# Çehrin Kuşatması (1678) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_(1678) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çehrin Kuşatması (1678), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87ehrin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281678%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%A7%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%2C_1678_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg/1280px-%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%A7%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%2C_1678_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg) * (Patrick Gordon (1635— 1699), public-domain)* - **Çatışma:** Çehrin Kuşatması (1678) - **Parçası:** 1676-1681 Osmanlı-Rus Savaşı - **Tarih:** 21 Temmuz-21 Ağustos 1678 - **Yer:** Çehrin Kalesi - **Bölge:** Ukrayna - **Sonuç:** Osmanlı zaferi - **Coğrafi değişiklikler:** Osmanlılar; Çehrin Kalesi, Kaniv, Çerkası, Moşnia, Korsun ve Zabotin'i fethetti - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Kırım Hanlığı; Rusya Çarlığı; 20px Kazak Hetmanlığı; Kalmuk Hanlığı - **Komutan:** Kara Mustafa Paşa; Murad Giray; General Romadonovskiy; İvan Rjevski; 20px İvan Samoyloviç; Ayuka Han - **Güç:** 60-70.000 asker; 55-60 top; 80-90.000 asker (10.000 garnizon, 70.000+ Rus ordusu); 50-60 top - **Kayıp:** 10-12.000 ölü; 25-30.000 ölü **Çehrin Kuşatması**, [1676-1681 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1676-1681_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda evre. Sadrazam [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu 1676'dan beri [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın işgalinde bulunan ve [bir önceki yılki kuşatmada](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281677%29) ele geçirilemeyen [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin)'ni 21 Temmuz-21 Ağustos 1678 arasındaki kuşatma sonucunda zapt etti. Osmanlı ordusu, bu zaferinin ardından [Özi nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper)nin batı yakasındaki diğer müstahkem mevkileri ele geçirerek bu bölgedeki Osmanlı hakimiyetini pekiştirdi. 1679 ve 1680 yıllarında sahadaki bu durumu değiştirecek kayda değer askerî gelişmeler olmayınca, taraflar 1681 yılında [Özi nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper)nin sınır olarak belirlendiği [Bahçesaray Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladılar. ## Kuşatma öncesi ![Rus Çarı III. Fyodor](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Feodor_III_of_Russia.jpg) *Rus Çarı III. Fyodor (public-domain)* [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu); 1677 yılında icra edilen [Çehrin kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281677%29)ndan sonuç alınamaması üzerine, *Serdar* [Melek İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeytan_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) ve [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [I. Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray)'ı azletti ve yerlerine [Abaza Kör Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abaza_K%C3%B6r_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) ve [Murad Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murat_Giray)'ı atadı ve Padişah [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed)’in bizzat sefere çıkması kararlaştırıldı.[^1] 1678 ilkbaharında Rus Çarı [III. Fyodor Aleksiyeviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Fyodor) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a bir elçi göndererek Osmanlı-Rus ihtilafının "*dostluk*" yoluyla çözülmesini teklif ettiyse de, dostluğun ancak Osmanlılar’a ait yerlerin iadesiyle mümkün olabileceği yanıtı verildi. Bunun ardından, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 11 Nisan 1678 tarihinde [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ya resmen savaş ilan etti. [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed) Osmanlı ordusunun başında [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre)’ye kadar ilerlediyse de bu merhaleden sonra *Serdâr-ı ekrem*liğe Sadrazam [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) tayin edildi. ## Kuşatma ![Çehrin Kalesinin krokisi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Chyhyryn-3-eng.svg/1280px-Chyhyryn-3-eng.svg.png) *Çehrin Kalesinin krokisi (Nicoljaus, CC-BY-SA-4.0)* 30 Mayıs'ta [İsakçı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sak%C3%A7%C4%B1_Kalesi)'dan harekete geçen Osmanlı ordusu 21 Temmuz'da [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin) önüne ulaşarak kuşatmaya başladı. Buna mukabil, Rus komutan General Romadanovski de kale yakınlarında konuşlanarak garnizonu düzenli olarak takviye etmeye başladı. 13 Ağustos günü [Kaplan Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaplan_Mustafa_Pa%C5%9Fa) komutasındaki öncü kuvvetlere taarruz eden Rus ordusu ağır kayıplar vererek çekildiyse de, [Barabaş Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baraba%C5%9F_Kazaklar%C4%B1)nın takviye olarak muharebe sahasına gelmeleriyle Osmanlı birlikleri [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin) civarına çekilmek zorunda kaldı. 14 Ağustos günü yapılan meşverette, Rus ordusunun sayısal üstünlüğünden dolayı [bir yıl önceki kuşatma](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281677%29)da olduğu gibi, ordunun kayıp vermeden çekilmesi görüşünü savunanlara karşı, (1669 yılında) [Kandiye Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kandiye_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1)'nı zaferle sonuçlandıran [Bosna Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29) Ahmed Paşa'nın [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin)nin de ileri aşamaya gelmiş [lağımların patlatılmasıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/La%C4%9F%C4%B1m_sava%C5%9F%C4%B1) ele geçirilebileceğini müdafaa edenlerin görüşü baskın çıktı.[^2] 20 Ağustos günü patlatılan [lağım](https://turkipedia.org/tr/wiki/La%C4%9F%C4%B1m_sava%C5%9F%C4%B1)lar sonucu tahrip edilen surlarda açılan gedikten kaleye taarruz eden Osmanlı ordusu önce kalenin [varoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varo%C5%9F) kısmını işgal etti. Bu arada [Tasma Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasma_Nehri) üzerindeki üç köprü de yıkıldığından nehrin öte yakasındaki Rus ordusunun kaleye yardım gönderme olanağı da kalmadı. İç kaleye yönelik şiddetli topçu ateşi büyük bir yangına neden olurken kaledeki Rus-Kazak askerlerinin büyük bölümü nehre atlayarak boğuldu, bir bölümü de kaleyi terk etti. Bu sayede 21 Ağustos günü [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin) Osmanlıların eline geçti.[^3] ## Kuşatma sonrası Ağır kayıplarla [Özi Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper)nin öte yakasına çekilen Rus ordusunu takiple [Kaplan Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaplan_Mustafa_Pa%C5%9Fa) ve [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [Murad Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murat_Giray) görevlendirildi. 23 Ağustos'ta [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin)'ne 1,5 saat mesafede Osmanlı ve Rus orduları karşı karşıya geldi ve 30 Ağustos'a kadar kesintisiz süren [muharebeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96z%C3%BC_Muharebesi) sonucunda Rus ordusunun taarruz gücü kırıldı. 31 Ağustos'ta ise Osmanlı ordusu [Çehrin Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ehrin)'ni tahrip ederek geri dönüş harekâtına başladı. Öte yandan, Vezir Ahmed Paşa komutasındaki bir Osmanlı-Kırım birliği [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)a tâbi olmuş [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ı hakimiyet altına almak amacıyla ileri harekâtını sürdürdü. Üç günlük kuşatma sonrası [Kaniv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaniv), [Çerkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkas%C4%B1), [Moşnia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C5%9Fnia), [Korsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korsun) ve [Zabotin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zabotin)'i ele geçiren Osmanlı ordusu bu kaleleri Osmanlılara tâbi [Kazak Hetmanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak_hetmanlar%C4%B1_listesi) [Yuri Hmelnitski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yuri_Hmelnitski)'nin idaresine bıraktı.[^4] 1 Ekim 1678'de [Ladjin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ladyzhyn) kalesi civarında konaklayan Osmanlı ordusu (1676 tarihli [İzvança Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zvan%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) çerçevesinde [Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na terk edilmesi gereken) [Bar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar%2C_Ukrayna) ve [Mezepozi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezepozi) kalelerinin tahliye edilerek [Kamaniçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e) Muhafızı Vezir Halil Paşa'ya teslim edildiği haberini aldı.[^5] [^1]: İslam Ansiklopedisi, "Çehrin Kuşatması" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1993), c.8, s.249. [^2]: "Zübde-i Vekayiât", Defterdar Sarı Mehmed Paşa, Tercüman Yayınları, İstanbul (1977), s.141-147 [^3]: "1566-1683 Osmanlı Tarihi", Genelkurmay Başkanlığı, ATASE Yayınları, s.310 [^4]: "Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe, 1500–1700", Brian Davies, Routledge, Londra (2007), s.169 [^5]: "Zübde-i Vekayiât", Defterdar Sarı Mehmed Paşa, Tercüman Yayınları, İstanbul (1977), s.156