# Çemberlitaş

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emberlita%C5%9F
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Çemberlitaş, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87emberlita%C5%9F (CC-BY-SA-4.0)

- **Yerleşim türü:** Semt
- **Altbölüm türü:** Ülke; Bölge; İl; İlçe
- **Altbölüm adı:** Türkiye; Marmara; İstanbul; Fatih
- **Zaman dilimi:** UDAS
- **Utc offset:** +03.00
- **Latd:** 41
- **Latm:** 00
- **Lats:** 30.477
- **LatNS:** N
- **Longd:** 28
- **Longm:** 58
- **Longs:** 16.2516
- **LongEW:** E
- **Alan kodu:** (+90) 212
- **Plaka kodu:** 34

**Çemberlitaş**, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%28il%29) ilinin [Avrupa Yakası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa_Yakas%C4%B1)'nda bulunan [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) ilçesinde bir semttir. Bir semt olduğundan kesin sınırları çizilememekle birlikte, idari olarak [Mollafenari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_Fenari%2C_Fatih), [Binbirdirek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbirdirek) ve [Eminsinan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eminsinan) mahallelerinin bir kısmını kapsadığı söylenebilir. Semt adını, merkezinde bulunan Konstantin Sütunu olarak da bilinen tarihi [Çemberlitaş Sütunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emberlita%C5%9F_S%C3%BCtunu)'ndan almaktadır. Sütun, Osmanlı döneminde 1515 yılında ve ayrıca II. Mustafa (1695–1704) devrinde yapılan onarımlar sırasında etrafına geçirilen demir kuşaklar nedeniyle "Çemberlitaş" adını almıştır. [T1 tramvay hattının](https://turkipedia.org/tr/wiki/T1_%28%C4%B0stanbul_Tramvay%C4%B1%29) semtte bir durağı bulunmaktadır.[^1] Çemberlitaş; doğuda [Sultanahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Meydan%C4%B1), kuzeyde [Cağaloğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%C4%9Falo%C4%9Flu), batıda [Beyazıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz%C4%B1t) ve güneyde [Gedikpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedikpa%C5%9Fa) semtleriyle çevrilidir. Semtin merkezinde, güneyinden [Divanyolu Caddesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divanyolu) ve tramvay hattının geçtiği geniş bir meydan bulunur. Meydanın doğu tarafında, büyük olasılıkla ünlü 16. yüzyıl Osmanlı mimarı [Mimar Sinan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar_Sinan) tarafından tasarlanan, kadınlar ve erkekler için ayrı bölümleri bulunan [Çemberlitaş Hamamı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emberlita%C5%9F_Hamam%C4%B1) yer alır ve günümüzde hâlâ hizmet vermektedir. Hamamın bitişiğinde 17. yüzyıldan kalma ve bugün harap durumda olan [Vezir Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir_Han%C4%B1) bulunmaktadır. Meydanın kuzey cephesini, [Kapalıçarşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapal%C4%B1%C3%A7ar%C5%9F%C4%B1)'ya bitişik olan [Nuruosmaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuruosmaniye_Camii) oluşturur. Tramvay hattının güney tarafında ise, 17. yüzyıl ortalarında sadrazam [Köprülü Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa) adına yaptırılmış olan [Köprülü Mehmed Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa_Camii_%28%C4%B0stanbul%29) yer alır.[^2]

Ana meydandan batıya doğru ilerlerken, tramvay hattı boyunca sıralanan birçok küçük cami ve külliye görülür. Tramvay hattının kuzeyinde, 15. yüzyıl sonlarına tarihlenen Atik Ali Paşa Camii, [Koca Sinan Paşa Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Sinan_Pa%C5%9Fa_K%C3%BClliyesi) ve [Çorlulu Ali Paşa Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlulu_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii_%28Fatih%29) bulunurken; hattın güney tarafında ise Kara Mustafa Paşa Külliyesi yer almaktadır.[^3]

## Konstantin Forumu ve Çemberlitaş

Çemberlitaş, Divanyolu boyunca sıralanan forumlardan birinin bulunduğu alan üzerinde yer almaktadır. Asıl Konstantin Forumu, revaklarla çevrili, heykellerle süslenmiş, oval planlı bir kamusal alandı. I. Konstantin, 330 yılında [Bizantion](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizantion)'u [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti yapmaya karar verdiğinde, forumun tam ortasına porfir taşından bir sütun diktirmiş ve sütunun tepesine kendisini [Apollon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Apollon) şeklinde tasvir eden bir heykel yerleştirmiştir. Sütun, 416 yılında meydana gelen bir depremde ağır hasar görmüş, bu tarihten sonra demir kuşaklarla bir arada tutulmuştur. Sütunun tepesindeki heykel 1106 yılına kadar varlığını sürdürmüş, daha sonra yerine büyük bir haç dikilmiştir. Bu haç ise 1453'teki [İstanbul'un Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi)'ne kadar ayakta kalmıştır.[^4]

![Konstantin Forumu'nun Medusa başı şeklindeki kilit taşı bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Medusa_%C5%9Feklinde_kilit_ta%C5%9F%C4%B1_%28%C4%B0stanbul_Arkeoloji_M%C3%BCzeleri%29.jpg/1280px-Medusa_%C5%9Feklinde_kilit_ta%C5%9F%C4%B1_%28%C4%B0stanbul_Arkeoloji_M%C3%BCzeleri%29.jpg)
*Konstantin Forumu'nun Medusa başı şeklindeki kilit taşı bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. (Afurkanakin, CC0-1.0)*

[^1]: Yale 1 Tonguç 2, Pat 1 Saffet Emre 2 (2010). Istanbul The Ultimate Guide. Istanbul: Boyut. ss. 66-69.
[^2]: Yale 1 Tonguç 2, Pat 1 Saffet Emre 2 (2010). Istanbul The Ultimate Guide. Istanbul: Boyut. ss. 66-69.
[^3]: Yale 1 Tonguç 2, Pat 1 Saffet Emre 2 (2010). Istanbul The Ultimate Guide. Istanbul: Boyut. ss. 66-69.
[^4]: Yale 1 Tonguç 2, Pat 1 Saffet Emre 2 (2010). Istanbul The Ultimate Guide. Istanbul: Boyut. ss. 66-69.