# Çelebi (ünvan)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87elebi_(%C3%BCnvan)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Çelebi (ünvan), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87elebi_%28%C3%BCnvan%29 (CC-BY-SA-4.0)

**Çelebi**, [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)de ve [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun neredeyse tüm dönemlerinde kullanılan bir ünvandır. [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ın, ilk yıllarında [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)ler için kullanılan bu ünvan, ileri dönemlerde çoğu kişi tarafından “*asil, görgülü, okumuş, bilgili*” kimseler anlamında da kullanılmıştır.[^1] Çelebi sözcüğü; [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) tarafından [kâtip](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2tip) anlamında kullanılmaktaydı, [Rumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)da ise "iyi hitap eden" manasına gelmektedir.[^2] [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kaynakları ise kelimenin [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e) olduğunu ve "[beyzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyz%C3%A2de)" anlamına geldiğini aktarmaktadır.[^3]

## Kökenbilim

[Türkçede](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e) *"beyefendi"*, *"iyi huylu"* ya da *"nazik"* anlamına gelen [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrk%C3%A7e) kökenli bir ünvandır. Çelebi, köken bakımından [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)de *"Tanrı"* anlamına gelen “*Çalab”* sözcüğünden türediği için *"Tanrı adamı"* anlamına da gelir. Sözcüğün [kökenbilimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etimoloji) hakkında türlü görüşler ileri sürülmüşse de kesin bir sonuca varılamamıştır. Yapılan önerilerin en eski olanı ve günümüzde de en çok onaylanmış olanı, [Şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam) [İbn Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalpa%C5%9Faz%C3%A2de) ile [Hasan Kâfî Akhisârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_K%C3%A2f%C3%AE_el-Akhis%C3%A2r%C3%AE)'nin, bu sözcüğün [kökenbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etimoloji)iyle ilgili risâlelerinde ortaya koydukları, *Çelebi*’nin, Türkmen dilinde Allah'ın (Tengri) isimlerinden biri olan *Çalap*’tan geldiği görüşüdür. Bu kişilere göre, sondaki nisbet “*yâ*”sı ile kelimeye (*çalabî*) “*Allah'a mensup, Allah'a bağlı*” anlamı verilmiş ve söyleniş biçimi, ilerleyen dönemlere değin incelerek *Çelebi* şekline dönüşmüştür. Kelimenin, [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)dan ya da başka bir [Hint-Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Avrupa_dil_ailesi) dilinden geldiği konusundaki öneriler ise inandırıcı olmaktan uzaktır. Nitekim, [İbn Battûta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Battuta), *Çelebi* sözcüğünün Anadolu’da “*efendi*” anlamında kullanıldığını belirttiği gibi, bazı [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kaynaklarında da bu sözcüğün, [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e) kökenli olduğu ve “*beyzade*” anlamına geldiği kayıtlıdır.[^4][^5]

[^1]: Yörük, Saim. ÇELEBİ UNVANI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME. sosyalarastirmalar.com. <http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt4/sayi18_pdf/2_tarih_uluslararasiiliskiler/yoruk_saim.pdf>
[^2]: Rossi, Ettore. Çelebi Kelimesi Hakkında Ebu’s-Su‘ûd’a Atfedilen Bir Fetva. Türk Tarih Kurumu, 1954, s. 11-14.
[^3]: İpşirli, Mehmet. Çelebi. 1993, s. 259.
[^4]: Doerfer, III, 89-91; Erdal, s. 407-416
[^5]: Marcel Erdal, “Early Turkish Names for the Muslim God, and the Title Çelebi”, AAS, XVI/3 (1982), s. 407-416.