# Çerkes Halil Efendi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Halil_Efendi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çerkes Halil Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87erkes_Halil_Efendi (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum yeri:** Kafkasya - **Ölüm tarihi:** 1821 - **Ölüm yeri:** Afyonkarahisar - **Meslek:** Müderris, Kadı, Kazasker, Şeyhülislam **Çerkes Halil Efendi** (ö. 1821, [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar)), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) şeyhülislamı. ## Hayatı Babası Kırımlı Hüseyin Efendi idi.[^1] Asıl adı *Seyyid Mehmed Salih* idi. Osmanlı padişahı [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa)'nın kızı Hibetullah Sultan doğduğunda annesi, süt annesi olarak saraya girdi kendisi de annesinin ricası üzerine [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) diyarından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a getirilerek hareme alındı. Sarayda [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'le beraber büyüdü. [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) döneminde hazine koğuşuna nakledildiği için 15 yıl kadar Şehzade Selim'den uzakta kaldı. 1789 tarihinde çocukluk arkadaşı Şehzade Selim'in tahta çıkması üzerine hazine kethüdalığına, sonra Galata mevleviyetine getirildi. 16 yıl Galata mevleviyetinde kaldıktan sonra 1803'te Mekke-i Mükerreme kadılığı payesi, ardından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) kadılığı payesi verildi. Çok geçmeden kendisine Anadolu kazaskerliği, 1809'da da Rumeli kazaskerliği payesi verilen Halil Efendi, 1813'te fiilen [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) [kazasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker)i oldu. 3 Eylül 1819'da şeyhülislamlık görevine getirildi. 1 yıl 7 ay kadar şeyhülislamlık görevini yürüttü. [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) üzerinde etkisi olan [Halet Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_Efendi)'yle geçinemedi ve [1821 Rum isyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_%C4%B0syan%C4%B1) ile ilgili yapılan bir toplantıda fikir ayrılığından dolayı yaşanan sert tartışmadan sonra[^2] 28 Mart 1821'de azledilerek eşi Zîbâ Hatun ile birlikte [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya sürüldü. Bir süre sonra İstanbul ile haberleştiği gerekçesiyle Afyon'a gönderildi. Tek başına Bursa'da kalan eşi Ziba Hanım ise büyücülükle suçlanarak [Halet Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_Efendi) tarafından öldürtüldü. Halil Efendi, bu olayı duyduktan sonra felç olup 2 veya 12 Ağustos 1821'de [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar)'da öldü.[^3] [^1]: Süren, Zafer. Çerkes Şeyhülislâm El-hac Halil Efendi. Jineps gazetesi, 1 Ağustos 2013. [^2]: Uzundal, Edip. Osmanlı İlmiye Teşkilatından Bir Portre: Şeyhülislam Halil Efendi ve Terekesi. International Journal of History, Cilt 10, Sayı 8, Yıl 2018. [^3]: İpşirli, Mehmet. HALİL EFENDİ, Çerkez. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 15, 1997.