Çete (silahlı grup)

Çete, 19. yüzyıl'ın sonları ve 20. yüzyıl'ın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda, özellikle Anadolu ve Balkanlar'da var olan düzensiz silahlı çetelerdi.

Bağlam ve terminoloji

Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında silahlı isyanlar yaygın bir olay haline geldi. Bu isyanlarda genellikle, çete olarak bilinen düzensiz silahlı isyancı grupları Osmanlı Ordusu'na karşı savaşırdı. Çete (četa), Proto-Slav kökenli , 'birlik' anlamına gelen bir Slav kelimesidir;çoğu Slav dilinde benzer kelimeler mevcuttur. Bu terim aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Özel Teşkilat üyeleri için de eş anlamlı olarak kullanılmıştır.^{[1]Akçam, Taner. Guenter Lewy's The Armenian Massacres in Ottoman Turkey. 2008, s. 111-145.}

Slav çetalarinin liderlerine genellikle voyvoda denirdi. Yunan çetelarinin liderlerine ise kapetan veya kapetanios denirdi. Çetelarin üyelerine genellikle 'çetnik' denirdi, ancak Bulgar çetelarinin üyeleri Komitadjis olarak bilinirken, Yunan çetelerinin üyelerine Armatoles,Klepht,Andartes veya Makedonomachoi (Makedonya Mücadelesi döneminde) denmiştir.^{[2]Trotsky, Leon. The Balkan Wars, 1912-13: The War Correspondence of Leon Trotsky. Resistance Books, 1980.[3]The Birth of Modern Turkey. I.B.Tauris, 2005, s. 52.}

Önemli olaylar

1893-1912 yılları arasındaki Makedonya Mücadelesi sırasında Bulgarlar,^{[4]Bechev, Dimitar. Historical Dictionary of Macedonia, Historical Dictionaries of Europe. Scarecrow Press, 2009.[5]Danforth, Loving M.. The Macedonian conflict: ethnic nationalism in a transnational world. Princeton University Press, 1997, s. 64.} Yunanlar,Sırplar,Arumenler ve Arnavutlar, bölgede ideolojik ve etnik üstünlük için birbirleriyle ve Osmanlı Ordusu ile mücadele ettiler. Bu, Osmanlı'nın giderek sertleşen baskılarının, Osmanlı devleti'nin çeşitli milliyetçi gruplarla reform ve uzlaşmasının giderek daha az olası göründüğünü gösterdiği bir dönemdi.^{[6]Vickers, Miranda. The Albanians: A Modern History. I.B.Tauris, 28 Ocak 2011.[7]Vulturii Pindului - Armatolii.[8]Jelavich, Charles. The Establishment of the Balkan National States, 1804-1920. University of Washington Press, 20 Eylül 2012.}

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Orta Asya'da Müslüman çetalar aktifti. Yaklaşık 1913 ile 1924 yılları arasındaki Osmanlı soykırımları sırasında Hristiyan Ortodoks Ermeniler'e,Yunanlar'a ve Asurlar'a yönelik saldırılarıyla kötü şöhret kazanmışlardı.^{[9]Kevorkian, Raymond. The Armenian Genocide: A Complete History. I.B.Tauris, 30 Mart 2011.[10]Shirinian, George N.. Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913-1923. Berghahn Books, 1 Şubat 2017.} Bu terim aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun Özel Örgütü'nün^{[1]Akçam, Taner. Guenter Lewy's The Armenian Massacres in Ottoman Turkey. 2008, s. 111-145.} (yaklaşık 1913 ile 1920 yılları arasında aktif) üyeleri için de eş anlamlı olarak kullanılıyordu.