# Çeşni

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Fni
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Çeşni, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87e%C5%9Fni (CC-BY-SA-4.0)

![Hindistan'dan çeşitli baharatlar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Spices_in_an_Indian_market.jpg)
*Hindistan'dan çeşitli baharatlar (judepics, CC-BY-2.0)*

**Çeşni** ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): *çāşnī* چاشنى, tadım)[^1] tadımlık, küçük miktarda yemek veya diğer yiyecek.

## Tarihçe

[Osmanlı dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nde çeşni tatmakla yükümlü saray görevlilerine "çeşnigir",[^2] "çeşnicibaşı",[^3] "çeşnigir usta" veya "çeşniyar usta" denirdi.[^4] Bunların görevi yemekleri lezzet bakımından tatmak olduğu kadar, aynı zamanda, sultanın ve ailesinin güvenliği (zehirlenme olasılığı) ile de ilgiliydi.[^5]

## Kullanımları

Etimolog [Sevan Nişanyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevan_Ni%C5%9Fanyan)'a göre çeşni, [meze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meze) ile benzerlik gösterir.[^6] Rebecca Seal'in "Istanbul:Recipes from the heart of Turkey" başlıklı [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) kitabının [turşu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tur%C5%9Fu) ve [garnitür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garnit%C3%BCr)lere ayrılmış bölümü[^7] Türkçe olarak *Çeşni* başlığını taşımaktadır.

Günümüzde, [gıda sanayii](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1da_end%C3%BCstrisi)nce üretilen besinlere tat ([İng.](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) *flavour*[^8]) veya koku ([aroma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aroma)) eklemek amacıyla kullanılan [katkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C4%B1da_katk%C4%B1s%C4%B1) maddelerine de çeşni denilmektedir.[^9]

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı Saray Mutfağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_saray_mutfa%C4%9F%C4%B1)

## Dış bağlantılar

- [Ezme ve Çeşniler](https://www.pinterest.com/1hjnln4dacsc8vp/ezme-ve-%C3%A7e%C5%9Fniler/)
- Türk gıda mevzuatında çeşni:

1. [Türk Gıda Kodeksi Dondurma Tebliği](http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/01/20050113-13.htm)
2. [Türk Gıda Kodeksi Tahin Helvası Tebliği](http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2008/03/20080305-8.htm)

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.nisanyansozluk.com/?k=%C3%A7e%C5%9Fni&x=0&y=0>
[^2]: Hüseyin ÖZDEMİR. Kılıç Kalem ve İlim. Işık Yayıncılık Ticaret, 29 Ocak 2014, s. 39-. <https://books.google.com/books?id=Igi-AgAAQBAJ&pg=PT39>
[^3]: Eren Sarı. Osmanlı Mutfağı: OSMANLI MUTFAĞI'NDA EN ÇOK TERCIH EDILEN YEMEKLER.... noktaekitap, 29 Temmuz 2016, s. 65-. <https://books.google.com/books?id=_ZHADAAAQBAJ&pg=PA65>
[^4]: Douglas Scott Brookes. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 1 Kasım 2008, s. 246-. <https://books.google.com/books?id=U5GyDAAAQBAJ&pg=PT246>
[^5]: Millî kültür mes'eleleri ve maârif dâvâmız. Kubbealti Publishing, 2006, s. 216-. <https://books.google.com/books?id=UkiNu49nl_wC&pg=PA216>
[^6]: Sevan Nişanyan. Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı. Propaganda Yayınları, 24 Eylül 2013, s. 53-. <https://books.google.com/books?id=9cL3AAAAQBAJ&pg=PT53>
[^7]: Rebecca Seal. Istanbul: Recipes from the heart of Turkey. Hardie Grant Books, 8 Temmuz 2013. <https://books.google.com/books?id=AyyYAgAAQBAJ>
[^8]: Cambridge University Press. Cambridge Learner's Dictionary English-Turkish with CD-ROM. Cambridge University Press, 24 Eylül 2009, s. 285-. <https://books.google.com/books?id=BtV3h0-2-lwC&pg=PA285>
[^9]: http://www.ankaratb.org.tr/lib_upload/121_G%C4%B1dalarda%20Lezzet%20Maddeleri%20ve%20Lezzet%20Art%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1lar_10_01_2012.pdf ATB - GIDALARDA LEZZET MADDELERİ VE LEZZET ARTIRICILAR <http://www.ankaratb.org.tr/lib_upload/121_G%C4%B1dalarda%20Lezzet%20Maddeleri%20ve%20Lezzet%20Art%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1lar_10_01_2012.pdf>