# Çepniler > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epniler > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çepniler, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87epniler (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Distribution_of_Chepni_in_Turkey.svg/1280px-Distribution_of_Chepni_in_Turkey.svg.png) * (Kurmanbek, CC-BY-SA-4.0)* - **Grup:** Çepniler - **Nüfus:** Türkiye; Çoğunluk:; Doğu Karadeniz: Giresun, Ordu, Trabzon, Gümüşhane; Yerli azınlık:; Gaziantep (Rumkale Çepnileri), İzmir, Balıkesir, Manisa, Rize, Samsun, Van (Küresünniler); Türkmenistan:; Balkan Vilayeti - **Diller:** Türkiye Türkçesi, Çepni Türkçesi - **Dinler:** İslam (Hanefi Sünni), Alevilik; Tarihi:; Alevi-Bektaşîlik - **Yerel ismi:** Çepnice: Erniş - **İlgili gruplar:** Anadolu Türkmenleri **Çepniler** (چپني, جآپنِ, [Çepnice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epni_gizli_dili): *Erniş*) veya **Çepni boyu**, yoğunlukla [Doğu Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) ve [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'ın batı bölgelerinde yaşayan, [Oğuz boylarından](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_boylar%C4%B1_listesi) [Üçoklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7oklar)a mensup olan yerleşik [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) halkıdır. [Anadolu'nun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) [Türkleşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkle%C5%9Ftirme) ve [Müslümanlaşma](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCmanla%C5%9Fma) süreçleri sırasında Doğu Karadeniz bölgesinde yerleşmişler, bölgenin etnik ve kültürel yapısının oluşmasının parçası olmuşlardır. [Oğuz Kağan Destanı'ndaki](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan_Destan%C4%B1) yirmi dört, [Dîvânu Lugâti't-Türk'teki](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk) yirmi iki Oğuz boyundan birisi olan Çepniler, [Selçuklu'nun Anadolu'yu fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans-Sel%C3%A7uklu_sava%C5%9Flar%C4%B1) ile birlikte bölgeye gelmiş, [Doğu Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) ve [Güneydoğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) çevresine yerleşmişlerdir. Doğu Karadeniz bölgesinde [Taceddinoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2ceddino%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ve [Hacıemiroğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1emiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyliklerini kurmuşlardır. Hacıemiroğulları Beyliği, [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’na karşı yürüttüğü siyasî ve askerî mücadelelerle bölgeye Türklerin yerleşmesinin önünü açmıştır. Çepnilerin yayılımı bu bölgelerle sınırlı kalmayıp [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’nun iskân politikalarının neticesinde [Batı Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Anadolu) ve [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) çevresine kadar uzanmıştır. Askerî nitelikleriyle de anılmış boy, [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) ile [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in askerî teşkilatlarında kurucu ve etkin unsurlar arasında bulunmuştur. [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'na [Topal Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Osman) komutasında toplanan, Giresun Gönüllü Alayları isimli bir Çepni alayı katılmıştır. Çepniler, köken anlatılarında [Hacı Bektaş-ı Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli) ve [Abdal Musa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdal_Musa) gibi figürlerle ilişkilendirilmeleri nedeniyle Anadolu [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik)-[Bektaşî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik) geleneği içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Zamanla farklı coğrafyalarda değişen siyasal ve toplumsal koşullar sonucunda mezhepsel farklılaşma meydana gelmiş, [Batı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Anadolu) ve [Güneydoğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) çevresindeki Çepniler Alevî inanç sistemini sürdürürken Doğu Karadeniz Çepnileri, Osmanlı idaresi ve bölgesel dinamiklerin etkisiyle ağırlıklı olarak [Sünniliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) benimsemiştir. Kültürel açıdan [Karadeniz kemençesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_kemen%C3%A7esi), [horon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horon) ve [otçu göçü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ot%C3%A7u_g%C3%B6%C3%A7%C3%BC) gibi gelenekleri olan Çepniler, Karadeniz'in folklorik kimliğinin şekillenmesindeki aktörlerdendir. Alevî inancını sürdüren Çepnilerde ise toplumsal dayanışma ve kültürel kimliğin inşası, Cem ritüelleri üzerinden sağlanmaktadır. ## Etimoloji Kelime, [Oğuz Kağan Destanı'na](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Ka%C4%9Fan_Destan%C4%B1) göre ”*bahadır, kahraman*”, [Şecere-i Terakime'ye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eecere-i_Terakime) göre ise ”*cesur”* anlamına gelmektedir*.*[^1][^2][^3] [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) tarihçi Soltanşa Ataniyazov kelimenin anlamından "küçük parça", "grup", "sürü" olarak bahsetmiştir.[^4] Macar [Türkolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkoloji) [Gyula Németh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gyula_N%C3%A9meth) ise "Çepni" isminin Kırgızca "çep" (kalkan) ve Türkçe "çeper" kelimelerinden geldiğini belirtmektedir. Çepni boyundan gelenler yaşadıkları bölgelere göre "*Çepni*", "*Çetme*", "*Çitme*" olarak anılagelmiş, Anadolu'nun birçok yerinde yerleştikleri belde ve köylere de bu adları vermişlerdir.[^5][^6] Bu [etnonim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etnonim) ayrıca Batı Anadolu'da *Çetmi*, [Özbekistan'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan) *Çepbe* ve [Yunanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar)ca *Τζιαπνίδαι* ( Tziapnidai) biçiminde kullanılmaktadır.[^7] ## Tarihçe ### Erken dönem ![Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Dîvânu Lugâti't-Türk kitabında bulunan Çepni tamgası, 1074](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e1/Chepni_Tamga_in_D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk.jpg) *Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Dîvânu Lugâti't-Türk kitabında bulunan Çepni tamgası, 1074 (Kaşgarlı Mahmud, public-domain)* Oğuz Kağan Destanı'na göre [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)ın 24 boyundan, [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'a göre yirmi iki Oğuz bölüğünden olan Çepniler [Dîvânu Lugâti't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te "Yirmibirincisi: جآپنِ Çepnilerdir. Belgeleri şudur: " şeklinde tanımlanmıştır.[^8] Oğuz Kağan Destanı'nda boydan "*Bahadır, kahraman, düşman olan her yerde durmayıp savaşan*" olarak bahsedilmiştir.[^9][^10] [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya gelmeden önce bugünkü [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'ın [batısında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_%28il%29) öbür Türkmen boylarıyla birlikte yaşayan Çepnilerin büyük kısmı, [Selçuklu akınlarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) katılıp Anadolu'ya girmiştir.[^11] Çepniler'in Anadolu'ya girdikten sonra bir kolu Karadeniz'e göçerken bir diğer kolu da [Güneydoğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ya göçmüştür. Burada [Rumkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumkale) yöresine yerleşenlere "O*turak Çepni*" ve "*Rumkale Çepnileri*" denmiştir.[^12][^13][^14] Çepnilerin mühim bir kısmı 1240'taki [Baba İshak isyanına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba%C3%AE_Ayaklanmas%C4%B1) katılmıştır. 1312 yılında Endülüslü Ebu Hayyan tarafından Kahire'de [Memlük Kıpçakçasında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_K%C4%B1p%C3%A7ak%C3%A7as%C4%B1) yazılan [Kitâbü'l-İdrâk li-Lisâni'l-Etrâk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b%C3%BC%27l-%C4%B0dr%C3%A2k_li-Lis%C3%A2ni%27l-Etr%C3%A2k)'ta Kınıklarla beraber Çepnilerden de bahsedilmiştir. ### Beylikler dönemi ![Hacıemiroğulları Beyliği en geniş sınırlarında, Süleyman Bey dönemi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b9/Map_of_Beylik_of_Hac%C4%B1emir.png) *Hacıemiroğulları Beyliği en geniş sınırlarında, Süleyman Bey dönemi (Beyoglou, CC-BY-SA-4.0)* Yoğunlukla [Doğu Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi)'e yerleşen Çepniler, bu bölgenin Türkleşmesinde rol oynamışlardır. Çepniler; 1071'de Anadolu'nun, 1277 yılından itibaren de [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop)'tan [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a kadar olan Karadeniz Bölgesi'nin iskân edilmesinde başta [Güvenç Abdal](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCven%C3%A7_Abdal) olmak üzere görevler üstlenmiştirler. 1277 yılında Çepniler, Sinop'a saldıran [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) askerlerini bozguna uğratmıştır.[^15] [Kuştoğan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ku%C5%9Fto%C4%9Fan) liderliğinde ilk defa 1301 yılında Giresun'a saldırmışlardır.[^16][^17][^18] Bu fetihlerin ardından Çepni aşiretleri ve önde gelenlerinin birleşmesiyle [Hacıemiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1emiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ortaya çıkmıştır.[^19] Beyliğin kurucusu olarak bazı kaynaklar [Bayram Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayram_Bey)'i, bazı kaynaklar ise onun oğlu [Hacı Emir İbrahim Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Emir_%C4%B0brahim_Bey)'i göstermektedir. Hacı Emir İbrahim Bey, aynı zamanda tahta çıktığı yıl olan 1357'de Trabzon Tekfuru [III. Aleksius'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Aleksios_%28Trabzon_imparatoru%29) karşı sefer düzenlemiştir. Bu dönemde Çepniler Maçka'ya kadar ilerlemiş ve bölgeyi yağmalamışlardır. Hacı Emir İbrahim Bey, 1387 yılında hastalandıktan sonra yerini tahta geri dönmemek şartıyla oğlu [Süleyman Bey'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Bey_%28Hac%C4%B1emiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyi%29) bıraksa da bu sözü tutmamış ve iyileştikten sonra taht mücadelesine girmiştir. Bu dönemde kendisi de Çepni olan [Taceddinoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2ceddino%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyi [Emir Tacettin Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_Tacettin_Bey), emirlikteki karışıklıktan yararlanarak iki kez saldırmışsa da bu saldırılar etkili olmamış, Süleyman Bey tahtı 1387'de tamamen ele geçirmiştir. Aynı yıl 12.000 kişilik ordusuyla yendiği Tâceddinoğulları Beyliği'ni topraklarına katmıştır.[^20] Süleyman Bey'in saltanatı dönemi beyliğin en parlak dönemidir.[^21] İlerleyen yıllarda beyliğin başkenti [Eskipazar'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eskipazar%2C_Alt%C4%B1nordu) taşınmış ve şehre başkent anlamına gelen "[Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orda_%28organizasyon%29)" adı verilmiştir. 1397'de Süleyman Bey, daha önce Hacıemiroğulları tarafından birkaç kez alınmasına rağmen Rumlar tarafından geri alınan Giresun'u son kez olmak üzere fethetmiştir. 1398 yılında Yıldırım Bayezid'in Samsun'u Kadı Burhanettin'den almasının ardından Hacıemiroğulları Beyliği Osmanlı hakimiyetini kabul etmiştir. Ancak 1402'de [Ankara Savaşı'ndan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi) sonra Osmanlıların zayıflamasıyla birlikte Hacıemiroğulları tekrar bağımsız olmuştur. 1403 yılında Timur'a giden [İspanyol Papalık elçisi Clavijo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruy_Gonz%C3%A1lez_de_Clavijo) seyahatnamesinde Çepnilerin [Torul bölgesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torul) yeni kaleler inşa edip yoğun nüfuslu şekilde [Trabzon Rum İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun sınırına konuşlandıklarını ve Rumlaşmış Doğu Karadeniz yerlisi Kabazitesler ile savaş halinde olduklarını yazar.[^22] Clavjio, Arzamir/Erzamir lakaplı bir beyin [Orta Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) bölgesine hükmettiğini ve 10.000 atlı askerinin bulunduğunu da belirtmiştir. [Fetret Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri)'nden sonra ise bu bölge 1427 yılında [Osmanlı Devleti'ne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kesin olarak katılmış, 1455-1613 yılları arasında ise Hacıemiroğulları'na ait topraklar, Osmanlı idaresi tarafından bölünüp kazalar hâline getirilmiştir. ### Osmanlı dönemi 1515 yılındaki tahrir defterlerine göre şimdiki Giresun ve civarındaki iller Çepni yerleşimi olmalarından dolayı *Vilayet-i Çepni* olarak adlandırılmıştır.[^23][^24] Çepniler, [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)ın esas kuvvetini teşkil eden boylarındandır. Aynı zamanda Akkoyunlu sonrası 1.300 asker ile [Şah İsmail'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) ordusunu oluşturan 17 [oymak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oymak)tan ve Safevi Kızılbaş gruplarını oluşturan on iki küçük gruptan biridir.[^25][^26] Bu askerî ve siyasî bağlılığın temelleri, 15. yüzyılda Safevi şeyhi [Şah Cüneyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd)'in [Canik bölgesindeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canik_%28sancak%29) faaliyetleri sırasında atılmıştır. Şah Cüneyd'in Trabzon'u alma ve Anadolu'da bir devlet kurma girişimi sırasında Trabzon'dan Canik'e kadar uzanan bölgedeki Çepni nüfusu, bu hareketin en önemli toplumsal tabanını oluşturmuştur. Özellikle Kürtün ve çevresindeki Çepni topluluklarının [Safevî-Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) [tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) ile kurduğu bu inançsal ve siyasal irtibat o denli etkili olmuştur ki, dönemin Osmanlı yönetimi 16. yüzyılın başlarında bölgeyi "Kızılbaş fetretine" uğramış bir coğrafya olarak tanımlamıştır. Bu süreçte Güvenç Abdal Ocağı'nın merkezi olan Taşlıca Zaviyesi de [Osmanlı-Safevî mücadelesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_ili%C5%9Fkileri) Safevî hareketinin bir üssü gibi değerlendirilerek sıkı denetim altında tutulmuştur.[^27] 18. yüzyılda Doğu Karadeniz'de ortaya çıkan [âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82yan)ların önemli kısmı Çepnidir. Tarihçi [Mahmut Goloğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_Golo%C4%9Flu)'nun Çepni-[Laz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar) mücadelesi olarak nitelendirdiği [Tirebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tirebolu), [Görele](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6rele)li âyanlar ile Rizeli âyanlar arasında 18. yüzyıl ortalarına doğru bölgede yaşanan güç mücadeleleri yer yer silahlı mücadeleye dönüşmüştür. 1733 yılında Osmanlı tarafından Trabzon Eyaleti'nde yaşayan Çepni taifesinden eşkıyalık yapanların cezalarının düzenlenmesi ve uygulanması konusunda Vali Şahin Paşa'ya hitaben bir hüküm gönderilmiştir. Bundan sonra bölgedeki derebeyler arasındaki mücadeleler kısa süreliğine durulmuşsa da 1750 yılından itibaren tekrar başlamış, 1751 yılında [Hekimoğlu Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hekimo%C4%9Flu_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın bölgeye vali atanmasıyla kısa sürede sükûnet sağlanmıştır. Göçebe Çepniler ile bölgenin yerleşik nüfusu arasında yaşanan çatışmalar, 19. yüzyılın sonlarına kadar sürmüştür. Dönemin kayıtlarında [Of](https://turkipedia.org/tr/wiki/Of) bölgesindeki köylülerin Çepnileri “haydut” olarak nitelendirdiği ve onlara karşı silahlı önlemler alındığı belirtilmektedir.[^28] Yine 18. yüzyılda *Kantemir Çepnilerinin* Osmanlı tarafından [Rakka'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka_%28eyalet%29) iskân edilmemek için, [Halep Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_Vilayeti)'nden Balıkesir, [Bergama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bergama) ve Manisa'ya göç etmesiyle Batı Anadolu'daki Çepni varlığı oluşmuştur.[^29] Göçebe yaşam tarzını Anadolu'ya geldikten sonra da koruyan boylardan biri olan Batı Anadolu Çepnilerinin çoğu, 1860'larda [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun baskısıyla yerleşik yaşama geçmeye zorlanmıştır.[^30][^31] İngiliz Deniz İstihbarat Bölümü'nün 1919'da yayımladığı [Batı Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Asya) el kitabına göre Batı Anadolu'da deve yetiştiriciliği başlangıçta göçebe olup o dönem büyük ölçüde yerleşik hayata geçmiş olan Çetmi veya Çepni boyunun elindedir. Bu boy, kervan rehberliğinin çoğunu sağlar ve özellikle Balıkesir'in batısındaki köylerde bulunurdu.[^32] Çepnilere ait kabileler, değişik tarihlerde farklı cephelerde savaşmış ve ordu ile gittikleri bölgelere yerleşmişler. Savaşlarda nüfusları azalmıştır.[^33][^34] [Rusların Doğu Karadeniz'i işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Har%C5%9Fit_savunmas%C4%B1) sırasında Harşit Vadisindeki [Çatak köyünden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87atak%2C_Do%C4%9Fankent) kuzeydeki sahile kadar olan savunma hattında yaşayan Çepniler, askerlik çağrıları haricinde bulundukları köyleri terk etmemişlerdir. ### Kurtuluş Savaşı dönemi ![Abazıpka yerel üniformalı Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi üyeleri, Topal Osman Ağa sağdan üçüncü sırada](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Giresun_G%C3%B6n%C3%BCll%C3%BC_%C3%87epni_M%C3%BCfrezesi.webp) *Abazıpka yerel üniformalı Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi üyeleri, Topal Osman Ağa sağdan üçüncü sırada (public-domain)* Çepniler, I. Dünya Savaşı akabinde Rum ve Ermeni isyancı milislerine karşı savaşıp Doğu Karadeniz'de sivil isyanları bastırmışlardır. Millî Mücadele başladıktan sonra Mustafa Kemal Paşa'nın isteği ve Kâzım Karabekir'in önerisi doğrultusunda 12 Kasım 1920'de Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi oluşturulmuştur. Topal Osman ve muhafız alayı bu görevi yerine getirmiş ve Cumhuriyet'in ilanına kadar [Atatürk'ün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) yakın silahlı unsurları olmuşlardır.[^35] Tirebolulu Hüseyin Avni (Alparslan), kurduğu Alparslan Grubu ise bölgesel direnişi örgütlemiş, [Erzincan Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_M%C3%BCtarekesi) sonrasında Türk ordusunun geri çekilmesini takiben [Batum'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) kadar olan alanı izlemiştir. Çepnilerden oluşan Mustafa Kemal Atatürk'ün muhafız kıtası, 1953 yılında Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı'na dönüştürülüp 2016'da son verilmesine kadar olan süreçteki Muhafız Kıtası'nın temelini oluşturmuştur. ## Dil Çepnilerin çoğu yöresel bir ağza dayalı [Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) konuşsa bile bir de Anadolu Türkçesinden farklı şekillenmiş, yabancıların ya da yabancı saydıkları kişilerin yanında anlaşılmamak için konuştukları özel bir Türk dili olan [Çepnice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epni_gizli_dili) dilcesi bulunur. Aynı [dil birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil_birli%C4%9Fi) içinde, kendine özgü sözcükleriyle Çepni dili bilenler kendi aralarında anlaşmalarını sağlayan bir özel dildir.[^36] [Âşık Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Mehmed)'in *Menâzıru'l-Avâlim* isimli eserinde Çepni dilinin, *Türkî* ismiyle bahsettiği [Eski Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Anadolu_T%C3%BCrk%C3%A7esi)ne akraba bir dil olduğundan bahsedilmiştir. Günümüzde ise Türkçede Çepni ağzı (Giresun ağzı) bulunmaktadır. Bu Çepni ağzı, Çepni dilinin Türkçeleşmiş hâlidir. Çepni ağzı ve Çepni dili birbirinden farklı olup aynı zamanda birbirine yakın söz grupları bulunur. Çepniler, kendilerini Çepni dilinde aynı zamanda Alevî anlamına gelen *Erniş* kelimesiyle adlandırmaktadır.[^37] ## Din Günümüzde Karadeniz'e yerleşen Çepniler çoğunlukla Sünni mezhebine mensupken Batı Anadolu ve Rumkale Çepnileri Alevî mezhebine mensuptur.[^38][^39][^40] [Türkolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkoloji) Irene Melikoff, [Hacı Bektaş-ı Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli) ve onun ilk müritlerinden olan Kadıncık Ana ve [Abdal Musa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdal_Musa)'nın da Çepni olduğunu yazmaktadır.[^41] Bununla birlikte, 13. yüzyılda Hacı Bektaş Veli tarafından Harşit Vadisi'ne gönderilen [Güvenç Abdal](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCven%C3%A7_Abdal), bölgedeki Çepnilerin iskânında ve Alevî-Bektaşî inancının kurumsallaşmasında birincil derecede rol oynamıştır. Tarihsel kaynaklarda ve ocak geleneğinde "Karadeniz'in Halifesi" olarak nitelendirilen Güvenç Abdal'ın kurduğu ve merkezi Taşlıca köyünde bulunan Güvenç Abdal Ocağı, yüzyıllar boyunca bölgedeki Çepni topluluklarının inanç merkezi olmuştur. Osmanlı tahrir kayıtları, 16. yüzyılda bu bölgedeki Çepni topluluklarının Safevî-Erdebil Dergâhı ile inançsal ve sosyal temas hâlinde olduklarını ve bu durumun merkezî yönetimle "Kızılbaş fetreti" olarak tanımlanan gerilimlere yol açtığını belgelemektedir.[^42] Trabzon'un doğusundaki yerleşik halkın Sünnileşmesi ve Sünnî ortodoksinin hâkim unsur hâline gelmesiyle Çepniler de Sünnileşmiştir. Dönüşüm sürecinde Sünnî İslâm’ın arkasındaki temel güç olan [Osmanlı Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_T%C3%BCrkleri)nin değil, aksine heterodoks Çepnileri dönüştürmede bölgedeki yerli halkın belirleyici olduğu öne sürülmüştür.[^43] Gaziantep ve çevresindeki Rumkale Çepnileri ise inanç pratiklerini tarihsel bağları bulunan Dede Garkın ve Musa Kâzım Ocağı süreğine göre şekillendirmişlerdir. Bu topluluklarda dedelik kurumu ile bütünleşen zakirlik geleneği ve cem ritüelleri, inancın kuşaktan kuşağa aktarılmasında merkezî bir işleve sahiptir. Bölgedeki inanç yapısı, yazılı kaynakların azlığı nedeniyle büyük ölçüde 'sır' biçimindeki sözlü anlatılar ve davranış kalıpları üzerinden korunmuştur.[^44] 16. yüzyılda [Âşık Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Mehmed) tarafından yazılan *Menâzıru'l-Avâlim* adlı eserde Çepnilerden *Alevî-Dinsiz* olarak bahsedilmiştir. ## Kültür ### Müzik Özellikle Karadeniz'in doğu kesimlerinde yaygın olan Çepni müziği, [Karadeniz kemençesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_kemen%C3%A7esi) etrafında şekillenmiş olup Karadeniz halkının ve diasporasının kimlik öğelerindendir. Kemençe, başlangıçta [davul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davul) ve [zurna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zurna) eşliğinde sadece kadınlar tarafından oynanan horonlarda yer alırken zamanla hem erkek hem de kadın horonlarında baskın enstrüman hâline gelmiştir. Rize bölgesinde zamanla kemençe kullanımı yaygınlaşmış, akordeon ise daha sınırlı bir kullanım alanına çekilerek [Artvin'deki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin_%28il%29) [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_G%C3%BCrc%C3%BCleri) nüfusa özgü hâle gelmiştir.[^45] Çepni müziği, Trabzon'un iç kesimlerinde yerli geleneklerle etkileşime girerek [senkretik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Senkretizm) bir karakter kazanmıştır. [Maçka ilçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A7ka), bu stilistik akışların ve sinerjilerin yoğun olduğu yerleşimlerden biri olmuştur. Maçka müziği, stilistik çeşitliliği ve senkretik yapısıyla öne çıkmaktadır.[^46] Doğu Karadeniz Bölgesi'nde çalınan birçok horon havasının Göreleli usta kemençeciler tarafından üretilmiştir.[^47] 20. yüzyılın başlarında [Görele](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6rele)'den [Picoğlu Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pico%C4%9Flu_Osman), Çepni müziğinin popüler hâle gelmesinde en etkili kemençecisi olmuştur. Onun öğretmeni *Kahraman* olarak bilinen [Kodolak Halil Ağa'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Kodalak) ve [Kemal İpşir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_%C4%B0p%C5%9Fir), Yanıklı Ahmet, Mehmet Sırrı Öztürk, [Kâtip Şâdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katip_%C5%9Eadi), Şenel Dandin ve Ali Çinkaya gibi kemençecilerin kayıtları da üniversite arşivlerinde bulunmaktadır.[^48] Saffet Genç gibi müzisyenler, diğer Doğu Karadeniz müzik geleneklerinden etkilenerek Çepni geleneğini sürdürmektedir. Saffet Genç, Picoğlu Osman'ın öğrencisi olarak başlamış ve Osman'ın Çepni stilini temel alarak genç yaşta diğer geleneklerden etkilenmiştir.[^49] Doğu Karadeniz'deki kemençe hâkimiyetinin aksine, Rumkale ve çevresindeki Alevî Çepni topluluklarında müzik kültürü Bağlama etrafında şekillenmiştir. Bu topluluklarda Bağlama, "Telli Kur'an" olarak nitelendirilerek kutsiyet atfedilen ve cem ritüellerinde "[zakir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zakir)ler" tarafından icra edilen sembolik bir enstrümandır. Zakirler, usta-çırak ilişkisiyle öğrendikleri deyiş, nefes ve duaz-ı imamları icra etmektedir.[^50] ### Şenlikler ![300x300pik](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Sisda%C4%9F%C4%B1nda_Horon_%C5%9Eenli%C4%9Fi.cropped.jpg/1280px-Sisda%C4%9F%C4%B1nda_Horon_%C5%9Eenli%C4%9Fi.cropped.jpg) *300x300pik (Turreis10700, CC0-1.0)* Çepni şenlikleri, yaz aylarında yapılan geleneksel kutlamalardır. Bu şenliklerde Çepni stili kemençe havası eşliğinde halk, karşılama ve horon teperek eğlenir.[^51] [Otçu göçü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ot%C3%A7u_g%C3%B6%C3%A7%C3%BC)nde, köydeki tarımsal faaliyetlerini tamamlayan otçuların kemençe eşliğinde düzenli bir yürüyüş kolu oluşturarak yaylaya çıkmaları; atlıların, silah atışlarının ve horon halkalarının belirlediği ritmik bir düzen içinde gerçekleştirilir.[^52] Bu şenlikler aynı zamanda, kökenleri Orta Asya'daki yaylak-kışlak düzenine uzanan ve Çepni topluluklarının öncülüğünde şekillenen bir yüksek yayla törenidir.[^53] Yüzyıllar boyunca hayvancılıkla geçinen Türk topluluklarının dağları kutsal mekânlar olarak görmesi, festivallerin hem mekânsal tercihinde hem de ritüel dizgesinde belirleyici olmuştur. Ayrıca eski dağ kültünün sürekliliği İslamî unsurlarla birlikte de yeniden yorumlanmış ve gün olarak [Cuma'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuma_namaz%C4%B1) seçilmesiyle törensel yapı, yeni dinî çerçeve içinde bütünleştirilmiştir.[^54] Şenliklerde geleneksel giyim örnekleri arasında kadınlar için renkli fistanlar, işlemeli yelekler, kuşaklar ve peştemallardan oluşan [Ağasar elbiseleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fasar_elbiseleri); erkekler için ise [Abazıpka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oha) yaygındır. Katılımda giyim konusunda geleneksel normlara (kültür ve inanç) uygunluk beklenir. Şenliklere Türkiye'nin ve Dünya'nın dört bir yanından gelen gurbetçi Çepniler de katılır. ### Giyim ![Yöresel kıyafetleri giymiş bir Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi askeri](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Soldier_of_Giresun_Volunteer_Regiment.jpg) *Yöresel kıyafetleri giymiş bir Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi askeri (public-domain)* Çepni erkek giyim kültüründe diğer adı Karazıpka olan Abazıpka, geleneksel bir unsurdur. Abazıpka, yöresel kıyafet olmasının yanı sıra, aynı zamanda Topal Osman ve Giresunlu alayların Kurtuluş Savaşı'nda gönüllü olarak yer almasında ve [Rum çetelerle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Ayaklanmas%C4%B1) olan savaşlarında üniforma olarak kullanılmış ve yaygınlık kazanmıştır. Kadınların geleneksel kıyafetleri arasında ise [Ağasar elbiseleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fasar_elbiseleri) bulunmaktadır. Bu elbiselerin en belirgin özelliklerinden biri de renkleridir. Sıkça kullanılan kırmızı, yeşil ve mavi renkleri özellikle Türk giyim kuşam gelenekleriyle ilgilidir. Genellikle canlı ve parlak renkler kullanılarak yapılan bu elbiseler, dikkat çekici desenlerle süslenmiştir. Elbiselerde kullanılan kumaşlar ise genellikle pamuklu ve yünlü dokumalardır. Ağasar Çepni elbiseleri, başörtüsü, yelek, etek ve iç gömlek gibi parçalardan oluşur. Başörtüleri genellikle beyaz olup üzerinde renkli işlemeler bulunur. Yelekler ise parlak renkli kumaşlardan yapılmış ve ön kısmı çeşitli boncuk ve pullarla süslenmiştir. Etekler de yine canlı renklerde olup bol kesimli ve rahat hareket etmeyi sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. İç gömlekler ise genellikle beyaz renkte olup sade bir tasarıma sahiptir.[^55][^56][^57] ### Dokumacılık Hacıemiroğulları Beyliği dönemine ait herhangi bir dokuma ürünü günümüze kalmamıştır. Tarihçi Necati Demir, yakın zamana kadar "Ordu Çepni kilimi" adıyla anılan bir seccade kiliminin dokunduğunu anlatmaktadır. Ordu kilimlerinde yaşam ağacı, kurtağzı/kurtizi gibi geleneksel Türk motifleri sıkça kullanılır. Bu kilimlerin üzerindeki [yaşam ağacı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9Fam_a%C4%9Fac%C4%B1) ve [çift başlı kartal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ift_ba%C5%9Fl%C4%B1_kartal) gibi desenlerin beylik döneminin kültürel mirası olduğu düşünülmektedir. Ordu kilimleri, özellikle [Gülyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClyal%C4%B1), [Kabadüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabad%C3%BCz), [Ulubey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulubey%2C_Ordu), [Ordu merkez ilçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28%C5%9Fehir%29) ve köyleri ile [Perşembe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Per%C5%9Fembe%2C_Ordu) ilçesinin doğu kısımlarında dokunmaktadır. Bu bölgelerde kilim dokuma geleneği 2000'lerin başına kadar oldukça yaygındı ve her köyde seccade, kilim dokuyabilen birçok kadın bulunuyordu. Ancak son yıllarda bu gelenek azalmış, hatta bazı yerlerde kalmamıştır.[^58] ### Mimari ![Hacı Abdullah Halife Camii'nin içindeki barok ve rokoko stili mimari süslemeler, 15. yüzyıl](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Inside_Hac%C4%B1_Abdullah_Halife_Mosque.jpg/1280px-Inside_Hac%C4%B1_Abdullah_Halife_Mosque.jpg) *Hacı Abdullah Halife Camii'nin içindeki barok ve rokoko stili mimari süslemeler, 15. yüzyıl (Beyoglou, CC0-1.0)* Çepnilerin mimarisinden günümüze kalan yapılar arasında, [Hacıemiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1emiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) döneminde inşa edilmiş olan [Tirebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tirebolu) [Bedrama Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedrama_Kalesi), [Gençağa Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gen%C3%A7a%C4%9Fa_Kalesi), [Mesudiye ilçesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesudiye) bağlı Kale köyündeki saray, [Kaleköy Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesudiye_Kalesi) ve kümbet harabeleri; Ordu il merkezine yaklaşık dört kilometre uzaklıktaki [Eskipazar Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eskipazar_Camii) ve harabeleri; [Hatipli köyündeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatipli%2C_Alt%C4%B1nordu) mezar taşları ve Ordu Selimiye Camii'nin mihrabı bulunmaktadır.[^59] Osmanlı döneminde yapılıp [Orta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) ve [Doğu Karadeniz'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Karadeniz_%28istatistiki_b%C3%B6lge%29) kurulan en büyük [ahi tekkelerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik) biri olan [Hacı Abdullah Halife Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Abdullah_Halife_K%C3%BClliyesi) de Çepniler tarafından kurulup inşa edilmiştir.[^60] Bu dönemde, muhtemelen, yapıların çoğunlukla ahşaptan inşa edilmesi ve bölgenin nemli iklimi nedeniyle birçok eser günümüze ulaşmamıştır. ### Mutfak Çepni mutfağı büyük ölçüde Karadeniz mutfağının genel özelliklerini taşımaktadır. Bitki ve tahıl ağırlıklıdır. Otlar, sebzeler ve [mısır unu](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_unu) gibi yerel ürünler bu mutfağın temelini oluşturmaktadır. [Lahana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahana), [ısırgan otu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Is%C4%B1rgan), [galdirik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trachystemon_orientalis) gibi bitkiler ve [mısırdan yapılan ekmekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_ekme%C4%9Fi) yemeklerde sıkça kullanılmaktadır.[^61] Coğrafi koşulların büyük çaplı hayvancılığa elverişli olmaması sebebiyle hayvancılığın temel ihtiyaçları karşılayacak kadar yapılmasından dolayı Çepni mutfağında etin rolü sınırlıdır. Bu yüzden, Çepni mutfağında et, düğün veya özel günlerde zengin sofralarında bulunurken, günlük öğünlerde daha çok bitki ağırlıklı yemekler ön plana çıkmaktadır. Yemeklerde temel malzemeler olarak kara lahana, fasulye, mısır unu ve [düdek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru_fasulye) (kuru fasulye) gibi ürünler yer almaktadır.[^62][^63] ## Coğrafi dağılım ### Karadeniz ![Tarihte Vilayet-i Çepni olarak anılan Giresun'un merkez ilçesi, 1900'ler](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Kerasunta1.jpg/1280px-Kerasunta1.jpg) *Tarihte Vilayet-i Çepni olarak anılan Giresun'un merkez ilçesi, 1900'ler (Osman Nouri, public-domain)* 16. yüzyılda [Âşık Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_Mehmed) tarafından yazılan **'Menâzıru'l-Avâlim**' adlı esere göre o dönemde Trabzon Sancağında yaşayan Müslümanların ekseriyeti Çepnilerden oluşmaktadır. [Giresun ili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giresun_%28il%29) ve yöresi tarihte *Vilayet-i Çepni* olarak anılmaktadır. Günümüzde ise Çepniler başta Giresun, Gümüşhane, Ordu, Trabzon, Samsun ve Bayburt olmak üzere çoğunlukla Karadeniz Bölgesi'nde yaşamaktadırlar.[^64][^65] Karadeniz bölgesinde yaşayan Çepniler çoğunlukla Sünni mezhebine mensuptur.[^66] Giresun'un ve Ordu'nun tüm; Trabzon'un [Beşikdüzü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikd%C3%BCz%C3%BC), [Şalpazarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ealpazar%C4%B1), [Tonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonya), [Çaykara](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aykara); Gümüşhane'nin [Kürtün](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%BCn); Rize'nin [Merkez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize), [İkizdere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kizdere), [Kalkandere](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalkandere); Samsun'un [Canik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canik) ilçelerinde yoğun olarak Çepniler yaşamaktadır.[^67][^68] Bolu Merkez ve Mudurnu ilçesinde de birer tane Çepni köyü bulunmaktadır.[^69] Günümüzde Doğu Karadeniz bölgesinde nüfuslarının 2.000.000 olduğu tahmin edilmektedir. ### Batı Anadolu Batı Anadolu'da yoğunlukla Balıkesir, Çanakkale, Manisa, İzmir ve [Denizli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizli)'ye yerleşmişlerdir. Bu bölgedeki Çepniler Alevi mezhebine mensuptur.[^70][^71] Batı Anadolu Çepnileri bölgeye [Halep Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_Vilayeti)ndeki Rumkale Çepnileri'nden ayrılarak gelmiştir.[^72] Bursa'nın [Mustafakemalpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafakemalpa%C5%9Fa) ilçesindeki [Taşpınar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fp%C4%B1nar%2C_Mustafakemalpa%C5%9Fa) köy nüfusunu Alevi Çepniler oluşturmaktadır.[^73] 16. ve 17. yüzyılda Balıkesir yöresinde, özellikle Giresun adını taşıyan ve 11 vergi nüfuslu küçük bir Çepni köyü ve yüksek sayıda Alevi Çepni bulunmaktaydı.[^74] ### Güneydoğu Anadolu [Gaziantep'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) [Nizip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizip), [Yavuzeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yavuzeli), [Araban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araban%2C_Gaziantep) ilçelerinin yerlisi olan [Rumkale Çepnileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumkale_%C3%87epnileri) adında bir Çepni alt grubu bulunmaktadır. Bölgeye ne zaman göç ettikleri kesin olarak bilinmemektedir.[^75][^76][^77] Ayrıca [Şanlıurfa'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa) bulunan [Yaslıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasl%C4%B1ca%2C_Bozova) beldesi Çepni yerleşimidir.[^78][^79] ### Doğu Anadolu Van'da ve Batı Azerbaycan'da Çepni boyundan olduğu öne sürülen [Küresünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCres%C3%BCnniler) adında bir grup yaşamaktadır. Küresünnilerin kökeni tartışmalıdır. Osmanlı İmparatorluğu tarafından [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lara karşı hizmet etmeleri için bölgeye yerleştirildikleri ve Çepni boyundan geldikleri düşünülmektedir.[^80][^81] ### Orta Asya Çepnilerin büyük bir kısmı Anadolu'ya göç etmiştir. Günümüzde Türkmenistan'da [Göklenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6klenler) arasında *Çepni*, Ata boyu arasında ise *Çepi* adında alt boylar bulunur. Alili, Hatap ve Hıdırlı boylarının *Çepbe;* Çovdur ([Çavuldur](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87avuldur_boyu)) ve [Ersarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ersar%C4%B1) boylarının *Çepek,* Burkazların ise *Çepbeje* adındaki alt boylarının da göç öncesi Çepnilerle aynı kökenden olma ihtimali vardır.[^82] Ayrıca *Çepbe* biçimindeki bu etnonim, [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)'ın [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) bölgesinde de korunmuştur.[^83] ## Ayrıca bakınız - [Canik beylikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canik_beylikleri) - [Manavlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manavlar) - [Yörükler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%B6r%C3%BCkler) - [Ahriyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahriyan), Çepnilerin bölgedeki Türk olmayan halklar için kullandıkları hakaret [^1]: Demir, Necati. Oğuz Kağan Destanı. Ötüken Neşriyat A.Ş. [^2]: Ndlovu, Sambulo. Personal Names and Naming from an Anthropological-Linguistic Perspective. Walter de Gruyter GmbH & Co KG, 7 Ağustos 2023. [^3]: Şecere-i Terakime : Türkmenlerin Soykütüğü. Ebülgâzî Bahadir Han. [^4]: Şejere (Türkmeniň nesil daragty). Kitaphana, 1994. [^5]: Tufan Gündüz - Çepniler kimdir. Habertürk, 2024. [^6]: Landreau, Anthony N.. Yörük: The Nomadic Weaving Tradition of the Middle East. Carnegie Sanat Müzesi, 1978, s. 27. [^7]: Savvides, Alexios G.K.. Byzantium in the Near East: Its Relations with the Seljuk Sultanate of Rum in Asia Minor, the Armenians of Cilicia and the Mongols, A.D. C. 1192-1237. Kentron Vyzantinōn Ereunōn, 1981. [^8]: Divan'u Lugati't Türk Tercümesi. Besim Atalay. [^9]: Demir, Necati. Oğuz Kağan Destanı. Ötüken Neşriyat A.Ş. [^10]: Sümer, Faruk. Çepniler: Anadolu'daki Türk yerleşmesinde önemli rol oynayan bir Oğuz boyu. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992, s. 7. [^11]: Şejere (Türkmeniň nesil daragty). Kitaphana, 1994. [^12]: Mutlu, Hüseyin Kahraman. Balıkesir Çepnileri ve Ağız Özellikleri. 21 Ekim 2019, s. 1577-1605. [^13]: Winter, Stefan. Aleppo and its Hinterland in the Ottoman Period / Alep et sa province à l’époque ottomane. BRILL, 21 Ekim 2019, s. 12. [^14]: Bozatay, Şeniz ANBARLI. Themes That Provide Cultural Continuity in The Alevi Chepni Community: A Qualitative Research in Balikesir Karamanlar Village. 1 Mayıs 2020, s. 1-33. [^15]: Tezgör, Dominique Kassab. Sinope : Un État de la Question Après Quinze Ans de Travaux. BRILL, 30 Eylül 2011, s. 114. [^16]: Bryer, Anthony. Greeks and Türkmens: The Pontic Exception. 1975, s. 113-148. [^17]: Holt, Peter Malcolm. The Cambridge History of Islam. Cambridge University Press, 1978, s. 253. [^18]: Emecen, Feridun M.. XIV. Asır Doğu Karadeniz Tarihinden Bir Safha: Hacıemiroğulları, Giresun Ve Kuşdoğan Bey İlişkisi Hakkında Neler Biliyoruz?. 13 Kasım 2018, s. 133-144. [^19]: Fatsa, Mehmet. Karadeniz'de Zaviyeler: (15-17. Yüzyıl, Çoruh-Kelkit Vadisinin Kuzeyi). Ari Sanat Yayınevi, 25 Haziran 2023, s. 269. [^20]: Tâceddinoğulları. [^21]: Kayapınar, Prof Dr Ayşe. İslam Tarihi ve Medeniyeti - 11: Anadolu Beylikleri. 30 Ekim 2018. [^22]: Clavijo, Ruy González de. Embassy to Tamerlane, 1403-1406. 1 Mart 1406, s. 120. [^23]: Bozatay, Şeniz ANBARLI. Themes That Provide Cultural Continuity in The Alevi Chepni Community: A Qualitative Research in Balikesir Karamanlar Village. 1 Mayıs 2020, s. 1-33. [^24]: Güzel, Hasan Celâl. The Turks: Middle ages. Yeni Türkiye, 2002. [^25]: Matthee, Rudi. The Safavid World. Routledge, 21 Temmuz 2021. [^26]: Floor, Willem M.. Safavid Government Institutions. Mazda Publishers, 2001. [^27]: Güvenç Abdal Ocağı'nın Tarihsel İnançsal Merkezi: Taşlıca-Şeyh İlyas Zaviyesi ve Vakfı. Coşkun Kökel, Serkan Akdağ, 2015. [^28]: Meeker, Michael E.. The Black Sea Turks: Some Aspects of Their Ethnic and Cultural Background. 1971, s. 318-345. [^29]: Umaç, Zeynep Şimşek. Balıkesir Çepnilerinde Göçebelik ve İskân İzleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31 Aralık 2012, s. 177-188. [^30]: Aydın, Suavi. The emergence of Alevism as an ethno-religious identity. National Identities, 2018, s. 9-29. [^31]: A Handbook of Asia Minor: Western Asia Minor. September, 1919. Great Britain Naval Intelligence Division, 1919, s. 116. [^32]: A Handbook of Asia Minor: Western Asia Minor. September, 1919. Great Britain Naval Intelligence Division, 1919, s. 116. [^33]: Bozatay, Şeniz ANBARLI. Themes That Provide Cultural Continuity in The Alevi Chepni Community: A Qualitative Research in Balikesir Karamanlar Village. 1 Mayıs 2020, s. 1-33. [^34]: Sümer, Faruk. Çepni. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1993, s. 269-270. [^35]: TOPAL OSMAN. [^36]: Sevinçli, Dr Efdal. Özel / Gizli Bir Dil: Çepni Dili. 1 Haziran 2009, s. 1922-1949. [^37]: Sevinçli, Dr Efdal. Özel / Gizli Bir Dil: Çepni Dili. 1 Haziran 2009, s. 1922-1949. [^38]: Mutlu, Hüseyin Kahraman. Balıkesir Çepnileri ve Ağız Özellikleri. 21 Ekim 2019, s. 1577-1605. [^39]: Aksüt, Hamza. Aleviler: Türkiye, İran, İrak, Suriye, Bulgaristan : Araştırma-İnceleme. 2009. [^40]: Rumkale Çepnilerinde Cem. Emrah Akman, Mart 2022. [^41]: Melikoff, Irene. Kırkların Ceminde. Ekim 2011. [^42]: Güvenç Abdal Ocağı'nın Tarihsel İnançsal Merkezi: Taşlıca-Şeyh İlyas Zaviyesi ve Vakfı. Coşkun Kökel, Serkan Akdağ, 2015. [^43]: Meeker, Michael E.. The Black Sea Turks: Some Aspects of Their Ethnic and Cultural Background. 1971, s. 318-345. [^44]: Rumkale Çepnilerinde Cem. Emrah Akman, Mart 2022. [^45]: Samson, Jim. Black Sea Sketches: Music, Place and People. Routledge, 4 Şubat 2021. [^46]: Samson, Jim. Black Sea Sketches: Music, Place and People. Routledge, 4 Şubat 2021. [^47]: Akat, Abdullah. Doğu Karadeniz Bölgesindeki Çepniler Ve Çepni Müziği. 2006. [^48]: Samson, Jim. Black Sea Sketches: Music, Place and People. Routledge, 4 Şubat 2021. [^49]: Samson, Jim. Black Sea Sketches: Music, Place and People. Routledge, 4 Şubat 2021. [^50]: Rumkale Çepnilerinde Cem. Emrah Akman, Mart 2022. [^51]: Samson, Jim. Black Sea Sketches: Music, Place and People. Routledge, 4 Şubat 2021. [^52]: Mythological Foundations of Highland Festivals: The Case of The Kadırga Otcu Festival. Mutlu Kaya, Cevdet Yılmaz, 2024. [^53]: Mythological Foundations of Highland Festivals: The Case of The Kadırga Otcu Festival. Mutlu Kaya, Cevdet Yılmaz, 2024. [^54]: Mythological Foundations of Highland Festivals: The Case of The Kadırga Otcu Festiva. Mutlu Kaya, Cevdet Yılmaz, 2024. [^55]: Çelik, Ali. Trabzon-Şalpazarı Çepni kültürü. T.C. Trabzon Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yayınları, 1999. [^56]: Anahar, Kamil. 600 yıllık moda Ağasar kıyafetleri. [^57]: Asırlara meydan okuyan 'Ağasar elbiseleri' yaşatılıyor. [^58]: Metin Yerli, Necati Demir. [PDF] Ordu Yöresi Çepni Kilimleri. Erdem Dergisi, Ekim 1999. [^59]: Darke, Diana. Eastern Turkey. Bradt Travel Guides, 2011. [^60]: Fatsa, Mehmet. Hacı Abdullah Halife Tekkesi. Ari Sanat Yayinevi, 24 Haziran 2023. [^61]: Dost, Elvan. Kültürel Değişim Bağlamında Trabzon-Şalpazarı Çepni Mutfağı. Near East Historical Review, 29 Ağustos 2024. [^62]: Dost, Elvan. Kültürel Değişim Bağlamında Trabzon-Şalpazarı Çepni Mutfağı. Near East Historical Review, 29 Ağustos 2024. [^63]: Sarıoğlan, Mehmet. A Research Towards The Identification of Local Foods Within The Scope of Cultural Heritage: The Case of Edremit Region. Livre de Lyon, 20 Temmuz 2024, s. 18. [^64]: Sümer, Faruk. Çepni. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1993, s. 269-270. [^65]: ÇEPNİ. TDV İslâm Ansiklopedisi. [^66]: Mutlu, Hüseyin Kahraman. Balıkesir Çepnileri ve Ağız Özellikleri. 21 Ekim 2019, s. 1577-1605. [^67]: Sümer, Faruk. Çepni. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1993, s. 269-270. [^68]: Güvenç Abdal Ocağı. [^69]: Günümüzde Tokat İlinde Yaşayan Oğuz Boylarının Kültürel Hayatları. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, 2021. [^70]: Mutlu, Hüseyin Kahraman. Balıkesir Çepnileri ve Ağız Özellikleri. 21 Ekim 2019, s. 1577-1605. [^71]: Şahin, Halil İbrahim. The Tradition of Lament Among The Chepni in Balikesir and Female Mourners (Balıkesir Çepnilerinde Ağıt Geleneği ve Ağıtçı Kadınlar). [^72]: Sümer, Faruk. Çepniler: Anadolu'daki Türk yerleşmesinde önemli rol oynayan bir Oğuz boyu. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992. [^73]: Taşpınar, Mustafakemalpaşa. [^74]: Sümer, Faruk. Çepniler: Anadolu'daki Türk yerleşmesinde önemli rol oynayan bir Oğuz boyu. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992, s. 120. [^75]: Winter, Stefan. Aleppo and its Hinterland in the Ottoman Period / Alep et sa province à l’époque ottomane. BRILL, 21 Ekim 2019, s. 12. [^76]: Rumkale Çepnilerinde Cem. Emrah Akman, Mart 2022. [^77]: Gaziantep Çepni Ağzının Türkiye Türkçesi Ana Ağız Gruplarını Belirleyen Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi. Journal of Turkish World Studies. 10 (1), s. 185-206. [^78]: Yaslıca, Şanlıurfa. [^79]: Halaçoğlu, Yusuf. Anadolu'da aşiretler, cemaatler, oymaklar, 1453-1650. Türk Tarih Kurumu, 2009. [^80]: Yücebaş, Ferit. Millî Şuurun Sağlam Bir Vesikası: Küresünni Türkleri. Türk Dünyası Araştırmaları, 23 Ekim 2019, s. 73-88. [^81]: Kora-Sunni. Encyclopaedia Iranica. [^82]: Şejere (Türkmeniň nesil daragty). Kitaphana, 1994. [^83]: Атаниязов С. Этнонимы в туркменском языке. www.studmed.ru.