tarihinden geçerli olmak üzere yapılmış ve coğrafi işaret 30 Haziran 2008 tarihli [Resmî Gazete](https://turkipedia.org/tr/wiki/T.C._Resm%C3%AE_Gazete)'de yayımlanmıştır.[^14] ## Osmanlı mutfağındaki çeşitleri [Etsiz, Yağsız Tecrübeli Yemekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etsiz%2C_Ya%C4%9Fs%C4%B1z_Tecr%C3%BCbeli_Yemekler) yemek kitabında Dilbaba olarak tarifi verilmiştir. ## Ayrıca bakınız - [İçli köfte](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7li_k%C3%B6fte) - [Kısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1s%C4%B1r_%28yemek%29) [^1]: Arşivlenmiş kopya. [^2]: Adıyaman ve Şanlıurfa çiğ köfte tescili için mahkemelik oldu. [^3]: Çiğ köfte resmen Adıyaman’a tescillendi. sozcu.com.tr. [^4]: Şanlıurfa'dan Adıyaman'a "çiğ" köfte tepkisi. [^5]: Çiğ Köfte Şanlıurfa'nın İtirazına Rağmen Adıyaman'a Tescillendi. [^6]: Aile Sağlığı Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. sf 7. [^7]: Artık onun da standartları var. MyNet. [^8]: Kentler ve İmgesel Yemekler 2. Gazi Üniversitesi Türk Halkbilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2006, s. 55-56. [^9]: Kentler ve İmgesel Yemekler 2. Gazi Üniversitesi Türk Halkbilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2006, s. 55-56. [^10]: Kürkçüoğlu, S. Sabri. Şanlıurfa Somut Olmayan Kültürel Miras Araştırmaları. Şanlıurfa Valiliği, 2025, s. 578-579. [^11]: Kentler ve İmgesel Yemekler 2. Gazi Üniversitesi Türk Halkbilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2006, s. 55-56. [^12]: Kürkçüoğlu, S. Sabri. Şanlıurfa Somut Olmayan Kültürel Miras Araştırmaları. Şanlıurfa Valiliği, 2025, s. 578-579. [^13]: Kürkçüoğlu, S. Sabri. Şanlıurfa Somut Olmayan Kültürel Miras Araştırmaları. Şanlıurfa Valiliği, 2025, s. 563-564, 579. [^14]: Şanlıurfa Çiğ Köftesi Coğrafi İşaret Tescil Belgesi. Türk Patent Enstitüsü.