Çevgan

Çevgan, Çevgen ya da Çöğen, tarihi milattan öncesine dayanan, Orta Asya ve Azerbaycan Türkleri tarafından at üzerinde oynanan bir oyundur. 2013 yılında Azerbaycan için 2017 yılında ise İran için UNESCO somut olmayan kültürel miraslar listelerine farklı dosyalardan alınmıştır.^{[1]Aliyeva, Kamala. The traditional decorations of Karabakh (examples of jewelry art) (Azerbaijan Republic). 4 Mayıs 2022.[2]UNESCO - Chogān, a horse-riding game accompanied by music and storytelling.}

Oyun geniş bir alanda, iki takım halinde ayrılmış atlıların, ellerindeki ağaçtan sopalarla keçi derisinden yapılmış topu, karşı tarafın kalesine atmaları esasına dayanmaktadır. Kâşgarlı Mahmud'un Divânu Lügati't-Türk'te de bahsettiği oyunun amacı aynen ciritte olduğu gibi kişinin at üzerinde hareket kabiliyetlerini geliştirmesini sağlamak, savaşa hazırlamaktır.

Orta Asya'daki Türklerin yanı sıra batıya göçen Türkler de bu oyunu oynamaya devam etmişlerdir. Örneğin Osmanlı Devleti zamanında da Çevgan oynandığı Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde bahsedilmektedir.^{[3]Evliyâ Çelebî Seyâhatnâmesinde Gûy U Çevgân Oyunu.[4]Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’ne Göre Osmanlı İmparatorluğu’nda Spor.} Günümüzde Türki Cumhuriyetlerde kural ve oynanış itibarıyla Çevgan'a benzeyen Gökbörü (Kökpar) halen oynanmaktadır. Azerbaycanda özellikle Nevruz kutlamalarında çok sevilen oyunlardan biri olmakla yanaşı, düzenli olarak Bakü ve bölgesel Çevgan şampiyonalarında oynanır.

Çevgan, tarihi süreç içinde Polo adıyla İngilizler vasıtasıyla dünyaya yayılmıştır.