# Çerkes Abdi Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Abdi_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çerkes Abdi Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87erkes_Abdi_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/%C3%87erkes_Abdi_Pasha.jpg/1280px-%C3%87erkes_Abdi_Pasha.jpg) * (Abdullah Biraderler, public-domain)* - **Makam:** Zabtiye Nâzırlığı - **Dönembaşı:** Eylül 1875 - **Dönemsonu:** Haziran 1876 - **Hükümdar:** Abdülaziz; V. Murad - **Öncegelen:** Mehmed Ârif Paşa - **Sonragelen:** Mehmed Sabri Paşa - **Ölüm tarihi:** 14 Haziran 1880 - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Mezaryeri:** Karacaahmet Mezarlığı, Üsküdar, İstanbul, Türkiye - **Hizmetyılları:** 1832-1880 - **Rütbesi:** 55x55pik Müşîr - **Savaşları:** Kırım Savaşı; 1854 Epir Ayaklanması; 1861-1862 Osmanlı-Karadağ Savaşı; 1876-1878 Osmanlı-Karadağ Savaşı; Fundina Muharebesi; 1876-1878 Osmanlı-Sırp Savaşı; 93 Harbi - **Çocukları:** Mehmed Rauf Paşa; Hüsrev Paşa - **Ebeveynleri:** Koca Hüsrev Mehmed Paşa (üvey babası) **Çerkes Abdi Paşa** (ö. 14 Haziran 1880, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Abhaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abhazlar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)i, devlet adamı, bürokrat ve askerî eğitmendir. Eylül 1875'ten Haziran 1876'ya kadar [Zabtiye Nâzırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zabtiye_Nez%C3%A2reti)'nda bulundu. [1876-1878 Osmanlı-Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281876-1878%29), [1876-1878 Osmanlı-Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-S%C4%B1rp_Sava%C5%9F%C4%B1_%281876-1878%29) ve [1877-1878 Osmanlı-Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi) Savaşları'ndaki gönüllü [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) birliklerine kumanda etti. ## Hayatı [Koca Hüsrev Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_H%C3%BCsrev_Pa%C5%9Fa)'nın evlâd edindiği kölelerdendir.[^1] [Abhaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abhazlar) Moçan kabilesine mensup olmasına karşın [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) olarak anılıyordu.[^2] [Enderûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBn)'da eğitim gördükten sonra, orada 1831'e kadar [piyâde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyade) hocalığı yaptı. [Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)ya katılarak 1832'de [miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay), 1838'de [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) ve 1839'da [ferîk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) mertebelerine ulaştı. [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında gerçekleşen [Epir Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/1854_Epir_%C4%B0syan%C4%B1)'nı bastırmakla görevlendirildi. Kasım 1857'de [İşkodra Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nın [mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasarr%C4%B1f)ı oldu. Aynı zamanda sancağın fırka kumandanı olan Abdi Paşa,[^3] Eylül 1861'in sonlarında, birtakım kuleler kurarak tedbir almasına rağmen[^4] bölgede kendisine karşı bir ayaklanma çıktığı için istifâ etmek zorunda kaldı.[^5] [1861-1862 Osmanlı-Karadağ Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281861%E2%80%931862%29)'nda [Ömer Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa)'nın emri altında bulundu. Nisan 1862-Nisan 1863 araları yeniden İşkodra mutasarrıflığını îfâ etti. Nisan 1863'te [2. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'nun başına geldi.[^6] Temmuz 1866-1868 yıllarında [Bosna Vilâyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_Vilayeti)'nde faaliyet gösterdi.[^7] ![Abdi Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0c/Abdi_Pasha.jpg) *Abdi Paşa'nın portresi (public-domain)* Nisan 1863-Nisan 1869'de 2., Haziran 1869-Ağustos 1871'de [3.](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), Ağustos-Kasım 1871'de 2., Kasım 1871-Şubat 1872'de [4.](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), Nisan 1872-Ağustos 1873'te ise 2. Orduların [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)liklerini yürüttü. 1871'de [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet), Ağustos 1873'te de Tanzimât-ı Askeriye üyesi yapıldı.[^8] Eylül 1875'ten Haziran 1876'ya kadar [Zabtiye Nâzırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zabtiye_Nez%C3%A2reti)'nı sürdürdü. Aralık 1876-Nisan 1877 târihlerinde 3. Ordu komutanı ve [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Vilayeti) vâlisiydi. Haziran 1877'de [Yanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya_Vilayeti) vâliliğine atandı.[^9] [1876-1878 Osmanlı-Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281876-1878%29), [1876-1878 Osmanlı-Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-S%C4%B1rp_Sava%C5%9F%C4%B1_%281876-1878%29) ve [1877-1878 Osmanlı-Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi) Savaşları'ndaki gönüllü Çerkes birliklerine kumanda etti.[^10] [Fundina Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fundina_Muharebesi) gibi önemli çatışmalarda yer aldı.[^11] Ekim 1878'de Dâr-ı Şûra âzâsı oldu. 14 Haziran 1880'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da öldükten sonra [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedildi. Oğulları [Mehmed Rauf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Rauf_Pa%C5%9Fa) ve Hüsrev Paşalardır. Kızları da vardı. Sicill-i Osmânî'ye göre "savaşlarda kendini ispat etmiş, gayretli, dürüst bir adamdı".[^12] [^1]: Herzog, Christoph. Osmanische Herrschaft und Modernisierung im Irak. Die Provinz Bagdad, 1817-1917. University of Bamberg Press, 2012, s. 140. [^2]: Aydemir, İzzet. Türk Tarihinde Önemli Rol Oynayan Çerkes Devlet Adamları. İDEAL Matbaası, 1972, s. 29. [^3]: Olgun, Said. Katolik Bir Osmanlı Bürokratı ve Arnavut Milliyetçisi: Paşko Vasa Paşa (1825-1892). Trakya Üniversitesi, 2019, s. 301. [^4]: Külçe, Süleyman. Osmanlı tarihinde Arnavutluk. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, 1944, s. 212. [^5]: Ahmed Cevdet Paşa. 19. Yüzyılda Osmanlı Devlet Yönetimi. Yeditepe Yayınevi, 2019, s. 112-113. [^6]: Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 1999, s. 51. [^7]: Hadžihuseinović, Salih S.. Povijest Bosne. El-Kalem, 1997, s. 1122-1124, 1130. [^8]: Sever, Metin. Kafdağı'nın Bu Yüzü: Türkiye'deki Kafkas Kökenliler. Doğan Kitapçılık, 1999, s. 158. [^9]: Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 1999, s. 51. [^10]: Akbulat, Emir F.. Büyük Doğu Krizinde (1875-1878) İngiliz Kamuoyu ve Dış Politikasında Çerkes İmajı. Yıldız Teknik Üniversitesi, 2023, s. 160-161. [^11]: Petrović, Mirko; Dučić, Nićifor (1864). Junački spomenik, pjesne o najnovijim Tursko-Crnogorskim bojevima, spjevane od velikoga vojvode Mirka Petrović-Njegosa. ss. 141-142. [^12]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Nisan 1996, s. 52.