# Çavuşbaşı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87avu%C5%9Fba%C5%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çavuşbaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87avu%C5%9Fba%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Osmanlı Devleti'nde bir çavuşbaşı (1657)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Ralamb-1.jpg) *Osmanlı Devleti'nde bir çavuşbaşı (1657) (public-domain)* **Çavuşbaşı** [Osmanlı tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_tarihi)nde [Divan-ı Hümayun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) [çavuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87avu%C5%9F)larının amiridir.[^1] Divan-ı hümayunda [reis'ül-küttaba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C3%AEs%C3%BC%27l-k%C3%BCtt%C3%A2b) yardımcılık yapan çavuşbaşı, [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah)ın huzuruna çıkacak elçilere eşlik etme görevinde idi. Divan çalışmalarında elinde [gümüş](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9F) bir değnek ile ayakta dururdu. Divan üyelerini karşılamak ve uğurlamak, Divan'ın çalışmalarının aksatılmadan yürütülmesini sağlamak başlıca görevlerinden idi. [Fatih Kanunnamesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Kanunn%C3%A2mesi)'ne göre Divan'da alınan kararları [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)ın özel mührü ile tasdik eden çavuşbaşı, divan üyelerine sunulan yemeklere de gözcülük ederdi. Özel çalışma alanı, Divan-ı Hümayun'un hemen yanında yer alıyordu. [Büyük Tezkireci](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Tezkireci) ve [Küçük Tezkireci](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Tezkireci) denen protokol görevlileri çavuşbaşının muavinleri olarak görev yapmışlardır. ## Görev ve Yetkileri Çavuşbaşı, Divan-ı Hümayun'da reis'ül-küttab'ın yardımcısı olarak önemli bir rol üstlenirdi. Divan toplantılarında elinde gümüş bir değnekle ayakta durur, toplantının düzenini sağlardı. Görevleri arasında şunlar bulunurdu: - Divan üyelerini karşılamak ve uğurlamak, - Divan çalışmalarının aksamadan yürütülmesini sağlamak, - Padişahın huzuruna çıkacak elçilere eşlik etmek, - Divan'da alınan kararları sadrazamın özel mührü ile tasdik etmek, - Divan üyelerine sunulan yemeklere gözcülük etmek, - Divan toplantılarında protokol düzenini sağlamak. Çavuşbaşının özel çalışma alanı, Divan-ı Hümayun'un hemen yanında yer alırdı. ## Tarihsel Gelişim Çavuşbaşılık makamı, Osmanlı devlet teşkilatının klasik döneminde önemli bir yere sahipti. Fatih Sultan Mehmet devrinde hazırlanan Fatih Kanunnamesi'nde çavuşbaşının görev ve yetkileri ayrıntılı şekilde belirtilmiştir. ## Kaldırılması 19. yüzyılda Osmanlı yönetiminde yapılan reformlar sonucu çavuşbaşılık makamı giderek önemini yitirmiştir. 1836 yılında bu makam tamamen kaldırılmış ve yerine [Deâvi Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C3%A2vi_Nez%C3%A2reti) kurulmuştur. [^1]: Arama.