Çeşni

Çeşni (Farsça: çāşnī چاشنى, tadım)^{[1]Arşivlenmiş kopya.} tadımlık, küçük miktarda yemek veya diğer yiyecek.

Tarihçe

Osmanlı döneminde çeşni tatmakla yükümlü saray görevlilerine "çeşnigir",^{[2]Hüseyin ÖZDEMİR. Kılıç Kalem ve İlim. Işık Yayıncılık Ticaret, 29 Ocak 2014, s. 39-.} "çeşnicibaşı",^{[3]Eren Sarı. Osmanlı Mutfağı: OSMANLI MUTFAĞI'NDA EN ÇOK TERCIH EDILEN YEMEKLER.... noktaekitap, 29 Temmuz 2016, s. 65-.} "çeşnigir usta" veya "çeşniyar usta" denirdi.^{[4]Douglas Scott Brookes. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 1 Kasım 2008, s. 246-.} Bunların görevi yemekleri lezzet bakımından tatmak olduğu kadar, aynı zamanda, sultanın ve ailesinin güvenliği (zehirlenme olasılığı) ile de ilgiliydi.^{[5]Millî kültür mes'eleleri ve maârif dâvâmız. Kubbealti Publishing, 2006, s. 216-.}

Kullanımları

Etimolog Sevan Nişanyan'a göre çeşni, meze ile benzerlik gösterir.^{[6]Sevan Nişanyan. Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı. Propaganda Yayınları, 24 Eylül 2013, s. 53-.} Rebecca Seal'in "Istanbul:Recipes from the heart of Turkey" başlıklı İngilizce kitabının turşu ve garnitürlere ayrılmış bölümü^{[7]Rebecca Seal. Istanbul: Recipes from the heart of Turkey. Hardie Grant Books, 8 Temmuz 2013.} Türkçe olarak Çeşni başlığını taşımaktadır.

Günümüzde, gıda sanayiince üretilen besinlere tat (İng. flavour^{[8]Cambridge University Press. Cambridge Learner's Dictionary English-Turkish with CD-ROM. Cambridge University Press, 24 Eylül 2009, s. 285-.}) veya koku (aroma) eklemek amacıyla kullanılan katkı maddelerine de çeşni denilmektedir.^{[9]http://www.ankaratb.org.tr/lib_upload/121_G%C4%B1dalarda%20Lezzet%20Maddeleri%20ve%20Lezzet%20Art%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1lar_10_01_2012.pdf ATB - GIDALARDA LEZZET MADDELERİ VE LEZZET ARTIRICILAR}

Ayrıca bakınız

• Osmanlı Saray Mutfağı

Dış bağlantılar

• Ezme ve Çeşniler

• Türk gıda mevzuatında çeşni:

1. Türk Gıda Kodeksi Dondurma Tebliği

2. Türk Gıda Kodeksi Tahin Helvası Tebliği